Ramayana — Yuddha Kanda, Sarga 4, Shloka 76

समुद्रतट-प्रयाणम् तथा वेलावन-निवेशः

March to the Seacoast and Encampment at the Shore

Devanagari script

प्रस्तरेषु च रम्येषु विविधाः काननद्रुमाः ।वायुवेगप्रचलिताः पुष्पैरवकिरन्ति तान् ।।।।

Transliteration

prastareṣu ca ramyeṣu vividhāḥ kānanadrumāḥ | vāyuvegapracalitāḥ puṣpairavakiranti tān ||

Translation

Various forest trees standing on beautiful rocky slopes, shaken by the force of the wind, showered them [the Vanaras] with flowers.

Word by Word

• प्रस्तरेषु: on rocks / among boulders
• प्रस्तरेषु: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रस्तर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः (Masculine), सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), बहुवचनम् (Plural)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्ययम् (conjunction)

• रम्येषु: beautiful
• रम्येषु: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: रम्य (प्रातिपदिक)
• Form: विशेषणम् (adjective); पुंलिङ्गे (agreeing with प्रस्तरेषु), सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), बहुवचनम् (Plural)

• विविधाः: various
• विविधाः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: विविध (प्रातिपदिक)
• Form: विशेषणम् (adjective); पुंलिङ्गः (agreeing with द्रुमाः), प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), बहुवचनम् (Plural)

• कानन-द्रुमाः: forest trees
• कानन-द्रुमाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कानन (प्रातिपदिक) + द्रुम (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (genitive determinative: 'of the forest'); पुंलिङ्गः (Masculine), प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), बहुवचनम् (Plural)

• वायु-वेग-प्रचलिताः: shaken by the force of the wind
• वायु-वेग-प्रचलिताः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वायु (प्रातिपदिक) + वेग (प्रातिपदिक) + प्र-चल् (धातु) + क्त (प्रत्यय)
• Form: तत्पुरुष-समासः (instrumental sense: 'by wind-speed'); क्त-प्रत्ययान्त कृदन्तः (past passive participle); पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम् (qualifying द्रुमाः)

• पुष्पैः: with flowers
• पुष्पैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: पुष्प (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः (Neuter), तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), बहुवचनम् (Plural)

• अवकिरन्ति: they shower / scatter down
• अवकिरन्ति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव-किॄ (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः (3rd), बहुवचनम् (Plural)

• तान्: them
• तान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम (pronoun); पुंलिङ्गः (Masculine), द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), बहुवचनम् (Plural)

Context

Many kinds of trees standing on beautiful rocks and of the forest shaken by the fury of the wind showered their flowers on the vanaras.

Characters & Entities

• Vanaras
• Wind

FAQs

Who are the recipients of the flower shower in this verse?

The word 'tān' refers to the Vanaras (monkeys) of Rama's army who are marching towards the ocean.

What natural phenomenon is described in this verse?

The verse describes the wind blowing with such force that it shakes the trees on the rocky slopes, causing them to shed their flowers upon the passing army.