Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 25

शतवर्गसहस्रवर्गाणामध्यक्षा भक्तवेतनलाभमादेशं विक्षेपं च कुर्युः ॥ कZ_०५.३.२५ ॥

śata-varga-sahasra-vargāṇām adhyakṣā bhakta-vetana-lābham ādeśaṃ vikṣepaṃ ca kuryuḥ.

على المشرفين على وحدات المئة والألف أن ينظّموا: (i) الحصص/المخصّصات والأجور، (ii) المكاسب/الاستحقاقات المأذون بها، و(iii) التعيينات/النقل (vikṣepa).

शतवर्गसहस्रवर्गाणाम्of the ‘hundred-groups’ and ‘thousand-groups’ (i.e., the units/accounts classified in hundreds and thousands)
शतवर्गसहस्रवर्गाणाम्:
TypeNoun
Rootशत; सहस्र; वर्ग
Formषष्ठी-बहुवचन; समासान्तपद: (शत-वर्ग) + (सहस्र-वर्ग) इति द्वन्द्वसमासः; ‘-आणाम्’ = षष्ठी बहुवचन
अध्यक्षाःthe superintendents/overseers
अध्यक्षाः:
TypeNoun
Rootअधि+ईक्ष् (अध्यक्ष)
Formप्रथमा-बहुवचन; पुल्लिङ्ग
भक्तवेतनलाभम्rations (food allowance), wages/salary, and gains/perquisites
भक्तवेतनलाभम्:
TypeNoun
Rootभक्त; वेतन; लाभ
Formद्वितीया-एकवचन; पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग-प्रयोग (कर्मपद); ‘भक्त-वेतन-लाभ’ = भोजन-भत्ता/राशन, वेतन, तथा लाभ (परिलाभ)
आदेशम्an order/authorization
आदेशम्:
TypeNoun
Rootआ+दिश्
Formद्वितीया-एकवचन; पुल्लिङ्ग
विक्षेपम्diversion/misappropriation
विक्षेपम्:
TypeNoun
Rootवि+क्षिप्
Formद्वितीया-एकवचन; पुल्लिङ्ग
and
:
TypeParticle
Root
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
कुर्युःshould do/should arrange
कुर्युः:
TypeVerb
Rootकृ
Formलिङ् (विधिलिङ्), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, बहुवचन; धातु: कृ
A
adhyakṣa (superintendent)
Ś
śatavarga unit
S
sahasravarga unit

FAQs

Because compensation and deployment are the main levers of discipline and readiness; unified control reduces leakage and improves responsiveness.

It points to regulated entitlements (perquisites/authorized gains), distinguishing lawful benefits from corruption.