Adhyaya 17
Prabhasa KhandaVastrapatha Kshetra MahatmyaAdhyaya 17

Adhyaya 17

本章以国王发问、圣者叙述开篇,引出那罗陀因毗摩那(Vāmana)化身将临而策略性前往婆利(Bali)王庭,并点出政治与伦理的难题:在不违背对师尊(guru)敬重的前提下如何应对冲突。婆利置身于阿修罗(daitya)诸豪强之间,他们非议甘露(amṛta)、珍宝(ratna)与天界(svarga)特权的宇宙分配;经文又追忆摩希尼(Mohinī)一段,以示神圣的权宜之道与社会规范(自择之礼与越礼之戒)。 那罗陀继而劝诫婆利:其一,依达摩(dharma)敬奉并供养婆罗门(brāhmaṇa);其二,以列举明君德目阐明治国之道;其三,引导其心转向罗伊伐多迦(Raivataka)的圣地地理。随后叙述罗伊伐多迦/瑞瓦提池(Revati‑kuṇḍa)的缘起传说与瑞瓦提星宿的重新安置,最终建立与圣地相系的誓戒——毗湿奴所爱誓(Viṣṇuvallabha vrata)。章中规定:在法尔古那月(Phālguna)明半月的十一日(Ekādaśī)斋戒,沐浴净身,以花供奉,夜间守 vigil 听闻圣传(kathā),携果绕行,供灯,并节制饮食。末尾回到政局后果:阿修罗与天神之战、毗摩那降临后婆利国中异兆,以及以“尽施一切”的赎罪祭(yajña)平息扰动之法,将仪轨、王道与宇宙变迁贯穿为一条教诲之线。

Shlokas

Verse 1

राजोवाच । विचित्रमिदमाख्यानं त्वत्प्रसादाच्छ्रुतं मया । दृष्ट्वा नारायणं शक्रं नारदो मंदरे गिरौ

国王说道:“承蒙你的恩德,我得闻此奇妙传说。见到那罗延(Nārāyaṇa)与释迦罗(Śakra,因陀罗)之后,那罗陀在曼陀罗山上做了什么?”

Verse 2

किं चकार मुनींद्रोऽथ तन्मे विस्तरतो मुने । वद संसारसरणोद्भूतमायाप्रपीडितम् । कथामृतजलौघेन वितृषं कुरु मां प्रभो

“那么,那位仙圣之主随后作了什么?圣者啊,请为我详说。我被轮回诸道所生的幻力所逼迫——愿以甘露般圣法故事之洪流,涤除我心之渴,尊者啊。”

Verse 3

सारस्वत उवाच । अथासौ नारदो देवं ज्ञात्वा शप्तं द्विजन्मना । भृगुणा च तथा पूर्वं नान्यथैतद्भविष्यति

萨拉斯瓦塔说道:“于是那罗陀得知此神已被一位‘二生者’(婆罗门)所诅咒——先前亦曾为婆利古所诅——便明白此事终不会有别样结局。”

Verse 4

भविष्यं यद्भवं देव वर्तमानं विचिंत्यताम् । अयं च वामनो भूत्वा विष्णुर्यास्यति तां पुरीम्

“神啊,请思量将来之事与当下之势;因为此毗湿奴将化为侏儒(婆摩那),前往那座城。”

Verse 5

निग्रहं स बलेः पश्चात्करिष्यति मम प्रियम् । युद्धं विना कथं स्थेयं वर्तमानं महोल्बणम्

“随后他将制伏婆利,成就我所喜悦之事。然而当下局势极其凶猛,若无战斗,如何得以支撑?”

Verse 6

देवदानवयुद्धानि दैत्यगन्धर्व रक्षसाम् । निवारितानि सर्वाणि सरीसृपपतत्रिणाम्

“一切战争——天神与达那婆之战、代底耶、乾闼婆与罗刹之争——乃至爬虫与飞鸟之间的冲突——都已被遏止、被制止。”

Verse 7

सापत्नजः कलिर्नास्ति मम भाग्यपरिक्षये । देवेन्द्रो गुरुणा पूर्वं वारितः किं करोम्यहम्

“当我的福分衰退时,由争胜而起的纷争于我已不复存。连天帝因陀罗昔日也被其上师所制止——那么我又能如何?”

Verse 8

माननीयो गुरुर्मेऽयमतस्तं न शपाम्यहम् । युद्धार्थं तु ततो यत्नो न सिध्यति करोमि किम्

“此师尊于我当受敬奉,故我不咒诅于他。然而我为战事所作的努力却不成就——我当如何?”

Verse 9

केनापि दैवयोगेन पुरुषार्थो न सिध्यति । तथापि यत्नः कर्तव्यः पुरुषार्थे विपश्चिता । दैवं पुरुषकारेण विनापि फलति क्वचित्

“仅凭天命,人的所求并不成就;然而智者仍当勤修‘人之正业’(puruṣārtha)。因为命运即使不凭个人努力,也只是偶尔结果。”

Verse 10

यदुक्तं तद्वचो व्यर्थं यतः सिद्धिः प्रयत्नतः । बलिं गत्वा भणिष्यामि यथा युद्धं करिष्यति

“先前所言皆成空谈,因为成就出于奋勉。我将前往巴利,告诉他当如何用兵作战。”

Verse 11

न श्रोष्यति स चेद्वाक्यं निश्चितं तं शपाम्यहम् । इत्युक्त्वा स ययौ वेगान्नारदो बलिमंदिरे । निमेषांतरमात्रेण शिष्याभ्यां गगने स्थितः

“若他不听我之言,我必定咒诅于他!”说罢,圣者那罗陀疾赴巴利宫殿;仅在一瞬如眨眼之间,他便与两位弟子同立于虚空之中。

Verse 12

प्रासादे शैलसंकाशे सप्तभौमे महोज्ज्वले । तस्योपरि सभा दिव्या निर्मिता विश्वकर्मणा

在一座如山般的宫殿中,七重楼阁,光辉灿然;其上又有一座天界议殿,由毗湿瓦羯摩所造。

Verse 13

तस्यां सिंहासनं दिव्यं तत्रासीनो बलिर्नृप । दैत्यैः परिवृतः सर्वैः प्रौढिहास्यकथापरैः

在那里,巴厘王端坐于神圣宝座之上;诸多底提耶环侍左右,沉浸于放肆的戏谑与夸耀之谈。

Verse 14

ऋषिभिर्ब्राह्मणैः शांतैस्त थैवोशनसा स्वयम् । पुत्रमित्रकलत्रैश्च संवृतो दिव्यमन्दिरे

在那神圣宫殿中,他有安宁的仙圣与婆罗门侍奉,又有乌沙那斯亲临;并且儿子、友人及诸位妻室也环绕在侧。

Verse 15

देवांगनाकरग्राहगृहीतैर्दिव्यचामरैः । संवीज्यमानो दैत्येन्द्रः स्तूयमानः स चारणैः

底提耶之主由天女手执神圣拂尘轻拂纳凉,诸迦罗那众亦为他歌颂称赞。

Verse 16

यावदास्ते मदोन्मत्ता मन्त्रयंति परस्परम् । दैत्यदानवमुख्या ये ते सर्वे युद्धकांक्षिणः

