Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 12

Devanagari script

अत्र स्नानेन विधिवत्पापात्मानोऽपि जंतवः । विमानं हंससंयुक्तमास्थाय रुचिरांबराः । निवसंति ब्रह्मलोके यावदाभूतसंप्लवम्

Transliteration

atra snānena vidhivatpāpātmāno'pi jaṃtavaḥ | vimānaṃ haṃsasaṃyuktamāsthāya rucirāṃbarāḥ | nivasaṃti brahmaloke yāvadābhūtasaṃplavam

Translation

在此依仪轨沐浴，即便罪性众生亦能登上以天鹅驾驭的天车；身披光耀衣裳，住于梵天之界，直至众生世界的大劫坏灭。

Word by Word

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय, देशवाचक

• स्नानेन: by bathing
• स्नानेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• विधिवत्: according to rule
• विधिवत्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: विधिवत् (अव्यय)
• Form: अव्यय, क्रियाविशेषण (adverb)

• पापात्मानः: sinful ones
• पापात्मानः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पाप + आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (पापः आत्मा यस्य/पापात्मा); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• अपि: even
• अपि: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय, निपात (particle: even/also)

• जन्तवः: creatures
• जन्तवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जन्तु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• विमानम्: a celestial car
• विमानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विमान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• हंससंयुक्तम्: joined with swans
• हंससंयुक्तम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: हंस (प्रातिपदिक) + संयुक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; सम्+युज्)
• Form: तत्पुरुष-समास (हंसैः संयुक्तम्); भूतकृदन्त (क्त) ‘संयुक्त’; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (vimānam-विशेषण)

• आस्थाय: having mounted
• आस्थाय: Kriya (Non-finite verbal action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + स्था (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund), ‘having mounted/entered’

• रुचिराम्बराः: wearing splendid garments
• रुचिराम्बराः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रुचिर + अम्बर (प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहि-समास (रुचिरम् अम्बरं येषां ते); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; (जन्तवः-विशेषण)

• निवसन्ति: they dwell
• निवसन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि + वस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, बहुवचन

• ब्रह्मलोके: in Brahma-loka
• ब्रह्मलोके: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मलोक (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (ब्रह्मणः लोकः); पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन

• यावत्: until
• यावत्: Kala-adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यावत् (अव्यय)
• Form: अव्यय, अवधिवाचक (until/as long as)

• आभूतसंप्लवम्: the cosmic dissolution
• आभूतसंप्लवम्: Kala-avadhi (Temporal limit/कालावधि)
• Type: Noun
• Root: आ + भूत (प्रातिपदिक) + संप्लव (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (आभूतः संप्लवः = महाप्रलयः); पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग-प्रयोग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘यावत्’ इत्यस्य योगे अवधिः

Speaker

Brahmā

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Brahmakuṇḍa (contextually implied)

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims bathe at a luminous pond within Ayodhyā’s sacred precinct; above, a radiant vimāna yoked with swans descends, receiving purified souls clad in shining garments, ascending toward Brahmā’s world.

Characters & Entities

• Brahmā
• Brahmaloka
• Haṃsa (swans)
• Kuṇḍa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When performed vidhivat (with proper method), tīrtha-snāna is portrayed as radically transformative—even for the sinful.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Ayodhyā kuṇḍa whose ritual bath grants ascent to Brahmaloka.

What ritualistic prescription is mentioned?

Vidhivat snāna—bathing according to prescribed rules—is explicitly stated.