Adhyaya 6
Prabhasa KhandaVastrapatha Kshetra MahatmyaAdhyaya 6

Adhyaya 6

第六章开篇,伊湿伐罗说明自曼伽罗向西的朝圣次第:先礼拜悉地湿伐罗(赐予成就者),再至轮圣地(Cakratīrtha),明言其功德等同“亿万圣地之果”,并参礼洛凯湿伐罗——自显的自生林伽(svayambhū liṅga)。行程继而到夜叉林(Yakṣavana),其中夜叉主母(Yakṣeśvarī)被赞为满愿女神;随后回到瓦斯特拉帕塔(Vastrāpatha),并延伸登临赖伐多迦山(Raivataka),此山被宣说含藏无量圣地(如鹿池 Mṛgīkūṇḍa 等诸节点),且有安比迦、普拉丢姆那、三婆以及多种湿婆系圣相同在。 对话转由帕尔瓦蒂回顾已闻诸大圣河与赐解脱之城,并询问为何瓦斯特拉帕塔尤为殊胜,以及湿婆如何在此以自生之相安立。伊湿伐罗遂以缘起故事开启解释:在迦尼亚库布阇(Kānyakubja),菩阇王于鹿群中捕得一位鹿面女子;她沉默不语,直至祭司指引王去见苦行者萨拉斯瓦塔。经由灌顶净礼(abhiṣeka)与以真言为纲的仪轨,她恢复言语与记忆,继而叙述跨越多生的业缘史(为王、为寡、转生为兽、遭遇暴死等),最终汇聚于赖伐多迦/瓦斯特拉帕塔,彰显此圣域为净化与解脱之关键。

Shlokas

Verse 1

ईश्वर उवाच । अधुना संप्रवक्ष्यामि मंगलात्पश्चिमे व्रजेत् । तत्र सिद्धेश्वरं पश्येत्सर्वसिद्धिप्रदायकम्

自在天(Īśvara)说道:如今我将宣说行程。从曼伽罗处当向西而行;在那里应瞻礼悉地自在天(Siddheśvara),赐予一切成就者。

Verse 2

तत्रैव चक्रतीर्थं तु तीर्थकोटिफलप्रदम् । लोकेश्वरं स्वयंभूतं पूर्वमिंद्रेश्वरेति च

就在彼处有轮圣渡(Cakratīrtha),能赐予等同亿万圣地之果报。又有世自在天(Lokeśvara)自显而出;往昔亦称因陀罗自在天(Indreśvara)。

Verse 3

दृष्ट्वा तं विधिवद्देवि ततो यक्षवनं व्रजेत् । मंगलात्पश्चिमे भागे यत्र देवी स्वयं स्थिता

女神啊,如法瞻礼彼尊之后,当往夜叉林(Yakṣavana);其在曼伽罗之西方,乃圣母天女(Devī)亲自安住之处。

Verse 4

यक्षेश्वरी महाभागा वांछितार्थप्रदायिनी । तां संपूज्य विधानेन ततो वस्त्रापथं पुनः

夜叉自在女神(Yakṣeśvarī)大吉祥,能赐所愿之果。依仪轨供奉礼拜之后,便当再返衣路圣地(Vastrāpatha)。

Verse 5

गिरिं रैवतकं गत्वा कुर्याद्यात्राविधानतः । मृगीकुंडादितीर्थानि संति तत्रैव कोटिशः

抵达罗伊伐多迦山(Raivataka)后,当依所定行仪完成朝圣。彼处确有无量圣地,数以亿计,如牝鹿池(Mṛgīkuṇḍa)等。

Verse 6

यद्भुक्तिशिखरे देवि सीमालिंगं हि तत्स्मृतम् । दशकोटिस्तु तीर्थानि तत्र संति वरान ने

女神啊,在名为“布克提希卡拉”的峰顶,人们追念有“西玛林伽”。彼处有十俱胝的圣渡处(tīrtha),啊,最胜的女子。

Verse 7

यत्र वै यादवाः सिद्धाः कलौ ये बुद्धिरूपिणः । शतसहस्रार्बुदं च लिंगं तत्रैव तिष्ठति

在那处,成就的雅达婆众于迦梨时代以觉醒的辨慧之形而住;就在彼处,名为“沙塔萨哈斯拉阿尔布达”的林伽亦巍然矗立。

Verse 8

गजेंद्रस्य पदं तत्र तत्रैव रसकूपिकाः । सप्त कुण्डानि तत्रैव रैवते पर्वतोत्तमे

彼处亦有伽阇因陀罗的足迹;彼处亦有圣味之井。又在最胜之山——赖瓦塔之上,亦有七处圣池。

Verse 9

अंबिका च स्थिता देवी प्रद्युम्नः सांब एव च । लिंगाकारे पर्वते तु तत्र तीर्थानि कोटिशः

彼处有女神安比迦安住;普拉丢姆那与三婆亦在其间。于那林伽形之山上,圣渡处(tīrtha)多至俱胝俱胝。

Verse 10

मृगीकुंडं च तत्रैव कालमेघस्तथैव च । क्षेत्रपालस्वरूपेण महोदधि स्वयं स्थितः । दामोदरश्च तत्रैव भवो ब्रह्माडनायकः

彼处亦有“牝鹿池”(Mṛgī-kuṇḍa),亦有“黑云”(Kāla-megha)。大海自身以“圣域守护神”(Kṣetrapāla)之形安住于彼。彼处亦有达摩达罗(Dāmodara),以及婆伐(Bhava)——梵卵宇宙(Brahmāṇḍa)之主。

Verse 11

पार्वत्युवाच । श्रुतानि तव तीर्थानि देवेश वदतस्तव । गंगा सरस्वती पुण्या यमुना च महानदी

帕尔瓦蒂说道:噢,诸天之主,我已聆听你所宣说的诸般圣渡处(tīrtha)——如恒河、清净的萨拉斯瓦蒂河、神圣的亚穆纳河,以及其他大河。

Verse 12

गोदावरी गोमती च नदी तापी च नर्मदा । सरयूः स्वर्णरेखा च तमसा पापनाशिनी

还有戈达瓦里河与戈玛蒂河;塔皮河与讷尔默达河;萨拉尤河与“金线河”(Svarṇarekhā);以及塔玛萨河——能灭除罪垢者。

Verse 13

नद्यः समुद्रसंयोगाः सर्वाः पुण्याः श्रुता मया । मोक्षारण्यानि दिव्यानि ।दिव्यक्षेत्राणि यानि च