当他端坐其间,因傲慢而沉醉时,他们彼此商议——那些底提耶与檀那婆的首领们,个个都渴望战争。

Verse 17

उत्थायोत्थाय भाषंते प्रगल्भंते सुरैः सह । अस्मदीयमिदं सर्वं त्रैलोक्यं सांप्रतं गतम्

他们一次又一次起身,傲慢放言,愈发大胆地对诸天说道:“这三界的一切,如今都已归于我们的权势之下。”

Verse 18

शुक्रबुद्ध्या विना युद्धं प्राप्स्यते किं महोदयः । दैत्येन्द्रो देवराजेन स्नेहं च कुरुतो यदि

若无舒克罗(Śukra)的谋略,这场伟大的战争之举怎能成就?尤其当达伊提亚之主竟与诸天之王结为友好之时。

Verse 19

ऐरावणं सदा मत्तं कथं नो याचते बलिः । चतुरं तुरगं कस्मान्नार्पयति दिवाकरः

“为何婆利(Bali)不向我们索取那常处狂醉之态的爱罗婆那(Airāvaṇa)?又为何日神不将自己迅捷而灵慧的骏马献与他?”

Verse 20

यावन्नाक्रम्यते लुब्धो धनाध्यक्षो रणाजिरे । तावन्नार्पयते वित्तं यदा तत्संचितं सुरैः

“只要不在战场上进攻那贪婪的财富之主,他便不肯交出财宝——纵然那些珍藏本是诸天所积聚。”

Verse 21

न दर्शयति रत्नानि जलराशी रसातलात् । यावन्न मन्दरं क्षिप्त्वा विमथ्नीमो वयं च तम्

“大海之渊自罗娑多罗(Rasātala)深处不显宝珠——直到我们投入曼陀罗山(Mandara),将其搅拌翻涌而大力搅乳。”

Verse 22

यथामृतकलाश्चन्द्राद्भुज्यन्ते क्रमशः सुरैः । एवं भागं बलेः कस्मान्न ददाति जलात्मकः

正如诸天依次享用从月轮而来的甘露之分——为何那位具水性者不也赐予婆利其应得之分?

Verse 23

स्वर्धुनी शीतलो वातः पद्मर्किजल्कवासितः । स्वर्गे वाति शनैर्यद्वत्तथा न बलिमंदिरे

天界恒河(斯瓦杜尼)的清凉微风,带着被日光温润的莲丝芬芳,在天上徐徐吹拂——而在婆利的居处,却似乎不闻此风。

Verse 24

इन्द्रचापोद्यता मेघा जलं मुंचंति भूतले । बलिखङ्गोद्धुताः स्वर्गं पुनस्ते यांति भूतलात्

云众高举因陀罗之弓(虹霓),向大地倾注甘雨;然被婆利之剑上挑驱逐,它们又从地上返归天界。

Verse 25

अस्मदीये धरापृष्ठे यमो मारयते जनम् । नैवं स्वर्गे न पाताले पश्याहो कार्यकारणम्

在这属于我们的地面上,阎摩夺取众生之命;天界不然,地下的波多罗亦不然——且看这因果相续何其奇异!

Verse 26

आयुर्वृत्तिं सुतान्सौख्यमस्माकं लिखति स्वयम् । ललाटे चित्रगुप्तोऽसौ न देवानां तु तत्समम्

我们的寿命、生计、子嗣与安乐——皆由吉多罗古普多亲自书写于额上;而在诸天之中,却无与此相类者。

Verse 27

वर्षाशीतातपाः काला वर्तंते भुवि सांप्रतम् । न स्वर्गे नैव पाताले भीता भूमौ भ्रमंति हि

如今在人间,雨季、寒季与热季轮转不息;不在天界,也不在帕塔拉(地下界)——因恐惧,他们确实在大地上徘徊流离。

Verse 28

एकवीर्योद्भवा यूयं स्वस्रीया देवदानवाः । भूमौ स्थिता वयं कस्माद्देवाः केनोपरिकृताः

你们——天神与达那婆——同出一勇烈之源,又因姊妹而为亲族;为何我们却被安置在人间?又是谁把诸天置于我们之上?

Verse 29

समुद्रे मथ्यमाने तु दैत्येन्द्रो वंचितः सुरैः । एकतः सर्वदेवाश्च बलिश्चैवैकतः स्थितः

当大海被搅拌之时,达那婆之主巴利被诸天所欺。此一边,众神齐立;彼一边,唯巴利孤身而立。

Verse 30

उत्पन्नेषु च रत्नेषु भाग्यं वै यस्य यादृशम् । गजाश्वकल्पवृक्षाद्याश्चंद्रगोगणदंतिनः

当诸宝物涌现之时,各自依其福分而得其份——如大象、骏马、劫波树(如意树),以及其他奇妙的众生与珍宝财富。

Verse 31

गृहीत्वा ह्यमृतं देवैर्वयं पाने नियोजिताः । एतया चूर्णिता यूयं न जानीथातिगर्विताः

“诸天夺取甘露之后,我们只被派去饮用而已。你们自负傲慢,却不知已被她(诡计与欺诳)所碾碎。”

Verse 32

पीतावशेषं पीयूषं सत्यलोके धृतं सुरैः । अहोतिकुटिला देवाः कस्माच्छेषं न दीयते

饮后所余的甘露,被诸天保存在真理天(Satyaloka)。唉,天神竟如此狡巧!为何不把余下的赐与我们?

Verse 33

सुरामृतमिति ज्ञात्वा पीयूषाद्वंचिता वयम् । तिलतैलमेवमिष्टं यैर्न दृष्टं घृतं क्वचित्

我们以为那是“诸天之甘露”,却被欺骗而失却真正的不死甘露。正如未曾见过酥油(ghee)而偏爱芝麻油的人,我们也因此迷惑。

Verse 34

विष्णोर्वक्रचरित्राणां संख्या कर्तु न शक्यते । तथापि कथ्यते तुष्टैर्हृष्टैस्तैर्यदनुष्ठितम्

毗湿奴奇妙而机巧的行迹,数目不可胜数。即便如此,那些欢喜振奋之众所成就之事,仍在此被叙述。

Verse 35

गौरांगी सुन्दरी सुभ्रूः पीनोन्नतपयोधरा । सुकेशा चंद्रवदना कर्णासक्तविलोचना

她肢体皎洁,容姿绝美,眉黛秀雅;胸乳丰盈而挺;发丝华美,面如满月,双眸柔长,优雅地延向耳际——

Verse 36

वलित्रयांकिता मध्ये बाला मुष्ट्यापि गृह्यते । स्थलारविंदचरणा लतेव भुजभूषिता

她纤腰间现三道柔美的褶纹,细至一握可掬;双足如坚地之莲,双臂宛若柔嫩藤蔓般饰美。

Verse 37

सा सर्वाभरणोपेता सर्वलक्षणसंयुता । त्रैलोक्यमोहिनी देवी संजाताऽमृतमन्थने

那位女神佩戴一切珠宝,具足一切吉祥相,迷醉三界;她在搅拌大海求取甘露(amṛta)之时应运而生。

Verse 38

अमृतादुत्थिता पूर्वं यस्य सा तस्य तद्ध्रुवम् । त्रैलोक्यं वशगं तस्य यस्य सा चारुलोचना

