Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 11

Sukta 5

तानि सर्वाण्यप क्रामन्ति ब्रह्मगवीमाददानस्य जिनतो ब्राह्मणं क्षत्रियस्य

tā́ni sárvāṇy ápa krāmanti brahma-gavī́m ādadāná­sya jinató brā́hmaṇaṃ kṣatríyasya

All those depart away from him who taketh the Brahmin’s cow, from the Kṣatriya who would overbear the Brahmin.

كلُّ ذلك يبتعدُ عنه—عن مَن يأخذُ بقرةَ البراهمة، وعن الكْشَتْرِيَة (Kṣatriya) الذي يريدُ أن يَغْلِبَ البراهمةَ ويقهرَهم.

तानिthose (things), them
तानि:
कर्म (अपक्रामन्ति इति क्रियायाः) / विषयः
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सर्वाणिall
सर्वाणि:
कर्म/विषय-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
अपaway, off
अप:
TypeIndeclinable (preverb)
Rootअप (उपसर्ग/अव्यय)
क्रामन्तिthey step/move away, depart
क्रामन्ति:
क्रिया; कर्ता = तानि सर्वाणि
TypeVerb
Rootक्रम् (धातु) + अप-
ब्रह्मगवीम्the brahma-cow (a cow connected with brahman/ritual power)
ब्रह्मगवीम्:
कर्म (आददानस्य इति)
TypeNoun
Rootब्रह्मगवी (स्त्रीलिङ्ग-प्रातिपदिक; ‘ब्रह्म’ + ‘गवी’)
आददानस्यof (one) who is taking/receiving
आददानस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘जिनतः’ इत्यस्य/अर्थस्य सम्बन्धः
TypeVerbal adjective/participle
Rootआ-√दा (धातु) → आददान (वर्तमान-कृदन्त, शतृ/शानच्-प्रायः)
जिनतःof the conquering one
जिनतः:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ब्राह्मणं/क्षत्रियस्य इत्यादि पदैः सह
TypeVerbal adjective/participle
Root√जि (धातु ‘to conquer/overcome’) → जिनत् (वर्तमान-कृदन्त)
ब्राह्मणम्the Brahmin
ब्राह्मणम्:
कर्म/विषय (जिनतः इति—‘overcoming the Brahmin’ इत्यर्थे) अथवा समुच्चित-द्वन्द्वे प्रथमाङ्गम्
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
क्षत्रियस्यof the Kshatriya
क्षत्रियस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘क्षत्रियस्य (सम्बन्धिनः)’
TypeNoun
Rootक्षत्रिय (प्रातिपदिक)

Rishi: As for AV 12.5 (Anukramaṇī verification pending).

Devata: Brahman (sacral authority) / the moral force protecting Brahmins.

Chandas: Anuṣṭubh-like cadence (to be confirmed).

{"primary_rasa":"raudra","secondary_rasa":"vira","emotional_arc":"From sweeping condemnation to pointed political-theological warning against kṣatriya domination.","listener_experience":"A forceful sense of justice; fear for the offender, reassurance for the protected.","intensity":7}