Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

वंशस्मरण-फलम्, वैशालिका-प्रसङ्गः, रेवती-बलदेव-विवाहः, विष्णु-परतत्त्व-स्तुतिः

वर्णधर्मास् तथाख्याता धर्मा ये चाश्रमेषु वै श्रोतुम् इच्छाम्य् अहं वंशांस् तांस् त्वं प्रब्रूहि मे गुरो

varṇadharmās tathākhyātā dharmā ye cāśrameṣu vai śrotum icchāmy ahaṃ vaṃśāṃs tāṃs tvaṃ prabrūhi me guro

您已经阐明了社会阶层的义务,以及属于人生各阶段的法。现在我想听听王朝的世系——尊敬的导师啊,请告诉我那些家谱。

वर्णधर्माःduties of the social classes
वर्णधर्माः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवर्ण (प्रातिपदिक) + धर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), बहुवचनम् (Plural); समासः: वर्णस्य धर्माः (षष्ठी-तत्पुरुष)
तथाthus
तथा:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्ययम् (adverb: thus/so)
आख्याताःhave been described
आख्याताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootआ + ख्या (धातु) → आख्यात (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), बहुवचनम् (Plural); क्त-प्रत्ययान्तः; वर्णधर्माः इति विशेषणम्
धर्माःduties/laws
धर्माः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), बहुवचनम् (Plural)
येwhich
ये:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), बहुवचनम् (Plural); सम्बन्ध-सर्वनाम (relative pronoun) धर्माः इति
and
:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम् (conjunction)
आश्रमेषुin the stages of life
आश्रमेषु:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootआश्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः (7th/Locative), बहुवचनम् (Plural)
वैindeed
वै:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपातः (emphatic particle)
श्रोतुम्to hear
श्रोतुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु) → श्रोतुम् (तुमुन्)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्तम् (infinitive), अव्ययवत् प्रयोगः
इच्छामिI wish
इच्छामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootइष् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपदम्, उत्तम-पुरुषः (1st person), एकवचनम् (Singular)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम् (Singular)
वंशान्lineages
वंशान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवंश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः (2nd/Accusative), बहुवचनम् (Plural)
तान्those
तान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः (2nd/Accusative), बहुवचनम् (Plural); वंशान् इति विशेषण-प्रयोगः
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम् (Singular)
प्रब्रूहिtell
प्रब्रूहि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + ब्रू (धातु)
Formलोट् (Imperative), परस्मैपदम्, मध्यम-पुरुषः (2nd person), एकवचनम् (Singular)
मेto me
मे:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी-विभक्तिः (6th/Genitive or 4th/Dative), एकवचनम् (Singular); अत्र सम्प्रदानार्थे (dative sense)
गुरोO teacher
गुरो:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम् (Singular)

Maitreya (addressing Sage Parāśara)

M
Maitreya
S
Sage Parāśara
V
Vamsha (dynastic lineages)

FAQs

This verse marks the shift from ethical order (varna–āśrama dharma) to historical-sacred order (royal genealogies), presenting kingship and lineage as carriers of dharma across ages.

Maitreya’s request shows the Purana’s method: first establish dharma as the governing principle, then narrate dynasties to illustrate how that dharma is preserved, challenged, and restored through generations.

Even when the topic turns to human lineages, the Vishnu Purana treats history as unfolding under Vishnu’s sovereignty, with dharma and legitimate rule ultimately grounded in the Supreme Reality.