Sutra 50
Devanagari script
एतस्मात्काकण्युत्तरमाद्विमाषादिति सुवर्णे देयम् पश्चाद् रागयोगः श्वेततारं भवति ॥ कZ_०२.१३.५० ॥
Transliteration
etasmāt kākaṇyuttaram ād vimāṣād iti suvarṇe deyam paścād rāgayogaḥ śvetatāraṃ bhavati
Translation
ومن هذا (التحضير)، تكون الكمية التي تُعطى للذهب: من kākaṇī واحدة فما فوق، إلى māṣaين. ثم بعد ذلك، بتطبيق خليط التلوين (rāga-yoga) تصبح الفضة بيضاء/لامعة.
Word by Word
एतस्मात्from this (amount/standard)
एतस्मात्:
TypePronoun
Rootइदम्
Formसर्वनाम-प्रातिपदिक; पञ्चमी एकवचन; पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (प्रयोगे)
काकणी-उत्तरम्(an amount) one kākaṇī more than this
काकणी-उत्तरम्:
TypeNoun (compound used adverbially)
Rootकाकणी + उत्तर
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया/अव्ययीभाववत् क्रियाविशेषण-प्रयोगः; अर्थः ‘काकण्याः उत्तरम्’ = ‘one kākaṇī more/above’
आup to
आ:
TypeParticle
Rootआ
Formअव्यय; सीमा/पर्यन्तवाचक (‘up to’)
द्वि-माषात्from (the level of) two māṣas
द्वि-माषात्:
TypeNoun (compound)
Rootद्वि + माष
Formपञ्चमी एकवचन; पुल्लिङ्ग (माष); ‘from two māṣas’ (सीमावाचक-प्रयोगः)
इतिthus (so stated)
इति:
TypeQuotative particle
Rootइति
Formअव्यय; उक्तिसमाप्ति/निर्देश
सुवर्णेin the case of a suvarṇa (gold standard/coin)
सुवर्णे:
TypeNoun
Rootसुवर्ण
Formसप्तमी एकवचन; पुल्लिङ्ग; अधिकरणे
देयम्is to be paid / should be given
देयम्:
TypeVerbal derivative (gerundive)
Rootदा (दाने)
Formकृत्य-प्रत्यय (यत्); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; विधेय—‘should be given/payable’
पश्चात्afterwards
पश्चात्:
TypeAdverb
Rootपश्चात्
Formअव्यय; कालवाचक (‘afterwards’)
राग-योगःthe application/mixture of dye (colouring process)
राग-योगः:
TypeNoun (compound)
Rootराग + योग
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा एकवचन; कर्तृ/विषय-निर्देश
श्वेत-तारम्a white streak/white line (white ‘thread’ mark)
श्वेत-तारम्:
TypeNoun (compound)
Rootश्वेत + तार
Formद्वितीया एकवचन; नपुंसकलिङ्ग/पुल्लिङ्ग (तार); कर्मपदम्
भवतिbecomes / occurs
भवति:
TypeVerb
Rootभू (सत्तायाम्)
Formलट्; परस्मैपद; प्रथमपुरुष एकवचन
Entities Mentioned
K
kākaṇī (weight/standard unit)M
māṣa (weight unit)S
suvarṇa (gold)T
tāra (silver)FAQs
It enables budgeting, prevents pilferage of precious inputs, and supports uniform output—core to state revenue and trust in official products.