她从甘露中首先趋向谁,必定就归属于谁;而那位拥有这位明眸女神的人,三界皆受其摄伏。

Verse 39

तया संमोहिताः सर्वे देवदानवराक्षसाः । विमुच्य मन्थनं सर्वे तां ग्रहीतुं समुद्यताः

众天神、达那婆与罗刹都被她迷惑,竟齐齐抛下搅海之事,争先奔赴,只为夺取她。

Verse 40

एका स्त्री बहवो देवा दानवादैत्यराक्षसाः । विवादः सुमहाञ्जातः कथमत्र भविष्यति

一位女子,却有如此之多:诸神、达那婆、代底耶与罗刹。大争端已然兴起;此事在此将如何裁决?

Verse 41

आगत्य विष्णुना सर्वे भुजे धृत्वा निवारिताः । अस्यार्थे किमहो वादः क्रियते भोः परस्परम्

这时毗湿奴前来,以双臂将众人尽皆拦住,说道:“为何为此事彼此争斗不休?”

Verse 42

अमृतार्थे समारम्भो महिलार्थे विनश्यति । संकेतं प्रथमं कृत्वा विष्णुना चुंबिता पुनः

“为甘露而起的事业,若转向女色便会败坏。”先立下约定后,她又再次被毗湿奴亲吻。

Verse 43

दिव्यरूपधरः स्रग्वी वनमालाविभूषितः । कौस्तुभोद्द्योतिततनुः शंखचक्रगदाधरः

他现出神圣妙相,佩花鬘并以林野花环(vanamālā)庄严;身因考斯图巴宝珠而光耀,手持海螺、法轮与金刚杵(钉锤)。

Verse 44

तस्या हस्ते शुभां मालां दत्त्वा विष्णुः पुरः स्थितः । उद्धृत्य बाहुं सर्वेषां बभाषे वचनं हरिः

毗湿奴将吉祥花鬘置于她手中,立于众人之前。随后,哈利举起众人的手臂,宣说如下言辞。

Verse 45

कुर्वंतु कुण्डलं सर्वे तिष्ठन्तु स्वयमासने । विलोक्य स्वेच्छया लक्ष्मीर्वरमालां प्रयच्छतु

“众人当围成一圈,各安其座。愿吉祥天女拉克希米观视之后,随其心意,将择婿花鬘(varamālā)赐予她所拣选之人。”

Verse 46

स्वयंवरविभेदं यः करिष्यत्यतिलंपटः । स वध्यः सहितैः सर्वैः परस्त्रीलुब्धको यथा

“凡被贪欲所胜,企图扰乱此自择婚(svayaṃvara)者,当由众人合力诛之,如同觊觎他人妻室之徒。”

Verse 47

परदारकृतं पापं स्त्रीवध्या तस्य जायताम् । अन्योऽपि यः करोत्येवमेवमस्तु तदुच्यताम्

愿因侵犯他人婚姻而生之罪,落在那因伤害妇女而应受惩罚者身上;若另有人亦如此行,亦当如是宣告于彼。

Verse 48

साधारणं हरिं ज्ञात्वा तथेत्युक्त्वा तथा कृतम् । देवदानवदैत्यानां गंधर्वोरगरक्षसाम् । मध्ये योऽभिमतो भर्ता स ते सत्यं भवेदिति

他们知哈利(Hari)为不偏不倚之裁断者,便答曰:“如是。”并依言而行。“在诸天、达那婆、代底耶、乾闼婆、那伽与罗刹之中,你所愿为夫者——愿他真实成为你的夫君。”

Verse 49

तेनासौ मोहिता पूर्वं दृष्टिदानेन कर्षिता । आद्यं संमोहनं स्त्रीणां चक्रे दृष्टिनिरीक्षणम्

她先前已被他所迷惑,被那“赐予的一瞥”牵引而来。于是,作为迷惑女子的最初手段,他施展目光之力——仅凭一见便摄人心魄。

Verse 50

एवमेवेति तत्कर्णे हस्तं दत्त्वा यदुच्यते । दधाति हृदि यं नारी कामबाणप्रपीडिता

凡以手掩耳而低语于她耳畔,并伴以“如是、如是”之言者——那句话,正被受伽摩(Kāma)爱箭所逼的女子牢牢藏在心中。

Verse 51

तमेव वरयेदत्र कश्चिन्नास्त्येव संशयः । संजाते कलहे पूर्वं हरिणा तं निवर्तितुम्

在此她必唯择其一,毫无疑惑。然而先前争端已起,哈利(Hari)出手制止,使其回转,遏止纷争。

Verse 52

यदा गृहीता सर्वैः सा हरिं नैव विमुंचति । त्वमेव भर्ता साऽचष्टे मुंच मां व्रज दूरतः

纵使众人一齐擒住她,她也丝毫不肯放开诃利(Hari)。她宣言道:“唯有你是我的夫君——放我走吧;你且远去。”

Verse 53

मुक्त्वा दूरं ततो विष्णुः प्रविष्टः सुरमण्डले । तदा सर्वे च मामुक्त्वा यथास्थानं स्वयं गताः

随后,毗湿奴(Viṣṇu)脱身而去,远离此处,进入诸天的会众。于是众人也放开了我,各自随意回到本位。

Verse 54

आचष्ट विजया पूर्वं सर्वान्देवान्यथाक्रमम् । सा च निरीक्षते पश्चात्तं विचार्य विमुञ्चति

毗阇耶(Vijayā)先按次第指认诸神。随后她再看向那人,思量之后,便将他放开。

Verse 55

उदासीनः शिवः शांतो गौरीकांतस्त्रिलोचनः । नान्यां निरीक्षते नित्यं ध्यानासक्तस्त्रिलोचनः

湿婆(Śiva)安寂超然,乃高丽(Gaurī)之所爱,三目之尊;他从不旁顾他者,恒常沉入禅定,三目者内向而住。

Verse 56

पितामहोयमित्युक्तं यदा सख्या तदा तया । नमस्कृत्य गतं दूरे कृत्वा मौनं न पश्यति

当同伴说道:“此乃毗多摩诃(Pitāmaha,即梵天 Brahmā)。”她便俯首礼敬;待他远去之后,她守持沉默,不再回望。

Verse 57

आदित्यं पद्मकं मुञ्च दहनं दहनात्मकम् । वाति वातो गता दूरे वरुणो मे पिता यतः

“放开阿底提耶(太阳神)、莲华者帕德摩迦,以及本性即火的达哈那。风已吹起并远去——因为伐楼那是我的父亲。”

