Mantra 40

Sukta 4

Sanskrit (Devanagari)

प्रियं पशूनां भवति यद् ब्रह्मभ्यः प्रदीयते । अथो वशायास्तत् प्रियं यद् देवत्रा हविः स्यात्

IAST Transliteration

priyáṃ paśūnā́ṃ bhavati yád bráhmabhyaḥ pradīyáte | átho vaśā́yās tát priyáṃ yád devatrā́ havíḥ syā́t ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Pleasing unto the beasts it is, when it is bestowed upon the Brahmans; and likewise for the Vashā that is her pleasure, when the oblation is godward.

Translation

إنه مُرضٍ للبهائم حين يُوهَب للبراهمة؛ وكذلك لِـ«فاشا» فذلك سرورها حين تكون القُربانَة (هَفِس) مُتَّجِهةً إلى الآلهة.

Word by Word

• प्रियम्: dear, pleasing
• प्रियम्: कर्म (भवति इत्यस्य विधेय-विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)

• पशूनाम्: of the cattle/animals
• पशूनाम्: सम्बन्ध (षष्ठी-सम्बन्धः)
• Type: Noun
• Root: पशु (प्रातिपदिक)

• भवति: becomes/is
• भवति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)

• यत्: that which
• यत्: कर्म (प्रदीयते इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ब्रह्मभ्यः: to the brahmins / to the sacred-priests
• ब्रह्मभ्यः: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)

• प्रदीयते: is given/handed over
• प्रदीयते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: प्र + दा (धातु)

• अथो: and also / moreover
• अथो: सम्बन्धक (वाक्य-समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ + उ (निपात)

• वशायाः: of the vashā-cow (a cow for offering/ritual)
• वशायाः: सम्बन्ध (षष्ठी-सम्बन्धः)
• Type: Noun
• Root: वशा (प्रातिपदिक)

• तत्: that
• तत्: कर्म (भवति इत्यस्य विधेय-विशेषण-सम्बन्धः; ‘तत् प्रियम्’)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• प्रियम्: dear, pleasing
• प्रियम्: कर्म/विधेय (भवति इत्यस्य)
• Type: Adjective
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)

• यत्: that which
• यत्: कर्म (स्यात् इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• देवत्रा: among/for the gods; in the divine sphere
• देवत्रा: अधिकरण
• Type: Indeclinable
• Root: देवत्रा (अव्यय; देव + त्रा)

• हविः: oblation, offering
• हविः: कर्ता (स्यात् इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: हविस् (प्रातिपदिक)

• स्यात्: should be / may be
• स्यात्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

Attribution

Rishi: Atharvanic/Angirasa tradition (anukramaṇī-dependent).

Devata: Brahmans (as institutional devatā-like recipients) and the gods via ‘devatrā havis’.

Chandas: Anuṣṭubh.

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From potential anxiety about taboo/handling to calm assurance through correct procedure.","listener_experience":"A sense of order: ‘do this, and the herd/house remains at peace.’","intensity":4}