Sutra 2
Devanagari script
विभक्तमुख्यामचक्षुर्विषये मोक्षयित्वा सेनां सेनापतिनायकौ व्यूहेयाताम् ॥ कZ_१०.५.०२ ॥
Transliteration
vibhaktamukhyām acakṣurviṣaye mokṣayitvā senāṃ senāpatināyakau vyūheyātām
Translation
بعد فصل القوة الرئيسية وإرسال ما لا ينبغي تعريضه لنظر العدو إلى موضعٍ غير مرئي، ينبغي للقائد العام وقادة الميدان أن يرتّبوا صفّ القتال.
Word by Word
विभक्तमुख्याम्(an army) whose fronts are divided/arranged in separated leading sections
विभक्तमुख्याम्:
TypeAdjective (used substantively)
Rootविभक्तमुख्य
Formस्त्रीलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; ‘सेनाम्’ इत्यस्य विशेषणम्
अचक्षुःविषयेin a place outside (the enemy’s) sight; in an unseen area
अचक्षुःविषये:
TypeNoun (locative phrase)
Rootअचक्षुःविषय
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, सप्तमी; ‘अचक्षुषः विषयः’ = दृष्ट्यगोचर-प्रदेशः
मोक्षयित्वाhaving released/sent out (and positioned)
मोक्षयित्वा:
TypeVerb (absolutive/gerund)
Rootमुच् (मोचने)
Formक्त्वान्त (absolutive), परस्मैपदी; ‘मोक्षयित्वा’ = विमोच्य/प्रेष्य/निष्कास्य
सेनाम्the army
सेनाम्:
TypeNoun
Rootसेना
Formस्त्रीलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; कर्मपदम्
सेनापतिthe commander-in-chief
सेनापति:
TypeNoun
Rootसेनापति
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा; ‘व्यूहेयाताम्’ इत्यस्य कर्तृ (द्वन्द्वसमुच्चयेन)
नायकौthe leader(s) / captains
नायकौ:
TypeNoun
Rootनायक
Formपुंलिङ्ग, द्विवचन, प्रथमा; ‘सेनापति’ इत्यनेन सह द्वन्द्व-समुच्चयः (द्वौ कर्तारौ)
व्यूहेयाताम्should arrange (the army) in battle formation
व्यूहेयाताम्:
TypeVerb
Rootव्यूह् (व्यूहने/विन्यासे)
Formविधिलिङ् (optative), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, द्विवचन; कर्तृ = ‘सेनापति-नायकौ’
Entities Mentioned
S
senā (army)S
senāpati (commander-in-chief)N
nāyaka (field leader)FAQs
Protect vulnerable or mission-critical assets by relocating them outside enemy observation, reducing panic, losses, and disruption to formation control.