Verse 58

पौलोमीवदनासक्तो देवेन्द्रो मे न रोचते

因陀罗,诸天之主,并不令我欢喜——因为他的心执著于保罗弥的容颜。

Verse 59

वधबंधकृतच्छेदभेददण्डविकर्ष णम् । कुर्वन्न कुरुते सौम्यं रूपं वैवस्वतो यमः

即便在施行杀戮、捆缚、斩断、劈裂、惩罚与拖拽之时,毗婆斯瓦特之阎摩也不现温柔之相,善者啊。

Verse 60

देवदानवगंधर्वदैत्यपन्नगराक्षसान्

诸天、达那婆、乾闼婆、代底耶、那伽与罗刹——

Verse 61

दृष्ट्वात्युग्रांस्ततो याति दृष्टोऽसौ पुरुषो त्तमः । कर्णांतलोचनभ्रांतवक्त्रं दृष्ट्यावलोक्य तम्

见到那些极其可怖者,至上之人——普鲁沙乌塔摩——便离去;而他们一望见祂,面容即刻扭曲,双目翻转至耳际边缘——只因那一眼所见。

Verse 62

सौभाग्यातिशयाक्रांतं रम्यं काममनोहरम् । संजातपुलकोद्भेदस्वेदवारिकणांकितम्

他被无比的吉祥福德所充盈——秀美可爱,悦人心意;周身汗毛竖立,点点汗珠与水珠凝结其上。

Verse 63

देवदानवदैत्येन्द्रक्रोधदृष्टिनिरीक्षितम् । रम्यं रामा वरं चक्रे ददौ मालां ततः स्वयम्

在天神、达那婆与代底耶诸王愤怒目光的注视下,娴美的罗摩(Rāmā)择他为夫,并亲手为他戴上花鬘。

Verse 64

दैत्याः परस्परं प्रोचुः प्रेक्ष्य तत्सुरचेष्टितम् । विभागं पश्य देवानां स्वर्गे सर्वे स्वयं गताः

代底耶众彼此说道,见到诸天的作为:“看啊,诸神的安排——个个都自行登上天界了!”

Verse 65

पातालस्य तले यूयं मानवा धरणीतले । देवास्त्रिभुवने यांतु न वयं स्वर्गगामिनः

“你们属于波多罗(Pātāla)的深底;人类属于大地之表。让诸天行于三界——而我们并非注定升天者。”

Verse 66

मानवाः क्षत्रिया राज्यं कुर्वंतु पृथिवीतले । पातालं तु परित्यज्य धात्री यदि तु रक्ष्यते

“让人间刹帝利在大地上执掌王权。然而若要舍离波多罗(Pātāla),以护持大地之母——”

Verse 67

दैत्यदानवजैः कैश्चिद्राक्षसैस्तन्न शोभनम् । अथ किं बहुनोक्तेन राजा त्रिभुवने बलिः

然而让大地由某些阿修罗族的戴提耶、达那婆与罗刹来守护,并不相称。何必多言?婆利乃三界之王。

Verse 68

संविभज्याथ रत्नानि समं राज्यं विधीयताम् । यावदेवं प्रगल्भंते तावत्पश्यंति नारदम्

因此当均分珍宝,并使国度平等安置。正当他们如此放胆言说之时,便看见了那罗陀。

Verse 69

गगनात्समुपायांतं द्वितीयमिव भास्करम् । ब्रह्मदंडकरासक्तयुद्धपुस्तकधारिणम्

他自虚空降下,宛如第二轮太阳;手执婆罗门之杖,并持持戒之圣徽——智慧之书,以及为护持正法而战的准备。

Verse 70

कृष्णाजिनधरं शांतं छत्रवीणाकमण्डलून् । मौंजीगुणत्रयासक्तग्रंथिप्रवरमेखलम्

他安然寂静,披着黑羚羊皮;手持伞盖、维那琴与净水壶(迦曼陀卢)。腰间系着精美的芒草绳带,打结束缚,以三股绳缠系。

Verse 71

ब्रह्मरूपधरं शांतं दिव्यरुद्राक्षभूषितम् । गत कल्पकृतग्रंथिसूत्रमालावलंबितम्

他现出如梵天般的形相,安然寂静,佩戴天赐的鲁陀罗叉念珠;又垂挂圣线花鬘,其结自远古所制,历经诸劫而不坏。

Verse 72

विरंचिहरसंवादो जन्माहंकारगर्वितः । संक्रुद्धैः क्रियते कोऽद्य चिंतातत्परमानसम्

“毗然支(梵天)与诃罗(湿婆)之间的争执,因出身之傲与我执而膨胀——今日是谁又以嗔怒再度挑起,使其心念尽系忧惧?”

Verse 73

आयातं नारदं दृष्ट्वा विस्मिताः समुपस्थिताः । प्रभो प्रसादः क्रियतामागंतव्यं गृहे मम

见那罗陀到来,他们惊异起身说道:“大主啊,愿垂慈恩——请降临我家。”

Verse 74

धन्योऽहं कृतपुण्योऽहं यस्य मे त्वं गृहागतः । इत्युक्तो बलिना विप्रो विवेशासुरमंदिरे । आसनं पाद्यमर्घ्यं च दत्त्वा संपूजितो द्विजः

婆利说道:“我真有福,我真具功德,因为你来到我家!”说罢,那位婆罗门进入阿修罗宫殿。献上座位、洗足之水与阿尔伽供水后,这位二次生者便受到了如法的礼敬供养。

Verse 75

प्रविश्य सहिताः सर्वे संविष्टा दैत्यदानवाः । शुक्रेण सहितो दैत्यो बभाषे नारदं बलिः

众人一同入内,所有代提耶与达那婆都各自就座。随后,代提耶之王婆利在舒克罗相伴下,对那罗陀开口说道。

Verse 76

इदं राज्यमिमे दारा इमे पुत्रा अहं बलिः । ब्रूहि येनात्र ते कार्यं दानं मे प्रथमं व्रतम्

“这是我的国土;这些是我的妻室;这些是我的儿子——我即婆利。请说你在此所需何物;因为布施(dāna)是我最首要的誓愿。”

Verse 77

नारद उवाच । भक्त्या तुष्यंति ये विप्रास्ते विप्रा भूमिदेवताः । न तु ये पूजिताः शक्त्या पुनर्याचंति तेऽधमाः

那罗陀说道:“以虔敬而知足的婆罗门,实为‘人间之神’;但那些即使按人所能恭敬供养之后仍再三索求者——此等之人卑劣。”

Verse 78

त्वयाऽहं पूजितो हृष्टो न वित्तैर्मे प्रयोजनम् । हृष्टोऽहं तव राज्येन यज्ञैर्दानैर्व्रतैस्तथा

