Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 15

बहिर्जानुभञ्जनीशूलप्रकरकूपकूटावपातकण्टकप्रतिसराहिपृष्ठतालपत्त्रशृङ्गाटकश्वदंष्ट्रार्गलोपस्कन्दनपादुकाम्बरीषोदपानकैः प्रतिच्छन्नं छन्नपथं कारयेत् ॥ कZ_०२.३.१५ ॥

bahir jānubhañjanīśūlaprakarakūpakūṭāvapātakaṇṭakapratisarāhipṛṣṭhatālapattraśṛṅgāṭakaśvadaṃṣṭrārgalopaskandanapādukāmbarīṣodapānakaiḥ praticchannaṃ channapathaṃ kārayet

في الخارج ينبغي أن يُنشئ طريقًا مغطّىً مخفيًا، محجوبًا بأدوات عوائق—مصائد كسر الركبة، أوتاد، متاريس، حُفَر، انهياراتٍ زائفة، فرشًا من الشوك، خنادقَ مضادّة، سواتر على هيئة «ظهر الأفعى»، ستائر من سعف النخيل، مسامير نثر (caltrops)، أشواك «سنّ الكلب»، عوارض، أجهزة لمنع التسلق، وسائر العوائق المموّهة ونقاط الماء.

बहिःoutside; externally
बहिः:
TypeIndeclinable
Rootबहिस्
Formअव्यय (स्थानवाचक)
जानुknee
जानु:
TypeNoun
Rootजानु
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
भञ्जनी(device) that breaks/bends; a breaker
भञ्जनी:
TypeNoun
Rootभञ्ज्
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन (समासान्तपद); करण/साधनवाचक (भञ्जनी = भञ्जनसाधनम्)
शूलspike; spear; stake
शूल:
TypeNoun
Rootशूल
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
प्रकरenclosure/arrangement; defensive structure
प्रकर:
TypeNoun
Rootप्रकर
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
कूपwell; pit
कूप:
TypeNoun
Rootकूप
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
कूटhidden; false; concealed (thing)
कूट:
TypeNoun
Rootकूट
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
अवपातpitfall; sudden drop
अवपात:
TypeNoun
Rootअवपात
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
कण्टकthorn; spike
कण्टक:
TypeNoun
Rootकण्टक
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
प्रतिसरcounter-barrier; protective obstruction
प्रतिसर:
TypeNoun
Rootप्रतिसर
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
अहिsnake
अहि:
TypeNoun
Rootअहि
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
पृष्ठback (surface)
पृष्ठ:
TypeNoun
Rootपृष्ठ
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
तालpalm (tree)
ताल:
TypeNoun
Rootताल
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
पत्त्रleaf
पत्त्र:
TypeNoun
Rootपत्र
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
शृङ्गाटकcaltrop; spiked obstacle
शृङ्गाटक:
TypeNoun
Rootशृङ्गाटक
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
श्वदंष्ट्राdog-tooth (thorny plant); thorn
श्वदंष्ट्रा:
TypeNoun
Rootश्वदंष्ट्रा
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन (समासपूर्वपद)
अर्गलाbar; bolt; latch
अर्गला:
TypeNoun
Rootअर्गला
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन (समासपूर्वपद)
उपस्कन्दनambush; sudden attack/approach
उपस्कन्दन:
TypeNoun
Rootउप-स्कन्द्
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद); भाव/क्रियावाचक
पादुकाsandal; (here) sandal-like trap/obstacle
पादुका:
TypeNoun
Rootपादुका
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन (समासपूर्वपद)
अम्बरीषa vessel/pot; (here) a defensive contrivance so named
अम्बरीष:
TypeNoun
Rootअम्बरीष
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
उदपानकwith wells/pits (as devices)
उदपानक:
TypeNoun
Rootउदपानक
Formपुंलिङ्ग, तृतीया बहुवचन (करण); -कैः इति बहुवचनतृतीया
प्रतिच्छन्नम्covered over; concealed
प्रतिच्छन्नम्:
TypeParticiple
Rootप्रति-छद्
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; कर्मविशेषण
छन्नपथम्a hidden path/covered way
छन्नपथम्:
TypeNoun
Rootछद् + पथ
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; समासः: छन्नः पथः यस्य/छन्नः पथः
कारयेत्should cause (it) to be made/constructed
कारयेत्:
TypeVerb
Rootकृ (णिच्)
Formलोट्/विधिलिङ् (आज्ञार्थ/विध्यर्थ), परस्मैपद, प्रथमपुरुष एकवचन; णिच्-प्रयोगः (causative)
C
concealed path (channapatha)
P
pits, spikes, caltrops
C
counter-ditches
W
water points

FAQs

It channels enemy movement into predictable lanes while preserving protected mobility for defenders—maximizing response speed and minimizing exposure.

Layered redundancy: if one measure fails or is neutralized, others still impose cost, delay, and confusion on the attacker.