我听闻一切河流——尤其在汇入大海之处——皆为圣洁。我也听闻那赐予解脱的神圣林苑,以及被称颂为天界般的诸圣地(kṣetra)。

Verse 14

नगर्यो मुक्तिदायिन्यस्ताः श्रुतास्त्वत्प्रसादतः । ब्रह्मविष्णुशिवादीनां सूर्येंदुवरुणस्य च

并且承蒙你的恩泽,我听闻那些赐予解脱的城邑;也听闻与梵天、毗湿奴、湿婆等诸神相应的圣所,以及与苏利耶(日神)、月神与伐楼那相关的神圣住处。

Verse 15

देवताना मृषीणां च संति स्थानान्यनेकशः । परं देव त्वया पुण्यं प्रभासं कथितं मम

诸神与诸仙(ṛṣi)的住处多不胜数;然而,噢主宰,你已向我宣说:神圣的普拉婆娑(Prabhāsa)乃为至上。

Verse 16

तस्माद्यच्चाधिकं प्रोक्तं क्षेत्रं वस्त्रापथं त्वया । शृण्वंत्या च मया पूर्वं न पृष्टं कारणं तदा

因此,既然你宣说瓦斯特拉帕塔(Vastrāpatha)是更为殊胜的圣域(kṣetra),我虽先前听闻,却在那时未曾询问其缘由。

Verse 17

इदानीं च श्रुतं सर्वं स्वस्थाहं कारणं वद । प्रभावं प्रथमं ब्रूहि क्षेत्रस्य च भवस्य च

如今我已尽闻其详,心亦安定;请告知其因。先请开示此圣域(kṣetra)之荣耀,并亦开示婆伐(Bhava,湿婆)之威德。

Verse 18

कस्मिन्देशे च तत्तीर्थं शिवः केनात्र संस्थितः । स्वयंभूर्भगवान्रुद्रः कथं तत्र स्थितः स्वयम् । प्रभो मे महदाश्चर्यं वर्तते तद्वदाधुना

那处圣渡(tīrtha)在何方国土?湿婆由谁安立于此?自生的、吉祥的鲁陀罗(Rudra)又如何亲自独自住于其间?主啊,此于我实为大奇;愿今为我宣说。

Verse 19

ईश्वर उवाच । वस्त्रापथस्य क्षेत्रस्य प्रभावं प्रथमं शृणु । पश्चाद्भवस्य माहात्म्यं शृणु त्वं च वरानने

自在天(Īśvara)说道:“先听我说瓦斯特拉帕塔(Vastrāpatha)圣域(kṣetra)的威力与殊胜;其后,容颜姝丽者啊,再听那处婆伐(Bhava,湿婆)的伟大功德。”

Verse 20

कान्यकुब्जे महाक्षेत्रे राजा भोजेति विश्रुतः । पुरा पुण्ययुगे धर्म्यः प्रजा धर्मेण शासति

在迦尼耶库布阇(Kānyakubja)这广大圣域中,有一位名闻遐迩的国王,名为菩阇(Bhoja)。往昔在那吉祥之世,这位正法之王以达摩(dharma)治理其民。

Verse 21

विशालाक्षो दीर्घबाहुर्विद्वान्वाग्ग्मी प्रियंवदः । सर्वलक्षणसंपूर्णो बह्वाश्चर्यविलोककः

他目大臂长,博学善辩,言辞柔和甘美;具足一切吉祥尊贵之相,且善于观照诸多奇妙之事。

Verse 22

वनात्कदाचिदभ्येत्य वनपालोब्रवीदिदम् । आश्चर्यं भ्रमता देव वने दृष्टं मयाधुना

有一次,他自林中归来,护林者禀告道:“大王啊,我在林间巡行之时,方才见到一件奇异的神迹。”

Verse 23

गिरौ विषमभूभागे वहुवृक्षसमाकुले । मृगयूथगता नारी मया दृष्टा मृगानना

在山中崎岖之地,林木丛生之处,我见一女子行于鹿群之间——其面容宛如母鹿。

Verse 24

मृगवत्प्लवते बाला सदा तत्रैव दृश्यते । इति श्रुत्वा वचो राजा तुष्टस्तस्मै धनं ददौ

“那少女如鹿般跳跃,常常就在那处出现。”王闻此言,心生欢喜,便赐他财物为赏。

Verse 25

चतुरं तुरगं दिव्यं वाससी स्वर्णभूषणम् । इदानीमेव यास्यामि सेनाध्यक्ष त्वया सह

“备来一匹精良迅捷的天马,并取衣裳与金饰。此刻我即刻启程——军队统帅啊——与你同往。”

Verse 26

अश्वानां दशसाहस्रं वागुराणां त्वनेकधा । पत्तयो यांतु सर्वत्र वेष्टयंतु गिरिंवरम्

令一万骑兵——并携诸般罗网——遍往四方;令步卒环绕那座殊胜之山。

Verse 27

न हंतव्यो मृगः कश्चिद्रक्षणीया हि सा मृगी । स्त्रीवेषधारिणी नारी मृगी भवति भूतले

切莫杀害任何鹿;那母鹿确应护持。女子具女子之相,于大地之上便成母鹿。

Verse 28

क्व यास्यति वराकी सा मद्बलैः परिपीडिता । शस्त्रास्त्रवर्जितं सैन्यं वनपालपदानुगम्

那可怜的女子被我军紧逼,还能往哪里去?此队伍不持兵刃、不带弓矢,唯随护林之人引导而行。

Verse 29

अहोरात्रेण संप्राप्तं बहुव्याधजनाग्रतः । अश्वाधिरूढो बलवान्भोजराजो ययौ स्वयम्

仅一昼一夜之间,众多猎人列于前锋;强盛的菩阇王亲自乘马出行。

Verse 30

निःशब्दपदसञ्चारः संज्ञासंकेतभाषकः । गिरिं संवेष्टयामास वागुराभिः स्वयं नृपः

国王亲自无声而行,只以手势暗号传语;并以罗网亲自围绕群山。

Verse 31

वनपालेन सहितो मृगयूथं ददर्श सः । सा मृगी मृगमध्यस्था नारीदेहा मुखे मृगी । मृगवच्चेष्टते बाला धावते च मृगैः सह