“你已恭敬供养我,我心欢喜;我并不需要财物。我因你依正法而治的王政而喜悦,也因你的祭祀(yajña)、布施与誓戒(vrata)而欢喜。”

Verse 79

देवैः कृतं विप्रियं ते किंचित्पश्याम्यहं बले । त्वया संपूज्यमानोऽपि देवराजो न तुष्यति

噢,婆利,我察觉诸天对你做了些令你不悦之事。即便你如法恭敬供奉天帝——诸神之王——他仍不知足。

Verse 80

न क्षमंति सुराः सर्वे तव राज्यं धरातले । स्वर्गे मे तापको जातो देवानां तव विग्रहे

诸天都不能容忍你在大地上的主权。由于诸天对你的敌意,即使在天界,我心中也生起灼热的忧惧。

Verse 81

संनह्य प्रथमं याति यः सैन्यं शत्रुभूमिषु । स क्षत्रियो विजयते तस्य राज्यं च वर्धते

那位刹帝利若先行整备武装,率军进入敌境,便能得胜,其国度亦随之增长昌盛。

Verse 82

उच्छेदस्तव राज्यस्य भविष्यति श्रुतं मया । एवं ज्ञात्वा यथायुक्तं तच्छीघ्रं तु विधीयताम्

我已听闻,你的国度将遭毁灭之期必至。既知如此,当依正法所宜,速速筹办,不可迟延。

Verse 83

बलिरुवाच । यैर्गुणैः कुरुते राज्यं राजा तान्वद मे विभो । दानं पात्रे प्रदातव्यं मया त्वमपि तं वद

婆利说道:噢大能者,请告知我,国王凭何等德行方能真实治国。也请说我当向何人行布施——何者为堪受之器。

Verse 84

नारद उवाच । षड्विंशद्गुणसंपन्नो राजा राज्यं करोति च । स राज्यफलमाप्नोति शृणु तत्कथयाम्यहम्

那罗陀说道:具足二十六种德行之王,方能真实护持王权。彼将得正法治世之果报。且听——我今当为汝宣说。

Verse 85

चरेद्धर्मानकटुको मुंचेत्स्नेहमनास्तिके । अनृशंसश्चरेदर्थं चरेत्काममनुद्धतः

当行持正法而不苛厉;当舍离对无信之人的执著。求财不应残忍,享受正当之乐而不傲慢。

Verse 86

प्रियं ब्रूयादकृपणः शूरः स्यादविकत्थनः । दाता चाऽयामवर्जः स्यात्प्रगल्भः स्यादनिष्ठुरः

当言辞和悦,不作吝啬;当勇武而不自夸;当乐施而不避勤劳;当自信果敢,而终不残酷。

Verse 87

संदधीत न चानार्यान्विगृह्णीयान्न बंधुभिः । नानाप्तैश्चारयेच्चारान्कुर्यात्कार्यमपीडयन्

当结盟,但不可与卑劣之人结盟;不可与自家亲族争斗。应借可信之人役使密探,办成诸事而不压迫他人。

Verse 88

अर्थान्ब्रूयान्न चापत्सु गुणान्ब्रूयान्न चात्मनः । आदद्यान्न च साधुभ्यो नासत्पुरुषमाश्रयेत्

当论财用与治策,但不可在危急之时妄言;当谈德行,却不可自夸其德。不可取于善人,亦不可投靠恶人。

Verse 89

नापरीक्ष्य नयेद्दण्डं न च मंत्रं प्रकाशयेत् । विसृजेन्न च लुब्धेभ्यो विश्वसेन्नापकारिषु

未加审察,不可施罚;机密之谋,不可泄露。不可托事于贪者,不可信任曾加害之人。

Verse 90

आप्तैः सुगुप्तदारः स्याद्रक्ष्यश्चान्यो घृणी नृपः । स्त्रियं सेवेत नात्यर्थं मृष्टं भुंजीत नाऽहितम्

国王当以可信之人严密守护内廷家室,并以慈悯护佑他人。不可过度沉溺欲乐;当食精洁滋养之物,不食有害之食。

Verse 91

अस्तेयः पूजयेन्मान्यान्गुरुं सेवेदमायया । अर्च्यो देवो न दम्भेन श्रियमिच्छेदकुत्सिताम्

当远离偷盗;当敬奉可敬之人,并以无欺之心事奉上师(古鲁)。当以无伪之诚礼拜神明,求取不卑下的吉祥与富足。

Verse 92

सेवेत प्रणयं कृत्वा दक्षः स्यादथ कालवित् । सांत्ववाक्यं सदा वाच्यमनुगृह्णन्न चाक्षिपेत्

先立善意,当以巧智行事,知其时宜。常说和悦调和之语,施以恩惠,不出粗厉侮辱之言。

Verse 93

प्रहरेन्न च विप्राय हत्वा शत्रून्न शेषयेत् । क्रोधं कुर्यान्न चाकस्मान्मृदुः स्यान्नापकारिषु

不可击打婆罗门;既已制伏仇敌,勿留余患使其再起。不可无故发怒,然对作恶害人者亦不可过于软弱。

Verse 94

एवं राज्ये चिरं स्थेयं यदि श्रेय इहेच्छसि । तपःस्वाध्यायदानानि तीर्थयात्राऽश्रमाणि च

若欲此生得安乐福祉,当如是久住王权而不懈。修苦行,习诵圣典,广行布施;亦当巡礼诸圣地渡口(tīrtha),并参访隐修道院(āśrama)。

Verse 95

योगेनात्मप्रबोधस्य कलां नार्हंति षोडशीम् । त्वया संसारवैराग्यं कर्त्तव्यं विप्रपूजनम्

纵以瑜伽之力,亦难得真我觉悟之十六分之一。故汝当修习对轮回(saṃsāra)的离贪,并以恭敬供养礼敬婆罗门。

Verse 96

यष्टव्यं विविधैर्यज्ञैर्ध्येयो नारायणो हरिः । प्रसंगेन समायातो यास्ये रैवतके गिरौ

当以种种祭祀(yajña)奉行之,并当观想禅念那罗延那·诃利。因缘吉庆而至此处,我将前往赖伐多迦山(Raivataka)。

Verse 97

तत्रास्ते भगवान्विष्णुर्नदी त्रैलोक्यपावनी । तत्रास्ते च शिवावृक्षो बहुपुष्पफलान्वितः । तत्र गत्वा करिष्यामि व्रतं तद्विष्णुवल्लभम्

彼处有世尊毗湿奴安住,亦有一条净化三界的圣河。彼处又立有“湿婆树”,花果繁盛。我将前往彼地,奉行那为毗湿奴所喜爱的圣誓。

Verse 98

बलिरुवाच । कोऽयं रैवतकोनाम व्रतं किं विष्णुवल्लभम् । शिवावृक्षास्तु के प्रोक्तास्तत्कथं कथयस्व मे

