Sutra 54
Devanagari script
प्रकीर्णिकावर्जान्येतान्येव चतुर्णामङ्गानां व्यस्तसमस्तानां वा घातः पक्षकक्षोरस्यानां च प्रभञ्जनमवस्कन्दः सौप्तिकं चेति हसिद्युद्धानि ॥ कZ_१०.५.५४ ॥
Transliteration
prakīrṇikāvarjānyetānyeva caturṇāmaṅgānāṃ vyastasamastānāṃ vā ghātaḥ pakṣakakṣorasyānāṃ ca prabhañjanamavaskandaḥ sauptikaṃ ceti hasidyuddhāni
Translation
باستثناء «التشكيل المبعثر»، تنطبق هذه المناورات نفسها؛ وهناك أيضًا ضرب «الأطراف الأربعة» للجيش، سواء كانت منفصلة أم مجتمعة؛ وكذلك تحطيم الجناح والخاصرة والمقدمة؛ والاقتحام/الاندفاع؛ والغارة الليلية—فهذه هي أساليب قتال فيلق الفيلة.
Word by Word
प्रकीर्णिकाthe battle-type called “prakīrṇikā” (scattered/irregular engagement)
प्रकीर्णिका:
TypeNoun
Rootप्रकीर्णिका
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन (युद्धभेद-नाम)
अवर्जानिnon-exempt / not to be excluded
अवर्जानि:
TypeAdjective (used substantively)
Rootअवर्ज
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया बहुवचन; ‘एतानि’ इत्यस्य विशेषणम्
एतानिthese
एतानि:
TypePronoun
Rootएतद्
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया बहुवचन
एवindeed / only
एव:
TypeParticle
Rootएव
Formनिपात
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक निपात
चतुर्णाम्of the four
चतुर्णाम्:
TypeNumeral (adjectival)
Rootचतुर्
Formषष्ठी बहुवचन
अङ्गानाम्of the limbs/arms (of the fourfold army)
अङ्गानाम्:
TypeNoun
Rootअङ्ग
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी बहुवचन
व्यस्तसमस्तानाम्whether deployed separately or together (in combination)
व्यस्तसमस्तानाम्:
TypeAdjective (compound)
Rootव्यस्त-समस्त
Formषष्ठी बहुवचन; ‘अङ्गानाम्’ इत्यस्य विशेषणम्
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक निपात
घातःthe battle-type called “ghāta” (assault/striking)
घातः:
TypeNoun
Rootघात
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन (युद्धभेद-नाम)
पक्षकक्षोरस्यानाम्of the flank/wing, the side, and the front/centre (positions of an array)
पक्षकक्षोरस्यानाम्:
TypeNoun (compound)
Rootपक्ष-कक्ष-उरस्य
Formषष्ठी बहुवचन; ‘प्रभञ्जनम्’ इत्यस्य सम्बन्धः
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक निपात
प्रभञ्जनम्the battle-type “prabhañjana” (shattering/breaking attack)
प्रभञ्जनम्:
TypeNoun (action noun)
Rootप्र-भञ्ज्
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा एकवचन (युद्धभेद-नाम)
अवस्कन्दःthe battle-type “avaskanda” (sudden raid/onslaught)
अवस्कन्दः:
TypeNoun (action noun)
Rootअव-स्कन्द्
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन (युद्धभेद-नाम)
सौप्तिकम्the battle-type “sauptika” (attack while the enemy is asleep)
सौप्तिकम्:
TypeNoun/Adjective (used as noun)
Rootसौप्तिक
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा एकवचन (युद्धभेद-नाम)
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक निपात
इतिthus / namely
इति:
TypeParticle/Quotative
Rootइति
Formइत्यादि-समाप्त्यर्थक अव्यय
हसिद्युद्धानिthese are the ‘hasi’-type battles (a named class of battle-modes)
हसिद्युद्धानि:
TypeNoun (compound)
Rootहसि-युद्ध
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; ‘युद्धानि’ प्रधानम्
Entities Mentioned
H
hasti (elephants)C
catur-aṅga (four arms of the army)P
pakṣaK
kakṣaU
urasS
sauptika (night raid)FAQs
Elephants function best as concentrated shock; dispersal reduces impact and increases control problems and vulnerability.