在林守的陪同下,他看见一群鹿。鹿群中央有一只母鹿——身为人形,却具鹿面。那少女举止如鹿,与群鹿一同奔走。

Verse 32

अश्वगंधान्समाघ्राय सन्त्रस्ता मृगयूथपाः । क्षुब्धा भ्रान्ताः क्षणे तस्मिन्सर्वे यांति दिशो दश

嗅到马的气味,鹿群的首领惊惧不已。刹那之间,众鹿骚动迷乱,尽皆向十方奔逃。

Verse 33

मृगवक्त्रा तु या नारी मृगैः कतिपयैः सह । प्लवमाना निपतिता वागुरायां विचेतना

然而那鹿面女子与几只鹿一同跃起,却坠入罗网之中,昏厥无知。

Verse 34

बलाध्यक्षेण विधृता मृगैः सह शनैर्नृपः । ददर्श महदाश्चर्यं भोजराजो जनैर्वृतः

在军队统帅的制止下,群鹿亦被控制;国王婆阇罗阇在众人簇拥中,缓缓目睹一桩大奇异。

Verse 35

ततः कोलाहलो जातः परमानंदिनिस्वनः । मृगैः सह समानिन्ये कान्यकुब्जं मृगीं नृपः

随即喧哗大作,尽是欢喜的呼喊。国王携同群鹿,将那“母鹿”带往迦尼耶俱阇。

Verse 36

दिव्यवस्त्रसमाच्छन्ना दिव्याभरणभूषिता । नरयानस्थिता नारी प्रविवेश मृगैर्वृता

那女子身披天衣,佩戴天界珠宝,端坐于人间车乘之上,在群鹿环绕中进入。

Verse 37

वादित्रैर्ब्रह्मघोषैश्च नीयते नृपमंदिरम् । जनैर्जानपदैर्मार्गे दृश्यते नृपमन्दिरे

在乐器之声与吠陀颂赞之中,她被引领至王宫。沿途乡民皆得一见,在王室居所之内亦复如是。

Verse 38

नीयमाना नागरैश्च महदाश्चर्यभाषकैः । पुण्ये मुहूर्त्ते संप्राप्ते सा मृगी नृपमन्दिरम्

在城民惊叹的言语相随护送下,那鹿女于吉祥时刻到来之际,被迎入王宫。

Verse 39

प्रतीहारेण राजेन्द्र वचसा वारितो जनः । गतः सेनापतिः सैन्यं गृहीत्वा स्वनिकेतनम्

大王啊,众人被内侍长以言命拦止;统帅聚集军旅之后,便退往自己的营舍。

Verse 40

राजापि स्वगृहं प्राप्य स्नात्वा संपूज्य देवताः । तां मृगीं स्नापयामास दिव्यगन्धानुलेपनाम्

国王亦回到自家宫邸,沐浴后如法礼敬诸天;继而命人为那鹿女沐身,并以天香涂抹其体。

Verse 41

कुङ्कुमेन विलिप्तांगीं दिव्यवस्त्रावगुंठिताम् । यथोचितं यथास्थानं दिव्याभरणभूषिताम्

她的肢体涂抹着红花香粉(kunkuma),以天界妙衣为帷;并且各处皆得其所,佩戴着诸天的庄严宝饰。

Verse 42

एकांते निर्जने राजा बभाषे चारुलोचनाम् । का त्वं कस्य सुता केन कारणेन मृगैः सह

在幽僻寂静之处,国王对那位明眸佳人说道:“你是谁?是谁的女儿?为何与群鹿同在此地?”

Verse 43

स्त्रीणां शरीरं ते कस्मान्मृगीणां वदनं कुतः । इति सर्वं समाचक्ष्व परं कौतूहलं हि मे

“为何你具女子之身,却有母鹿之面?请将一切尽告于我——我的好奇实在深重。”

Verse 44

एवं सा प्रोच्यमानापि न बभाषे कथंचन । मूकवन्न विजानाति न च भुंक्ते सुलोचना

纵然如此追问,她仍一言不发;如同哑者,似乎浑然不觉,那位明眸之人甚至不曾进食。

Verse 45

न भुंक्ते पृथिवीपालो न राज्यं बहु मन्यते । न दारैर्विद्यते कार्यं नाश्वैर्न च गजै रथैः

那位护持大地的君王不再进食,也不再看重自己的国土王权;于妻室无所用心,于马、象与战车亦皆无意。

Verse 46

तदेव राज्यं ते दारास्ते गजास्तद्धनं बहु । प्रमदामदसंरक्तं यत्र संक्रीडते मनः

对他而言,唯有那处才是“国土”,唯有那处才是“妻室”,唯有那处才是“群象”与“丰厚财宝”——在那里,心因对女子的欲爱而沉醉,嬉游纵乐。

Verse 47

आहूयाह प्रतीहारं तया संमोहितो नृपः । पुरोधसं गुरुं विप्रानाचार्याञ्छीघ्रमानय

国王被她迷惑而心神动摇,便召来内侍官,说道:“速速请来王家祭司(purohita)、导师,以及诸位婆罗门师长。”

Verse 48

दैवज्ञानथ मन्त्रज्ञान्भिषजस्तांत्रिकांस्तथा । इति सन्नोदितो राज्ञा प्रतीहारो ययौ स्वयम्

内侍官奉王催促,便亲自前往,召集通晓天兆神验、咒语之学、医术,以及密续(坦陀罗)仪轨之人。

Verse 49

आजगाम स वेगेन समानीय द्विजोत्तमान् । राज्ञे विज्ञापयामास देव विप्राः समागताः

他疾速归来,带着最上等的两生者(婆罗门),并向国王禀告:“大王,诸婆罗门已到。”

Verse 50

प्रवेशय गुरुं द्वाःस्थं संप्राप्तान्मद्धिते रतान् । इति सन्नोदितो राज्ञा तथा चक्रे स बुद्धिमान्

国王说道:“门卫啊,让他们进来——那些为我安泰而来的人。” 奉王之命,那聪慧的侍从便照做了。

Verse 51

अभ्युत्थाय नृपः पूर्वं नमस्कृत्य प्रपूज्य च । आसनेषूपविष्टांस्तान्बभाषे कार्यतत्परः

国王先起身,稽首礼敬并如法供奉诸人;待他们安坐于座后,便专注于眼前之事而开口对他们说道。

Verse 52

इदमाश्चर्यमेवैकं कथं शक्यं निवेदितुम् । जानीत हि स्वयं सर्वे लोकतः शास्त्रतोऽपि वा

“此事真是一桩奇异之极——又怎能恰当地陈述呢?诸位必已自知:或由世间传闻,或由经典所载。”

Verse 53

कथमेषा समुत्पन्ना कस्येदं कर्मणः फलम् । अस्यां केन प्रकारेण वचनं मानुषं भवेत्

“她如何生起?此乃谁之业行所结之果?又凭何种方式,人间之语竟能在她身上显现?”