巴利说道:“此地为何名为罗伊瓦塔迦(Raivataka)?那为毗湿奴所喜爱的圣誓是什么?又何谓名为‘湿婆树’(Śivāvṛkṣa)的树木?请为我详说其由来。”

Verse 99

नारद उवाच । पुरा युगादौ दैत्येन्द्र सपक्षाः पर्वताः कृताः । संचिंत्य ब्रह्मणा पश्चादचलास्ते कृताः पुनः

那罗陀说道:“在远古之时,于劫初,噢,阿修罗之王,群山曾被造得有翼。后来梵天深思之后,又使那些山重新变为无翼而不动的‘不移之山’。”

Verse 100

उत्पतंति महाकाया निपतंति यदृच्छया । मेरुमंदरकैलासा वचसा संस्थिताः स्थिराः

那些身躯宏大的群山时而飞腾,时而任意坠落;唯有须弥(Meru)、曼陀罗(Mandara)与凯拉萨(Kailāsa),因神圣的敕命而安住稳固,坚然不动。

Verse 101

वारिता न स्थिता ये तु त इंद्रेण स्थिरीकृताः । मेरोर्दक्षिण शृंगे तु कुमुदेति स पर्वतः

凡是那些即使被制止仍不肯安住的群山,皆由因陀罗使之稳固。在须弥山(Meru)南峰之上,有一座名为拘牟陀(Kumuda)的山。

Verse 102

दिव्यः सपक्षः सौवर्णो दिव्यवृक्षैः समावृतः । तस्योपरि पुरी दिव्या वैष्णवी विष्णुना कृता

此处神圣如天,具翼而金光灿然,周匝环绕诸天树。其上有一座天城——毗湿奴所建的“毗湿奴城”(Vaiṣṇavī)。

Verse 103

तस्या मध्ये गृहं दिव्यं यस्मिल्लंक्ष्मीः सदा स्थिता । मेरोः शृंगे पुरी रम्या गृहं तत्र मनोरमम्

在那城中中央,有一座神圣宫邸,吉祥天女拉克什米恒常安住。于须弥山之巅,有一座悦意之城,其间亦有最为迷人的居所。

Verse 104

तत्रास्ते स भवो देवो भवानी यत्र संस्थिता । सभा माहेश्वरी रम्या सौवर्णी रत्नमंडिता

彼处即是婆伐天(湿婆)所居,婆伐尼亦安立于彼。又有可爱之摩醯湿伐罗会堂,黄金为体,宝珠庄严。

Verse 105

तत्रास्ते भगवान्विष्णुर्देवैर्ब्रह्मादिभिर्वृतः । तस्यां विष्णुः सदा याति देवं द्रष्टुं महेश्वरम्

彼处亦有世尊毗湿奴,周围环侍诸天,以梵天为首。在那地方,毗湿奴恒常前往,瞻礼大自在天(摩醯湿伐罗,即湿婆)。

Verse 106

सौवर्णैः कुमुदैर्यस्मादसौ सर्वत्र मंडितः । कुमुदेति कृतं नाम देवैस्तत्र समागतैः

由于此处处处以金色拘牟陀莲华庄饰,聚集于彼的诸天便为其立名曰“拘牟陀”(Kumuda)。

Verse 107

एकदा भगवान्रुद्रो गिरौ तस्मिन्समागतः । द्रष्टुं तच्छिखरे रम्ये तां पुरीं विष्णुपालिताम्

有一次,圣尊鲁陀罗来到那座山上,为了瞻仰那秀美峰顶上由毗湿奴护持的城邑。

Verse 108

गृहागतं हरं दृष्ट्वा हरिणा स तु पूजितः । लक्ष्म्या संपूजिता गौरी हर्षिता तत्र संस्थिता

见到哈罗(湿婆)来到自己的居所,哈利(毗湿奴)便恭敬礼拜供养。高丽(帕尔瓦蒂)亦由拉克希米如法敬奉,欢喜地安住于彼处。

Verse 109

एकासनोपविष्टौ तौ मंत्रयंतौ परस्परम् । हरेण कारणं ज्ञात्वा तत्सर्वं कथितं हरेः

二神同坐一座,相互商议。哈利(毗湿奴)由哈罗(湿婆)而明了其因,遂将此事始末尽皆告于哈罗。

Verse 110

त्वयेयं नगरी कार्या मंदरे पर्वतोत्तमे । प्रष्टव्यः कारणं नाहमवश्यं तद्भविष्यति

“此城当由汝建立,噢,最胜之山曼陀罗。至于其因,不必问我——必定将会成就。”

Verse 111

हर एव विजानाति कारणं कतमोऽपि न । एवं तथेति तौ प्रोक्त्वा संस्थितौ पर्वतोऽपि सः

“唯有哈罗知其因,除此无人知晓。”如是说罢——“如是,善哉”——二神安住不动,那座山亦巍然坚定。

Verse 112

तं दृष्ट्वा संगतं रुद्रं कुमुदः स्वयमाययौ । धन्योऽहं कृतपुण्योऽहं यस्य मे गृहमागतौ

见鲁陀罗与同伴一同到来,库穆达亲自上前迎接,说:“我真有福,我真具功德,因为二位尊神已降临我家。”

Verse 113

द्वाभ्यामुक्तो गिरिवरो ददाव किं वरं तव । इत्युक्तः पर्वतस्ताभ्यां वरं वव्रे स मूढधीः

二位尊神问他时,那卓越的山说道:“我当赐你们什么恩赐?”被他们如此问及,那心智迷惑的山便选取了一项恩赐。

Verse 114

भविष्यत्कार्यहेतुत्वाद्भविष्यति न तद्वृथा । यत्राहं तत्र वस्तव्यं भवद्भ्यामस्तु मे वरः

“因为这将成为未来事业的因缘,所以绝不徒然。无论我在何处,二位尊神亦当住于彼处——愿此为我所求之恩赐。”

Verse 116

मत्सन्निधौ समागत्य स्थातव्यं ब्रह्मवासरम् । तथेत्युक्त्वा सपत्नीकौ गतौ हरिहरावुभौ

“来到我近前,当住满一整个‘梵天之日’。”二位——哈利与哈拉——各携其妃,说“如是”,遂离去。

Verse 117

ऋषिरासीन्महाभाग ऋतवागिति विश्रुतः । तस्यापुत्रस्य पुत्रोऽभूद्रेवत्यन्ते महात्मनः

曾有一位大福德的圣仙,名闻为“利多瓦克”(Ṛtavāk)。虽无子嗣,然在“勒伐蒂”(Revatī)宿的末际,那位大魂者得生一子。

Verse 118

स तस्य विधिवच्चक्रे जातकर्मादिकाः क्रियाः । तथोपनयनाद्याश्च स चाशीलोऽभवन्नृप

他依照仪轨如法为其举行从“生礼”(jātakarma)起的诸般仪式,也同样举行从“入门受戒礼”(upanayana)起的诸礼。然而那孩子却变得品行不端,噢,大王。

Verse 119

यतः प्रभृति जातोऽसौ ततः प्रभृत्यसावृषिः । दीर्घरोगपरामर्शमवापातीव दुर्द्धरम्

自那孩子出生之时起,就从那一刻起,仙人仿佛被一种久病的沉重触染所侵,难以忍受。

Verse 120

माता चास्य परामार्तिं कुष्ठरोगाभिपीडिता । जगाम चिन्तां स ऋषिः किमेतदिति दुःखितः

他的母亲也被麻风(kuṣṭha)重重折磨,陷入极深的痛苦。见此情状,仙人忧伤不已,沉入焦思:“这是怎么回事——为何会如此?”

