HomeUpanishadsGanapatiVerse 11
Previous Verse
Next Verse

Verse 11

Ganapati

एकदन्तं चतुर्हस्तं पाशमङ्कुशधारिणम् ।

रदं च वरदं हस्तैर्बिभ्राणं मूषकध्वजम् ।

रक्तं लम्बोदरं शूर्पकर्णकं रक्तवाससम् ।

रक्तगन्धानुलिप्ताङ्गं रक्तपुष्पैः सुपूजितम् ।

भक्तानुकम्पिनं देवं जगत्कारणमच्युतम् ।

आविर्भूतं च सृष्ट्यादौ प्रकृतेः पुरुषात्परम् ।

एवं ध्यायति यो नित्यं स योगी योगिनां वरः ॥११–१४॥

एक-दन्तम् । चतुः-हस्तम् । पाश-अङ्कुश-धारिणम् ।

रदम् । च । वरदम् । हस्तैः । बिभ्राणम् । मूषक-ध्वजम् ।

रक्तम् । लम्बोदरम् । शूर्प-कर्णकम् । रक्त-वाससम् ।

रक्त-गन्ध-अनुलिप्त-अङ्गम् । रक्त-पुष्पैः । सु-पूजितम् ।

भक्त-अनुकम्पिनम् । देवम् । जगत्-कारणम् । अच्युतम् ।

आविर्भूतम् । च । सृष्टि-आदौ । प्रकृतेः । पुरुषात् । परम् ।

एवम् । ध्यायति । यः । नित्यम् । सः । योगी । योगिनाम् । वरः ॥

ekadantaṃ caturhastaṃ pāśāṅkuśadhāriṇam |

radaṃ ca varadaṃ hastair bibhrāṇaṃ mūṣakadhvajam |

raktaṃ lambodaraṃ śūrpakarṇakaṃ raktavāsasam |

raktagandhānuliptāṅgaṃ raktapuṣpaiḥ supūjitam |

bhaktānukampinaṃ devaṃ jagatkāraṇam acyutam |

āvirbhūtaṃ ca sṛṣṭyādau prakṛteḥ puruṣāt param |

evaṃ dhyāyati yo nityaṃ sa yogī yogināṃ varaḥ ||11–14||

当观想伽那帕提:独牙、四臂,执绳索与钩杖;又以手持一牙并作施愿赐福之印,以鼠为旌旗。其身赤红,腹大,耳如簸箕,着红衣;肢体涂以赤香,受赤花妙供;怜悯信众之神,为世界不坏之因;于创造之初显现,超越自性(Prakṛti),亦超越灵我(Puruṣa)。恒常如是禅观者,即为瑜伽行者,诸瑜伽行者中最胜。

(Meditate on Gaṇapati as) the One-tusked, four-handed bearer of the noose and goad; holding (also) a tusk and the boon-giving (gesture) with his hands, having the mouse as his banner. (Meditate on him as) red, pot-bellied, with winnow-like ears, wearing red garments; with limbs anointed with red fragrance, well worshiped with red flowers; the god compassionate to devotees, the imperishable cause of the world; manifested at the beginning of creation, beyond Prakṛti and beyond Puruṣa. He who meditates thus always—he is a yogin, the best among yogins.

Brahman (Īśvara as jagat-kāraṇa; transcendence of prakṛti/puruṣa; upāsanā leading toward mokṣa)Mahavakya: Indirect: presents Īśvara as jagat-kāraṇa and ‘beyond prakṛti and puruṣa’, supporting the Upaniṣadic move from saguṇa-dhyāna to nirguṇa-brahma-jñāna expressed by mahāvākyas (e.g., ‘प्रज्ञानं ब्रह्म’, ‘अहं ब्रह्मास्मि’).AtharvaAtharva-veda (Ganapatyatharvaśīrṣa / Ganapati Upaniṣad; śākhā not securely specified in the text-tradition) ShakhaChandas: Mixed śloka/anustubh-style verses (later Upaniṣadic stotra-dhyāna block; not a single strict Vedic meter throughout)