Verse 54

स्वयं मनुष्यवदना कथमेषा भविष्यति । सावधानैर्द्विजैर्भूयः सर्वं संचिन्त्य चोच्यताम्

“她怎能凭自身而具有人面?愿诸位警觉的婆罗门再三思量一切,然后宣说其理。”

Verse 55

विप्रा ऊचुः । देव सारस्वतो नाम कुरुक्षेत्रे द्विजोत्तमः । ऊर्द्ध्वरेताः सरस्वत्यां तपस्तेपे जितेन्द्रियः

婆罗门众说道:“大王啊,在俱卢之地(Kurukṣetra)有一位最胜婆罗门,名为天·萨拉斯瓦塔(Deva Sārasvata);他守梵行、制伏诸根,于萨拉斯瓦蒂河畔修行苦行。”

Verse 56

कथयिष्यति सर्वं ते तेनादिष्टा मृगी स्वयम् । इति श्रुत्वा वचो राजा ययौ सारस्वतं द्विजम्

“他将把一切都告诉你;那雌鹿本身也已奉他之命。”王闻此言,便前往婆罗门萨拉斯瓦塔处。

Verse 57

सरस्वतीजले स्नातं प्रभासे ध्यानतत्परम् । दृष्ट्वा प्रदक्षिणीकृत्य साष्टांगं तं प्रणम्य च । उपविष्टो नृपो भूमौ प्रांजलिः सञ्जितेन्द्रियः

王见彼人——在普罗婆娑沐浴于萨拉斯瓦蒂之水,专注禅定——便绕行右旋致敬,复以八支顶礼全身投地而拜,随后合掌端坐于地,摄持诸根。

Verse 58

मनुष्यपदसंचारं श्रुत्वा ज्ञात्वा च कारणम् । सारस्वतो बभाषेऽथ तं नृपं भक्तितत्परम्

萨拉斯瓦塔听见人行足音,了知其缘由,便开口对那位满怀虔敬的国王说道。

Verse 59

सारस्वत उवाच । भोजराज शुभं तेस्तु ज्ञातं तत्कारणं मया । मृगानना त्वया नारी समानीता वनात्किल

萨拉斯瓦塔说道:“噢,菩阇罗阇,愿吉祥属于你。我已明了此事之因。确实,你从林中带来了一位鹿颜之女。”

Verse 60

महदाश्चर्यमेवैतत्तव चेतसि वर्त्तते । आदिष्टा तु मया बाला सर्वं ते कथयिष्यति

“此事在你心中显为大奇。然那少女已受我嘱咐——她将把一切都告诉你。”

Verse 61

जानाम्यहं महाराज चरित्रं जन्म यादृशम् । आश्चर्यं संभवेल्लोके कथ्यमानं तया स्वयम्

大王啊,我知其事——她的出生究竟如何。待她亲自叙说之时,必将成为世间的奇迹。

Verse 62

इत्यादिश्य गतो वेगाद्रथेनादित्यवर्चसा । अहोरात्रद्वयेनैव संप्राप्तो नृप मन्दिरम्

如此嘱咐之后,他乘着光辉如日的车驾疾驰而去;仅两昼两夜,便抵达王宫。

Verse 63

प्रविश्य च मृगीं दृष्ट्वा यत्रास्ते मृगलोचना । तया सारस्वतो ज्ञातो धर्मज्ञः सर्वविद्द्विजः

他入内见到那位鹿眼女子所居之处;她认出萨拉斯瓦塔乃通达法义、无所不知的婆罗门。

Verse 64

मृग्युवाच । एष सर्वं हि जानाति कारणं यच्च यादृशम् । वर्त्तमानं भविष्यं च भूतं यद्भुवनत्रये

鹿女说道:“他确知一切——因由及其本性;三界之中,现前之事、将来之事、过去之事,皆在其知。”

Verse 65

एतेन मरणं ज्ञातं मदीयं पूर्वजन्मनि । वस्त्रापथे महाक्षेत्रे तपस्तप्तं भवालये

“由他,我得知自己前生之死——当我在瓦斯特拉帕塔大圣地、于婆伐(湿婆)之居所修苦行之时。”

Verse 66

विधूय कलुषं सर्वं ज्ञानमुत्पाद्य यत्नतः । जरामरणनिर्मुक्तः प्रत्यक्षं दृष्टवान्भवम्

荡尽一切垢染,勤修而生真实智慧,便得解脱老死,亲见婆婆(湿婆,Bhava)于目前。

Verse 67

अस्य तुष्टो भवो देवो ज्ञातं तीर्थस्य कारणम् । आदिष्टया मया वाच्यं भवेज्जन्मनि कारणम्

主宰婆婆(Bhava,湿婆)悦纳于他,便宣示此圣渡处(tīrtha)之因。又依我所受之命,我当述说此生之因缘。

Verse 68

इति चिन्तापरा यावत्तावद्विप्रः समागतः । तस्मै प्रणामपरमा मूर्च्छिता निपपात सा

她正沉于忧思之际,一位婆罗门来到。她欲以至敬顶礼,却昏厥倒地。

Verse 69

अथ सारस्वतो ज्ञानाज्ज्ञातवान्कारणं च तत् । आनयन्तु द्विजा वेगात्कलशं तोयसंभृतम्

随后,那婆罗门凭由萨拉斯瓦蒂所生的慧明,了知其因,便说:“诸二生者,速取满水之瓶(kalaśa)来!”