Verse 121

मूर्खस्तु मंदधीः पुत्रो दुःखं जनयते पितुः । अमार्गगो विशेषेण दुःखाद्दुःखतरं हि तत्

愚昧而迟钝的儿子,使父亲生起忧苦;而当他行走于非正法(adharma)之途时,那忧苦确实比忧苦本身更为沉重。

Verse 122

अपुत्रता मनुष्याणां श्रेयसे न कुपुत्रता । सुहृदां नोपकाराय पितॄणां नापि तृप्तये

对世人而言,为自身福祉,无子胜于有恶子——他对友人毫无裨益,甚至也不能令祖先得以满足。

Verse 123

सुपुत्रो हृदयेऽभ्येति मातापित्रोर्दिनेदिने । पित्रोर्दुःखाय धिग्जन्म तस्य दुष्कृतकर्मणः

善子日复一日,更深地进入父母的心中;然而,那作恶者之出生当受谴责——其一生唯成父母之苦因。

Verse 124

धन्यास्ते तनया ये स्युः सवर्लोकाभिसंमताः । परोपकारिणः शांताः साधुकर्मण्यनुव्रताः

福哉诸子,为诸世界所共敬;利他行善,心地寂静,恒常随顺正业善行。

Verse 125

अनिर्वृतं निरानंदं दुःखशोकपरिप्लुतम् । नरकाय न स्वर्गाय कुपुत्रत्वं हि जन्मिनः

无安宁、无喜乐,沉没于忧苦哀伤;生而有恶子,实引人趋向地狱,而非天界。

Verse 126

करोति सुहृदां दैन्यमहितानां तथा मुदम् । अकाले तु जरां पित्रोः कुपुत्रः कुरुते किल

恶子使亲善者困苦,使仇敌欢喜;确然,他令父母未老先衰。

Verse 127

नारद उवाच । एवं सोऽत्यन्तदुष्टस्य पुत्रस्य चरितैर्मुनिः । दह्यमानमनोवृत्तिर्वृद्धगर्गमपृच्छत

那罗陀曰:如是,牟尼因其极恶之子所作所为而内心受煎熬,心念如焚,遂问年迈的伽尔伽。

Verse 128

ऋतवागुवाच । सुव्रतेन पुरा वेदा अधीता विधिना मया । समाप्य विद्या विधवत्कृतो दारपरिग्रहः

Ṛtavāk说道:往昔我以坚固誓愿,依规矩研习诸《吠陀》。学业圆满如法完成后,我便依正法迎娶妻子,进入居家之道。

Verse 129

सदारेण हि याः कार्याः श्रौतस्मार्त्तादिकाः क्रियाः । ताः कृताश्च विधानेन कामं समनुरुध्य च

确实,那些须与妻同修之仪轨——吠陀祭仪(śrauta)、传统法仪(smārta)等——我也皆依正法次第而行,并且圆满了人生正当之所求。

Verse 130

पुत्रार्थं जनितश्चायं पुंनाम्नो विच्युतौ मुने । सोऽयं किमात्मदोषेण मातुर्दोषेण किं मम । अस्मद्दुःखावहो जातो दौःशील्याद्वद कोविद

“噢牟尼,此子本为求得男嗣,并为脱离名为‘普姆那摩’(Puṃ-nāma)之地狱而受生。为何他却成了令我家忧苦之因——是我之过,还是其母之过?愿智者告我:此恶行从何而起?”

Verse 131

गर्ग उवाच । रेवत्यन्ते मुनिश्रेष्ठ जातोऽयं तनयस्तव । तेन दुःखाय ते दुष्टे काले यस्मादजायत

伽尔迦说道:“诸牟尼中最胜者,你这儿子生于‘勒伐底’(Revatī)将尽之交界时分。正因出生在不祥之时,他才成了令你忧苦的缘由。”

Verse 132

तवापचारो नैवास्य मातुर्नापि कुलस्य च । अन्यद्दौःशील्यहेतुत्वं रेवत्यंत उपागतम्

“此事并非因你之过,亦非其母之过,更非家族之过。真正导致此恶行的因缘,乃来自‘勒伐底’(Revatī)将尽之交界时分。”

Verse 133

रेवती अश्विनोर्मध्यमाश्लेषामघयोस्तथा । ज्येष्ठामूलर्क्षयोः प्रोक्तं गंडांतं तु भयावहम्

被宣说为可怖的交界处名为“甘达安塔(Gaṇḍānta)”,在瑞瓦蒂(Revatī)之末与阿湿毗尼(Aśvinī)之初;同样也在阿湿勒沙(Āśleṣā)与摩伽(Maghā)之间,以及在阇耶湿吒(Jyeṣṭhā)与牟罗(Mūla)之间。

Verse 134

गंडत्रये तु ये जाता नरनारीतुरंगमाः । तिष्ठंति न चिरं गेहे तिष्ठन्तोऽपि भयंकराः । एवमुक्तोऽथ गर्गेण चुक्रोधातीव कोपनः

然而,凡生于这三处甘达安塔者——男子、女子,乃至马匹——都不会久居家中;即便暂居,也令人心生恐惧。迦尔伽如此说罢,那性烈之人便勃然大怒。

Verse 135

ऋतवागुवाच । यस्मान्ममैक पुत्रस्य रेवत्यन्ते समुद्भवः

梨多婆古(Ṛtavāgu)说道:“因为我唯一的儿子,诞生在瑞瓦蒂(Revatī)的末端交界处……”

Verse 136

रेवती किं न जानाति मां विप्रः शापयिष्यति । जाज्वल्यमाना गगनात्तस्मात्पततु रेवती

“瑞瓦蒂(Revatī)难道不知婆罗门将诅咒我吗?因此,让瑞瓦蒂燃焰炽烈,自天穹坠落!”

