Vamana Purana — Shiva's Kedara Tirtha, Shloka 79

Shiva’s Kedara-Tirtha and the Rise of Mura: From Shaiva Pilgrimage to Vaishnava Theology

Devanagari script

ब्रह्मोवाच एतत् पुराणं परमं महर्षे योगाङ्गयुक्तं च सदैव यच्च तथैव चोग्रं भयहारि मानवं वदामि ते साध्य निशामयैनम्

Transliteration

brahmovāca etat purāṇaṃ paramaṃ maharṣe yogāṅgayuktaṃ ca sadaiva yacca tathaiva cograṃ bhayahāri mānavaṃ vadāmi te sādhya niśāmayainam

Translation

梵天说道：“噢，大圣仙，此《往世书》至上无比，恒具瑜伽诸支；其威力亦甚可畏，能为人类除却恐惧。我将为你宣说；噢，贤善者，请谛听。”

Word by Word

• ब्रह्मा: Brahmā
• ब्रह्मा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• एतत्: this
• एतत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम; ‘पुराणम्’ इत्यस्य विशेषणवत्

• पुराणम्: Purāṇa
• पुराणम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुराण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• परमम्: supreme
• परमम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (पुराणम्)

• महर्षे: O great sage
• महर्षे: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महर्षि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, संबोधन, एकवचन

• योगाङ्ग-युक्तम्: endowed with the limbs of yoga
• योगाङ्ग-युक्तम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: योग-अङ्ग (प्रातिपदिक) + युक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) ‘युक्त’; तत्पुरुषसमासः (योगस्य अङ्गैः युक्तम्)

• च: and
• च: Avyaya (अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• सदैव: always
• सदैव: Kala (काल/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय) + एव (अव्यय)
• Form: अव्ययसमूहः; कालवाचक क्रियाविशेषण (always indeed)

• यत्: which
• यत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम; ‘यत् ... तत्’ भावः

• च: and
• च: Avyaya (अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• तथा: thus
• तथा: Avyaya (अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण

• एव: indeed
• एव: Avyaya (अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (emphatic particle)

• च: and
• च: Avyaya (अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• उग्रम्: fierce / powerful
• उग्रम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उग्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (पुराणम्/एतत्)

• भय-हारि: fear-dispelling
• भय-हारि: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भय (प्रातिपदिक) + हारिन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः; विशेषणम्

• मानवम्: beneficial for humans / pertaining to humans
• मानवम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मानव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (पुराणम्)

• वदामि: I tell / I declare
• वदामि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वद् (धातु)
• Form: लट् (Present), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• ते: to you
• ते: Sampradana (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया/चतुर्थी-एकवचन रूपम्; अत्र चतुर्थी (to you) ग्राह्या

• साध्य: O Sādhya
• साध्य: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: साध्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, संबोधन, एकवचन; देवगणविशेषः/सम्बोधन

• निशामय: listen / attend
• निशामय: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि-शम्/शम् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्; ‘श्रुणु/अवधारय’ इत्यर्थे

• एनम्: this (it)
• एनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम; ‘पुराणम्’ प्रति निर्देशः

Speakers

• Brahmā speaking to a Maharṣi (great seer) as the listener/recipient.

Primary Deities

• Brahmā

Key Themes

• Authority and supremacy of the Purāṇa
• Yoga as a validating framework for dharma
• Fear-removal through sacred hearing (śravaṇa)
• Didactic framing before ethical instruction

Verse Rasa (Emotional Flavour)

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

FAQs

What does it mean that the Purāṇa is “yogāṅga-yukta” (endowed with the limbs of yoga)?

It signals that the text is not merely narrative but is aligned with disciplined spiritual practice—ethical restraints, observances, and contemplative orientation—so that hearing/knowing it supports inner transformation, not only ritual merit.

Why is the Purāṇa called “ugra” (formidable) and yet “bhayahāri” (fear-removing)?

“Ugra” points to its potency: it speaks uncompromisingly about karma, sin, and consequences; precisely because it reveals and corrects fear-causing wrongdoing, it becomes “bhayahāri” for those who heed it.

How does this verse function structurally in the Vāmana Purāṇa?

It reads like a transition/closure line that authorizes the discourse and prepares the listener for the next unit—here, the ensuing catalog of sins and hells (narakas) in the following chapter.