Verse 70

सवौंषधीः पल्लवांश्च दूर्वाः पुष्पाणि चाक्षतान् । धूपं च चंदनं चैव गोमयं मधुसर्पिषी

“取来诸般药草、新鲜嫩芽、杜尔瓦草、花与阿克沙塔(不碎净谷);并取香(dhūpa)与檀香、牛粪、蜂蜜与酥油(ghee)。”

Verse 71

इत्यादिष्टैर्द्विजैर्वेगात्समानीतं नृपाज्ञया । उपलिप्य च भूभागं स्वस्तिकं संनिवेश्य च

诸位二生者奉此教令,遵王命迅速备齐诸物。又涂抹平整地面,并在其上安置吉祥的“卍”字(svastika)标记。

Verse 72

तत्राग्निकार्यं कृत्वाऽथ वेदान्कुंभे निधाय सः । इन्द्रं तस्मिंश्च विन्यस्य दिक्पालांश्च यथाक्रमम् । हुत्वाग्निं स चरुं कृत्वा ग्रहपूजामकारयत्

在那里,他先行火供仪轨;继而将诸吠陀安置于宝罐之中。又在其中奉安因陀罗,并依次安置诸方护世神。既向火中投献供品,又备办caru供食,便令举行九曜(行星)之礼拜。

Verse 73

तोयं सुवर्णपात्रस्थं कृत्वा कुंभान्स्वयं गुरुः । अभिषेकं ततश्चक्रे मुहूर्ते सार्वकामिके

上师将净水置于金器之中,并亲自陈列诸罐。随后在吉祥、能满诸愿的良辰,行灌顶洒净(abhiṣeka)之礼。

Verse 74

अभिषिक्ता तु सा तेन पूता स्नानार्थवारिणा । जाता सचेतना बाला सर्वं पश्यति चक्षुषा

当他以那为沐浴而净化之水洒灌于她,她便得以清净,恢复神识。那少女重获知觉,双目明澈,能清楚见一切。

Verse 75

शृणोति सर्वं जानाति चरित्रं पूर्वजन्मनः । बदरीफलमात्रं तु पुरोडाशं ददौ गुरुः

她能听闻一切,并了知前生之行迹因缘。随后,上师赐予她一份puroḍāśa供饼,仅如一枚枣果(badarī)之量。

Verse 76

तयोपभुक्तं यत्नेन ततश्चक्रे स मार्ज्जनम् । मानुषे वचने कर्णे ददौ ज्ञानं गुरुस्ततः

她谨慎地享用之后,他便施行净化之仪。随后,上师以人间之语入其耳畔,赐予觉悟与明了。

Verse 77

गुरवे दक्षिणां दत्त्वा ततः सा च मृगानना । भोजराजाय सर्व च चरित्रं पूर्वजन्मनः

她先向上师奉上达克希那(供养之礼),随后这位“鹿颜”温柔的女子,便向菩阇王详述自己前世的全部经历。

Verse 78

वक्तुं प्रचक्रमे बाल्याद्यद्वृत्तं पूर्वजन्मनि । नमस्कृत्य गुरुं पूर्वं ब्राह्मणान्क्षत्रियांस्तथा

随后他开始追述前世之事,自童年起说起;先向师长顶礼,又同样礼敬婆罗门与刹帝利诸众。

Verse 79

मृग्युवाच । न विषादस्त्वया कार्यो राजञ्च्छ्रुत्वा मयोदितम् । इतस्त्वं सप्तमे स्थाने कलिंगाधिपतेः सुतः

弥伽瑜说道:“大王啊,听了我所言,切莫忧伤。从此往后,在第七次生处,你将投生为羯陵伽之主的儿子。”

Verse 80

मृते पितरि बालस्त्वं स्वभिषिक्तः स्वमंत्रिभिः । अहं हि वंगराजस्य संजाता दुहिता किल

“当你父王去世时,你尚年幼,然而你的群臣为你行灌顶礼(阿毗湿迦),立你为王。而我,确实投生为旁伽王之女。”

Verse 81

परिणीता त्वया देव पित्रा दत्ता स्वयं नृप । त्वयाऽहं पट्टमहिषी कृता योषिद्वरा यतः

噢主上,噢国王——我父亲亲自将我交付于你,你遂迎娶了我。你立我为加冕王后,使我成为众女之首。

Verse 82

युवा जातः क्रमेणैव हिंस्रः क्रूरो बभूव ह । न वेदशास्त्रकुशलो दयाधर्मविवर्जितः

他渐渐长成之后,便变得凶暴残忍;既不通晓吠陀与诸论典(śāstra),又远离慈悲与法(dharma)。

Verse 83

लुब्धो मानी महाक्रोधी सत्याचार बहिष्कृतः । न देवं न गुरुं विप्रान्नो जानाति दुराशयः

他贪婪自负,盛怒难抑,被逐出真实正行。怀着恶念,他既不敬神,也不敬师,更不承认婆罗门圣贤。

Verse 84

विरक्ता हि प्रजास्तस्य ब्राह्मणोच्छेदकारकः । समासन्नैर्नृपैस्तस्य देशः सर्वो विलुंपितः । सैन्यं सर्वं समादाय युद्धायोपजगाम सः

他的臣民因他残害婆罗门而离心背弃。邻国诸王掠夺了他全部疆土。于是他集结全军,向战场进发。

Verse 85

सहैवाहं गता देव युद्धं जातं नृपैः सह । हारितं सैनिकैस्तस्य गता नष्टा दिशो दश

我也随他同往,噢主上。与那些国王交战遂起。他的军队溃散,我亦奔逃——迷失于十方。

Verse 86

त्यक्त्वा धर्मं निजं राजा पलायनपरोऽभवत् । गच्छमानस्तु नृपतिः शत्रुभिः परिपीडितः

舍弃自身之法(dharma)后,国王一心只求逃遁。行进之时,这位君主被仇敌追逼,百般侵扰折磨。

Verse 87

तवास्मिवादी दुष्टात्मा हतो लोकविरोधकः । देहं तस्य गृहीत्वाग्नौ प्रविष्टाहं नृपोत्तम

那邪恶之魂——常口称“我属于你”——因与众生为敌而被诛。携其遗身,我投入火中,噢,最胜之王。

Verse 88

मृतस्यैवं गतिर्नास्ति नरके स विपच्यते । मृतं कांतं समादाय भार्याग्नौ प्रविशेद्यदि

