Sutra 50
Devanagari script
यत्र स्थानं प्रजवश्चाभूमिर्व्यूहस्य तत्र स्थितः प्रजवितश्चोभयथा जीयेत । विपर्यये जयति उभयथा स्थाने प्रजवे च ॥ कZ_१०.३.५० ॥
Transliteration
yatra sthānaṃ prajavaś cābhūmir vyūhasya tatra sthitaḥ prajavitaś cobhayathā jīyeta | viparyaye jayati ubhayathā sthāne prajave ca
Translation
حيث تكون الأرض مواتية لتشكيلك من جهتين معًا—لثبات الموقع (sthāna) وللحركة/الاندفاع السريع (prajāva)—فإن المرء يظفر على الوجهين: بالثبات وبالتقدّم. وفي الحالة المعاكسة يخسر؛ أمّا إذا تساوى الطرفان في الموقع والقدرة على الحركة، فإن النصر يتوقف على كليهما (أي على كيفية تنفيذ الثبات والحركة).
Word by Word
यत्रwhere
यत्र:
TypeIndeclinable
Rootयत्र
Formअव्यय (देशवाचक-सम्बन्धे)
स्थानम्a position; a place (to stand)
स्थानम्:
TypeNoun
Rootस्थान
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन
प्रजवःa rush/charge; rapid advance
प्रजवः:
TypeNoun
Rootप्रजव
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
अभूमिःnot-ground; unsuitable terrain
अभूमिः:
TypeNoun
Rootअभूमि
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; नञ्-पूर्वक (भूमि-निषेध)
व्यूहस्यof the battle-formation
व्यूहस्य:
TypeNoun
Rootव्यूह
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी एकवचन
तत्रthere
तत्र:
TypeIndeclinable
Rootतत्र
Formअव्यय (देशवाचक)
स्थितःhaving stood/being stationed
स्थितः:
TypeVerb (participle)
Rootस्था
Formकृदन्त (क्त), परस्मैपदी; पुंलिङ्ग प्रथमा एकवचन
प्रजवितःhaving rushed/charged
प्रजवितः:
TypeVerb (participle)
Rootप्रजव्
Formकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग प्रथमा एकवचन
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
उभयथाin both ways; on both counts
उभयथा:
TypeIndeclinable
Rootउभयथा
Formअव्यय (प्रकारवाचक)
जीयेतwould win / should win
जीयेत:
TypeVerb
Rootजि
Formलिङ् (विधिलिङ्/सम्भावना), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष एकवचन
विपर्ययेin the opposite case
विपर्यये:
TypeNoun
Rootविपर्यय
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी एकवचन (अधिकरण)
जयतिwins
जयति:
TypeVerb
Rootजि
Formलट्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष एकवचन
उभयथाin both ways; on both counts
उभयथा:
TypeIndeclinable
Rootउभयथा
Formअव्यय (प्रकारवाचक)
स्थानेin the position (matter)
स्थाने:
TypeNoun
Rootस्थान
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी एकवचन
प्रजवेin the charge/rapid advance (matter)
प्रजवे:
TypeNoun
Rootप्रजव
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी एकवचन
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
Entities Mentioned
V
vyūhaFAQs
Sthāna is positional advantage (defensibility, stability, fields of control); prajāva is mobility/impulse advantage (ability to surge, flank, or exploit).