Ramayana — Sundara Kanda, Sarga 24, Shloka 24

सीताभर्त्सना

The Ogresses’ Threats to Sita and Her Vow of Fidelity

Devanagari script

रावणं भज भर्तारं भर्तारं सर्वरक्षसाम्।।5.24.23।।

विक्रान्तं रूपवन्तं च सुरेशमिव वासवम्।

दक्षिणं त्यागशीलं च सर्वस्य प्रियदर्शनम्।।5.24.24।।

Transliteration

vikrāntaṃ rūpavantaṃ ca sureśam iva vāsavam |

dakṣiṇaṃ tyāgaśīlaṃ ca sarvasya priyadarśanam || 5.24.24 ||

Translation

He is valiant and handsome, like Vāsava (Indra), lord of the gods—generous, given to giving, and pleasing to behold for all.

Word by Word

• मानुषम्: human
• मानुषम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: मानुष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; रामम् इत्यस्य विशेषण

• कृपणम्: wretched/pitiable
• कृपणम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: कृपण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; रामम् इत्यस्य विशेषण

• रामम्: Rama
• रामम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• त्यक्त्वा: having abandoned
• त्यक्त्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: त्यज् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; पूर्वकालिक-क्रिया (having abandoned)

• रावणम्: Ravana
• रावणम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: रावण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• आश्रय: take refuge in
• आश्रय: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + श्रि (धातु)
• Form: लोट्-लकार, मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• दिव्य-अङ्ग-रागा: with divine unguents
• दिव्य-अङ्ग-रागा: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: दिव्य (प्रातिपदिक) + अङ्ग (प्रातिपदिक) + राग (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहि (दिव्यः अङ्गरागः यस्याः सा)

• वैदेहि: O Vaidehi
• वैदेहि: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वैदेही (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• दिव्य-आभरण-भूषिता: adorned with divine ornaments
• दिव्य-आभरण-भूषिता: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: दिव्य (प्रातिपदिक) + आभरण (प्रातिपदिक) + भूषित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (दिव्यैः आभरणैः भूषिता)

• अद्य-प्रभृति: from today onward
• अद्य-प्रभृति: Kala-adhikarana (काल-अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य (अव्यय) + प्रभृति (अव्यय)
• Form: अव्ययीभाव-समास; अव्यय; कालवाचक (‘from today onward’)

• सर्वेषाम्: of all
• सर्वेषाम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन

• लोकानाम्: of the worlds/people
• लोकानाम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन

• ईश्वरी: mistress/queen
• ईश्वरी: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ईश्वरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय-नाम (predicate noun)

• भव: become
• भव: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लोट्-लकार, मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Context

'Accept as your husband the demon king Ravana, courageous and handsome like Indra, king of the gods generous, sacrificing and pleasing.

Characters & Entities

• Rāvaṇa
• Indra (Vāsava)
• Sītā

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

The verse highlights how external qualities (beauty, valor, generosity) are used to justify an unethical demand; dharma teaches that righteousness is not validated by power or charm when consent and truth are violated.

What is the narrative situation?

The rākṣasīs shift from threats to flattery, magnifying Rāvaṇa’s attributes to persuade Sītā.

Which character virtue is emphasized?

Discernment (viveka): Sītā must distinguish true virtue from mere display used for coercion.