如此之人死后无有吉祥归途,唯在地狱受煎熬如被烹炙。然而若妻子抱持亡夫所爱之身,投入妻之葬火,则另有别样归宿被宣说。

Verse 89

सा तारयति पापिष्ठं यावदाभूतसंप्लवम् । इह पापक्षयं कृत्वा पश्चात्स्वर्गे महीयते

她能度脱乃至最极重罪之人,直至宇宙大毁灭之时。在此世间令罪业消尽,随后于天界受尊崇礼敬。

Verse 90

अतस्त्वं ब्राह्मणो जातो देशे मालवके नृप । तस्यैव तत्र भार्याहं संभूता ब्राह्मणी नृप

因此,噢,国王,你在摩罗婆之地转生为婆罗门(brāhmaṇa)。而在彼处,噢,国王,我亦转生为他的正妻——婆罗门女(brāhmaṇī)。

Verse 91

धनधान्यसमृद्धोऽभूत्तथा जीवधनाधिकः । मृतः पिता मृता माता स च भ्रातृविवर्जितः

他财物与谷粮皆丰足,又多有“活的财富”(依附者、仆从)。其父已亡,其母亦亡,且无兄弟。

Verse 92

धनधान्यसमृद्धोऽपि लुब्धो भ्रमति भूतले । अतीव कोपनो विप्रो वेदपाठविवर्जितः

虽富足财物与谷粮,他仍被贪欲驱使而在大地上漂泊。那婆罗门极易暴怒,且不习诵吠陀。

Verse 93

स्नानसंध्यादिहीनश्च मायावी याचते जनम् । भक्तिं करोमि परमां स च क्रुध्यति मां प्रति

他不行沐浴与暮晨礼(sandhyā)等仪轨,又惯于欺诳,向众人乞求。纵然我以至上虔敬奉之,他却对我发怒。

Verse 94

संतानं तस्य वै नास्ति धनरक्षापरो हि सः । न ददाति न चाश्नाति न जुहोति स रक्षति

他无子嗣,因为一心只在守护财物。他不施舍,不真正享用所有,也不行供献;唯有囤积与防守。

Verse 95

न तर्पणं तिलैर्विप्रो विदधात्यतिलो भतः । कार्त्तिकेऽपि च संप्राप्ते विष्णुपूजाविवर्जितः

那婆罗门因贪欲过甚,不以芝麻行祭水供养(tarpaṇa)。纵使迦尔蒂迦月到来,他仍不礼敬供奉毗湿奴。

Verse 96

दीपं ददाति नो विप्रो मासमेकं निरन्तरम् । न भुंक्ते शाकपत्रं स एकाहारो निरंतरम्

那位婆罗门甚至连一个月都未曾持续供奉明灯。他不食叶菜,恒常守持一日一食之戒。

Verse 97

मासे नभस्ये संप्राप्ते प्राप्ते कृष्णे नृपोत्तम । न करोति गृहे श्राद्धं स्नानतर्पणवर्जितः

大王啊,当那婆娑娑月(Nabhasya)到来、黑半月现前之时,他在家中不行施罗陀(śrāddha),且缺失沐浴与塔尔帕那(tarpaṇa,献水祭)。

Verse 98

न जानाति दिनं पित्र्यं पक्षमेकं निरन्तरम् । अन्यत्र भुंक्ते विप्रोऽसौ क्षयाहेऽपि समागते

那婆罗门连祖灵之日也不知守持,更不遵行为诸祖灵(Pitṛ)所定的连续半月之期。即便逢到 kṣayāha(缺日、减日)之时,他仍在他处进食,对先祖应行之礼毫无敬意。

Verse 99

मकरस्थेऽपि संक्रांतौ कृशरान्नं ददाति न । तिलान्सुवर्णं तारं वा वस्त्रं वा फलमेव च । शाकपत्रं स पुष्पं वा न ददाति तथेंधनम्

即便在太阳入摩羯之际的桑克兰提(Saṅkrānti),他也不施与克里沙罗(kṛśara,仪食)。他既不施芝麻,也不施金银,不施衣布,甚至不施果品;亦不施叶菜与花——连柴薪也不施。

Verse 100

गवां गवाह्निकं नैव कथं मुक्तिर्भविष्यति । न याति विष्णुशरणं संप्राप्ते दक्षिणायने

若他不行对牛群所应尽的日常本分,解脱(mukti)又怎能生起?当太阳行至南行期(dakṣiṇāyana)之时,他亦不归依毗湿奴(Viṣṇu)的庇护。

Verse 101

धेनुं ददाति नो विप्रो ग्रहणे चंद्रसूर्ययोः

那位婆罗门在月食与日食之时,并不施舍一头乳牛为布施。

Verse 102

एकापि दत्ता सुपयस्विनी सा सवस्त्रघंटाभरणोपपन्ना । वत्सेन युक्ता हि ददाति दात्रे मुक्तिं कुलस्यास्य करोति वृद्धिम्

纵然只施舍一头乳汁丰盈的母牛,连同衣布、铃铛与饰物,并让小牛随行;此等布施能赐施主解脱,并令其家族兴盛增长。

Verse 103

यावंति रोमाणि भवंति तस्यास्तावंति वर्षाणि महीयते सः । ब्रह्मालये सिद्ध गणैर्वृतोऽसौ संतिष्ठते सूर्यसमानतेजाः

那母牛身上有多少根毛,施主便受尊崇多少年。被诸悉地众围绕,他安住于梵天世界,光辉灿然如同太阳。

Verse 104

देवालयं नो विदधाति वापीं कूपं तडागं न करोति कुण्डम् । पुण्यं विवाहं सुजनोपकारं नासौ सतां वा द्विजमंदिरं च

他既不建神庙,也不修阶井或掘井;不造池塘,亦不作蓄水之槽。无有功德婚礼,不济助善人,也不为贤德者立居所,亦不为婆罗门建宅。

Verse 105

धनं सदा भूमिगतं करोति धर्मं न जानाति कुलस्य चासौ । अहं हि तस्यानुगता भवामि कथं हि कांतं परिवं चयामि

他总把财物埋入地下,不懂维系家族血脉之法(达摩)。然而我仍随顺依恋于他——我怎能舍弃我所爱的夫君而另投他处?

