Atharva Veda 15.17.2: Kanda 15, Anuvaka 2, Sukta 17, Mantra 2

Sukta 17

Sanskrit (Devanagari)

तस्य॒ व्रात्य॑स्य । योऽस्य द्वि॒तीयो॑ व्या॒नस्तद॒न्तरि॑क्षम्

IAST Transliteration

tásya vrā́tyasya | yó ’sya dvitī́yo vyā́nás tád antárikṣam

English Translation (Griffith/Whitney)

Of that Vratya: that which is his second—Vyāna, the pervading breath—that is the Mid-air.

Translation

لِذٰلِكَ الفْرَاتْيَا: ما هو ثانيه—فْيَانَا (Vyāna)، النَّفَسُ السَّارِي المُحِيط—فَذٰلِكَ هُوَ الأَنْتَرِكْشَا (Antarikṣa)، الفَضَاءُ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالأَرْضِ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तस्य: of that / his
• तस्य: सम्बन्ध (genitival relation)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• व्रात्यस्य: of the Vrātya
• व्रात्यस्य: सम्बन्ध (genitival relation)
• Type: Noun
• Root: व्रात्य (प्रातिपदिक)

• यः: who
• यः: कर्तृ (of implied ‘is’)
• Type: Pronoun (relative)
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अस्य: of this / of him
• अस्य: सम्बन्ध (genitival relation)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• द्वितीयः: the second
• द्वितीयः: विशेषण (of व्यानः)
• Type: Adjective
• Root: द्वितीय (प्रातिपदिक; ordinal adjective)

• व्यानः: Vyāna (the vital breath ‘vyāna’)
• व्यानः: कर्तृ (of implied ‘is’)
• Type: Noun
• Root: व्यान (प्रातिपदिक; name/term)

• तत्: that
• तत्: प्रातिपदिक-सम्बन्ध / विधेय (predicate)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अन्तरिक्षम्: the mid-space / atmosphere
• अन्तरिक्षम्: विधेय (predicate)
• Type: Noun
• Root: अन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Vratya (subject)

Devata: Vratya / Vyāna; Antarikṣa as correlated domain

Chandas: Prose-like Atharvanic identification style

Mantra Rasa

Primary: shanta

Secondary: adbhuta