Verse 106

एवं हि वर्त्तमानः स कालधर्ममुपेयिवान् । धनलोभान्मया देव मरणं परिवर्जितम्

他如此度日,终究归于时间之法则——死亡。噢主宰啊,由于贪恋财物,是我为他避开了死亡。

Verse 107

पश्यन्त्या गोत्रिभिः सर्वं गृहीतं धनसंचयम् । कालेन महता देव मृताऽहं द्विजमंदिरे

在亲族注视之下,全部积蓄的财宝都被夺走。过了很久,噢主宰,我死在一位婆罗门的家中。

Verse 108

श्वेतसर्पः समभवद्देशे तस्मिन्नरोत्तम । तत्रैवाहं ब्राह्मणस्य संजाता तनया नृप

噢人中至善者,在那片地方出现了一条白蛇。而就在同一处,噢大王,我投生为一位婆罗门之女。

Verse 109

वर्षेष्टमे तु संप्राप्ते परिणीता द्विजन्मना । तस्मिन्नेव गृहे सर्पो मदीये वसते नृप

到了第八年,我被许配给一位“二次出生者”。就在那同一所屋内,噢大王,那条蛇居住着——竟在我自己的居处。

Verse 110

भार्या ममेति संदष्टो रात्रौ भर्त्ता महा हिना । मृतोऽपि ब्राह्मणैः सर्पो लगुडैर्विनिपातितः

夜里,大蛇咬了我的丈夫,心想:“她是我的妻。”而那蛇纵已死去,婆罗门们仍以棍棒将它击倒。

Verse 111

वैधव्यं मम दत्त्वा तु द्विजसर्पौ मृतावुभौ । पित्रा मात्रा महाशोकं कृत्वा मे मुण्डितं शिरः

就这样,我被加诸寡居之苦;那位婆罗门(我的夫君)与那条蛇二者皆死。随后父母悲恸欲绝,便为我剃去头发。

Verse 112

वसाना श्वेतवस्त्रं च विष्णुभक्तिपरायणा । मासोपवासनिरता यानि तीर्थान्यनेकशः

我身着白衣,专心归依毗湿奴之奉爱(Viṣṇu-bhakti);勤行每月斋戒,又一次次前往众多圣渡处(tīrtha)朝礼。

Verse 113

सर्पस्तु मकरो जातो गोदावर्यां शिवालये । देवं भीमेश्वरं द्रष्टुं गताऽहं स्वजनैः सह

然而那条蛇却在戈达瓦里河中转生为摩羯(makara),靠近一处湿婆神庙。我也与亲族同往,瞻礼主宰毗摩伊湿伐罗(Bhīmeśvara)。

Verse 114

यावत्स्नातुं प्रविष्टाऽहं वृता सर्वजनैर्नृप । मकरेण तदा दृष्टा भार्येयं मम वल्लभा । गृहीता मकरेणाहं नेतुमंतर्जले नृप

当我下水沐浴之时——大王啊——众人环绕在侧,那摩羯见到我,便以为:“此乃我心爱的妻子。”它抓住我,开始将我拖向水底深处,大王啊。

Verse 115

हाहाकारः समभवज्जनः क्षुब्धः समंततः । कुंताघातेन केनासौ मकरस्तु निपातितः

顿时哀号四起,众人四面骚动不安。随后那摩羯被人以长矛猛刺,遂倒毙在地。

Verse 116

झषवक्त्रः स्थिता चाहं मृता कृष्टा जनैर्बहिः । अग्निं दत्त्वा जले क्षिप्त्वा भस्म लोका गृहान्गताः

我的面容扭曲如鱼之口,我便躺在那里——已然死去——众人将我拖到外面。随后行火供(Agni)之仪,把灰烬投入水中,众人便各自回家。

Verse 117

स्त्रीवधाल्लुब्ध्वको जातो झषस्तीर्थप्रभावतः । मानुषीं योनिमापन्नस्तस्मिन्नेव महावने

因杀害妇人之罪,他转生为猎人;然而凭借那鱼之圣渡处(tīrtha)的威力,他又在同一片大森林中再得人身。

Verse 118

अग्नेर्जलाच्च सर्पाच्च गजात्सिंहादवृषादपि । झषाद्विस्फोटकान्मृत्युर्येषां ते नरके गताः

凡因火、水、蛇、象、狮、牛、鱼,或因疮疹爆发之疾而死者——据说皆堕入地狱。

Verse 119

आत्महा भ्रूणहा स्त्रीहा ब्रह्मघ्नः कूटसाक्ष्यदः । कन्याविक्रयकर्ता च मिथ्या ब्रतधरस्तु यः

自尽者、杀胎者、杀妇者、弑婆罗门者、作伪证者、卖女者,以及欺诳而佩戴誓戒标记者——此等之人,皆列为重罪之徒。

Verse 120

विक्रीणाति क्रतुं यस्तु मद्यपः स्याद्द्विजस्तु यः । राजद्रोही स्वर्णचौरो ब्रह्मवृत्तिविलोपकः

凡出卖祭祀者、二生者而饮酒者、叛君者、盗金者,以及毁坏为婆罗门所定生计者——皆被宣称为大罪之人。

Verse 121

गोघ्नस्तु निक्षेपहरो ग्रामसीमाहरस्तु यः । सर्वे ते नरकं यांति या च स्त्री पतिवंचका

杀牛者、盗取托付之物者、侵夺村界之地者——此等众人皆堕地狱;同样,欺诳其夫之妇亦然。

Verse 122

झषमृत्युप्रभावेन जाता क्रौंची वने नृप । गोदावरीवने व्याधो भ्रमते मृगमार्गकः

因鱼致死之业力,哦大王,我在林中转生为雌性鸶鹤(krauñcī)。在戈达瓦丽林苑里,一名猎人徘徊游走,追寻鹿的踪径。

Verse 123

वने क्रौंचः सकामो मां मुदा कामयितुमुद्यतः । दृष्टाहं भ्रमता तेन व्याधेनाकृष्य कार्मुकम्

林中一只雄性鸶鹤(krauñca)欲火炽盛,欢喜急切地要与我交合。其时那游猎的猎人看见了我,便拉开弓弦。

Verse 124

हतः क्रौंचो मृतो राज न्नष्टा स्थानादहं ततः । गोदावरीवने तस्मिन्नेवंरूपं ददर्श तम्

那只鸶鹤(krauñca)被射中而死,哦大王,随后我便从彼处消失。在那戈达瓦丽森林中,他看见了它呈现如此形貌。

Verse 125

ऋषिर्व्याधं शशापाथ दृष्ट्वा कर्म विगर्हितम् । कामधर्ममकुर्वाणं प्रिया संभाषतत्परम् । क्रौंचं त्वमवधीर्यस्मात्तस्मात्सिंहो भविष्यसि

于是有位仙人见猎人所行可憎——在鸟儿正行爱欲之自然法、且专注与伴侣相语之时将其杀害——便诅咒他说:“既然你杀了鸶鹤(krauñca),因此你将化为狮子。”

Verse 126

ऋषिस्तेन विनीतेन स्थित्वा सन्तोषितो नृप । ऋषिर्वदति तस्याग्रे न मे मिथ्या वचो भवेत्

那谦卑之人立于其前时,圣仙心生欢喜,噢,国王。圣仙当面说道:“我之言语必不虚妄。”

Verse 127

सिंहस्थस्य प्रसादं ते करिष्ये मुक्तिहेतवे । सुराष्ट्रदेशे भविता सिंहो रैवतके गिरौ

“当你安住为狮子之身时,我将赐你恩佑,以成解脱之因。在苏罗湿吒之地,你将于赖伐多迦山化为狮子。”

Verse 128

वस्त्रापथे महा क्षेत्रे मुक्तिस्ते विहिता ध्रुवा । इत्युक्त्वा स ऋषिर्देव गतो भीमेश्वरं प्रति । दुर्वचःश्रवणाद्व्याधः क्रमात्पंचत्वमाययौ

“在瓦斯特拉帕他这伟大神圣之地,你的解脱已被坚固地许定。”言毕,那位具天德的圣仙前往毗摩伊湿伐罗而去。然猎人因听闻粗恶罪言,终究循时而亡。

Verse 129

क्रौंची क्रौंचवियोगेन गता सा च वनांतरे । मृता दैववशाज्जाता मृगी रैवतके गिरौ

与其鸻侣(krauñca)分离后,那只雌鸻(krauñcī)徘徊入林。为命运之力所驱,她死去,复生为赖伐多迦山上的一只母鹿。

Verse 130

मृगयूथगता नित्यं मोदते मदविह्वला । व्याधः सिंहः समभवद्गिरेस्तस्य महावने

她常与鹿群同住,因青春的迷醉而欣悦躁动。那猎人则在此山的大森林中,化作一头狮子。

Verse 131

कामार्ता भ्रमता दृष्टा मृगी सिंहेन यत्नतः । तत्र संभ्रमते नित्यं सिंहश्चापि मृगी वने

当那只因情欲而迷乱的母鹿徘徊游走时,狮子谨慎地察觉并看见了她。自此在那片林中,狮子常常徘徊不息,心念唯系于那母鹿。

Verse 132

सिंहोऽपि दैवयोगेन ममेयमिति मन्यते । परं हिंस्रस्वभावेन तामादातुं प्रचक्रमे

因宿缘的牵合,狮子心想:“她是我的。”然而凭其凶暴本性,他便开始要夺取她。

Verse 133

चलत्वं मृगजातीनां विहितं वेधसा स्वयम् । पुनर्गता मृगी यूथं क्रीडते चारुलोचना

鹿类的躁动不安,乃造物主亲自所定。于是那眼眸娟美的母鹿又回到鹿群之中,嬉戏玩耍。

Verse 134

भवस्य पश्चिमे भागे तत्र रैवतके गिरौ । अनुयातः शनैः सोऽथ मृगेन्द्रो मृगयूथपः । उत्पपात ततः सिंहो संघस्य मूर्द्धनि

在婆婆(Bhava)境域的西侧,于罗伊瓦塔迦山上,群兽之主、鹿群之首缓缓追随她。随即狮子跃起,扑向鹿群之首。

Verse 135

सिंहस्य न मृगैः कार्यं हरिणीं प्रति पश्यतः । यत्र सा हरिणी याति ययौ सिंहस्तथैव ताम्

对狮子而言,其余群鹿皆不足挂怀,他只凝视那母鹿。那母鹿往何处去,狮子也照样追随至何处。

Verse 136

यदा वेगं मृगी चक्रे सिंहः कुद्धस्तदा वने । सिंहोऽपि वेगवाञ्जातो मृगीवेगाधिकोऽभवत्

当母鹿在森林中飞奔时,狮子勃然大怒。狮子也变得迅捷无比,其速度超过了母鹿。

Verse 137

यदा सिंहेन संक्रांता ददौ झम्पां मृगी तु सा । भवस्याग्रे नदीतोये पतिता जलमूर्द्धनि

当狮子扑向她时,那只母鹿猛地一跃。她落在巴瓦神(Bhava)面前的河水中,沉入了水流之中。

Verse 138

लंबते तु शरीरं मे वेणौ प्रोतं शिरो मम । सिंहः सहैव पतितो मृतः पयसि मध्यतः

我的身体悬挂着,而我的头紧紧卡在竹子里。狮子也和我一起掉落,死在了水中。

Verse 139

स्वर्णरेषाजले देव विशीर्णं मम तद्वपुः । न तु वक्त्रं निपतितं त्वक्सारशिरसि स्थितम्

国王啊,在斯瓦尔纳雷沙(Svarṇareṣā)的水中,我的身体支离破碎;但我的脸没有掉进水里——它留在了那根竹尖上。

Verse 140

एतच्चरित्रं यत्सर्वं दृष्टं सारस्वतेन वै । तत्तीर्थस्य प्रभावेन सिंहस्त्वं समजायथाः

萨拉斯瓦塔(Sārasvata)确实目睹了整个过程。凭借那个圣地(tīrtha)的力量,你转世成为了一头狮子。

Verse 141

इदं हि सप्तमं जन्म सर्वपापक्षयोदयम् । कान्यकुब्जे महादेशे राजा भोजेतिविश्रुतः

此实为第七次转生,令一切罪业的消灭得以兴起。在伟大的迦尼耶拘跋阇之地,有一位以“菩阇”之名著称的国王。

Verse 142

अहं हि हरिणीगर्भे जाता मानुषरूपिणी । जातं वक्त्रं मृगीणां मे यस्मान्न पतितं जले

确实,我生于母鹿之胎,却具人形;而我得鹿之面容,因为那面容并未坠入水中。