Verse 137

नारद उवाच । तेनैवं व्याहृते वाक्ये रेवत्यृक्षं पपात ह पश्यतः सर्वलोकस्य विस्मयाविष्टचेतसः

那罗陀(Nārada)说道:“当那话语如此说出时,瑞瓦蒂之星果然坠落;诸世界尽皆目睹,心神都被惊异所攫。”

Verse 138

ईश्वरेच्छाप्रभावेन पतिता गिरिमूर्द्धनि । रेवत्यृक्षं निपतितं कुमुदाद्रौ समन्ततः

凭借主宰意愿之威力,它坠落在山巅;“勒瓦蒂”(Revatī)星宿降下,环绕遍覆于库穆达山四方。

Verse 139

सुराष्ट्रदेशे स प्राप्तः पतितो भूतले शुभे । हिमाचलस्य पुत्रो य उज्जयंतो गिरिर्महान्

它抵达苏罗湿吒之地,坠落在吉祥的大地上——落于伟大的乌阇延多山,据说是喜马遮罗之子。

Verse 140

कुमुदेन समं मैत्री कृता पूर्वं परस्परम् । यत्र त्वं स्थास्यसे स्थाता तत्राहमपि निश्चितम्

往昔我与库穆达曾结为相互的友谊。无论你这坚定者将安住于何处,我也决意在彼处同住不移。

Verse 141

इति कृत्वा गृहीत्वाथ गंगावारि सयामुनम् । सारस्वतं तथा पुण्यं सिंचितुं तं समागतः

既已如此行毕,他便取恒河之水与阎牟那之水,又取清净的萨拉斯瓦蒂圣水,来到那里,为他洒净加持,以此圣水作灌洒。

Verse 142

आहूतसंप्लवं यावत्संस्थितौ तौ परस्परम् । कुमुदाद्रिश्च तत्पातात्ख्यातो रैवतकोऽभवत्

直到所召来的洪水渐渐退去,两者仍相伴同住于彼处。并因那次降落,库穆达山遂以“赖瓦塔迦”(Raivataka)之名而闻名。

Verse 143

अतीव रम्यः सर्वस्यां पृथिव्यां पृथिवीपते । कुमुदाद्रिश्च सौवर्णो रेवतीच्यवनात्पुनः

大地之主啊,俱慕陀山在世间万地中极其悦目;又因瑞瓦蒂河自上奔流而下,它复现黄金般的辉煌光彩。

Verse 144

पंकजाभः स बाह्येन जातो वर्णेन भूपते । मेरुवर्णः स मध्ये तु सौवर्णः पर्वतोत्तमः

大王啊,那最胜之山外表呈现如莲华之色;而在山腹之中,则具须弥之色——真金般灿然,为群山之冠。

Verse 145

ततः सञ्जनयामास कन्यां रैवतको गिरिः । रेवतीकांति संभूतां रेवतीसदृशाननाम्

随后,赖伐多迦山孕生一位少女——由瑞瓦蒂的光辉所化,其容颜宛如瑞瓦蒂自身。

Verse 146

प्रमुचो नाम राजर्षिस्तेन दृष्टा वरांगना । पितृवद्रेवतीनाम कृतं तस्या नृपोत्तम

名为普罗牟迦的王仙见到那位殊胜的少女;他如父亲一般,哦最上之王,为她取名“瑞瓦蒂”。

Verse 147

रेवतीति च विख्याता सा सर्वत्र वरांगना । सर्वतेजोमयं स्थानं सर्वतीर्थजलाश्रयम्

她以“瑞瓦蒂”之名传扬四方,乃最胜的少女。(彼处)为遍满一切光辉之地,亦为汇聚诸圣地(tīrtha)之水的宝藏。

Verse 148

गंगाजलप्रवाहैश्च संयुक्तं यामुनैस्तथा । स्थितं सारस्वतं तोयं तत्र गर्तेषु तत्त्रयम्

在那里,娑罗萨伐底河之水停驻,汇合于恒河奔流之水,亦与阎牟那河之水相合。在那处洼穴之中,三圣水同在一处而立。

Verse 149

विख्यातं रेवतीकुंडं यत्र जाता च रेवती । स्मरणाद्दर्शनात्स्नानात्सर्वपापक्षयो भवेत्

闻名的罗伐底圣池(Revatī Kuṇḍa),乃罗伐底诞生之处。若能忆念之、瞻礼之、并于其中沐浴,则一切罪垢皆得消灭。

Verse 150

सा बाला वर्द्धिता तेन प्रमुंचेन महात्मना । यौवनं तु तया प्राप्तं तस्मिन्रैवतके गिरौ

那少女由大德圣者普罗门遮(Pramuñca)抚育长成;而在那罗伐多迦山上,她得以进入青春之龄。

Verse 151

तां तु यौवनसंपन्नां दृष्ट्वाऽथ प्रमुचो मुनि । एकांते चिन्तयामास कोऽस्या भर्ता भविष्यति

见她已具足青春之相,牟尼普罗门遮便在幽静处私自思量:“谁将成为她的夫君?”

Verse 152

हूत्वाहूत्वा स पप्रच्छ गुरुं वह्निं द्विजोत्तमः । प्रसादं कुरु मे ब्रूहि कोऽस्या भर्ता भविष्यति

他一再呼唤,那位最胜婆罗门便请问其师——火神: “愿赐我恩慈,请告知我:谁将成为她的夫君?”

Verse 153

अन्योऽस्याः सदृशः कोऽपि वंशे नास्ति करोमि किम् । वह्निकुण्डात्समुत्थाय प्रोक्तवान्हव्यवाहनः

“在她的族系中,无人能与她相比——我当如何?”哈维亚瓦哈那(阿耆尼)自火坑中升起,如是宣言。

Verse 154

शृणु मे वचनं विप्र योऽस्या भर्ता भविष्यति । प्रियव्रतान्वयभवो महाबलपराक्रमः

“婆罗门啊,听我之言:她未来的夫君将生于普利耶弗拉塔之族,具大力与大勇。”

Verse 155

पुत्रो विक्रमशीलस्य कालिंदीजठरोद्भवः । दुर्दमो नाम भविता भर्ता ह्यस्या महीपतिः

“他将是毗克罗摩尸罗之子,由迦林底之胎而生;名为杜尔达摩,必为她之夫,作大地之主。”

Verse 156

अत्रांतरे समायातो दुर्दमः स महीपतिः । गिरौ मृगवधाकांक्षी मुनिं गेहे न पश्यति । प्रियेऽयि तातः क्व गत एहि सत्यं ब्रवीहि मे

其时,大地之主杜尔达摩王来到那里,欲在山中狩猎。见屋内不见牟尼,便说道:“爱卿啊——你父亲去了何处?来,如实告我。”

Verse 157

नारद उवाच । अग्निशालास्थितेनैव तच्छ्रुतं वचनं प्रियम् । प्रियेत्यामन्त्रणं कोऽयं करोति मम वेश्मनि

那罗陀曰:当他住在火堂之中时,听见那亲昵之语。“是谁,”他心想,“竟在我家中呼唤‘亲爱的’?”

Verse 158

स ददर्श महात्मानं राजानं दुर्दमं मुनिः । जहर्ष दुर्दमं दृष्ट्वा मुनिः प्राह स गौतमम्

圣仙见到大心之王杜尔达摩。见杜尔达摩而欢喜,圣仙恭敬地对他说:“噢,乔达摩!”

Verse 159

शिष्यं विनयसम्पन्नमर्घ्यं पाद्यं समानय । एकं तावदयं भूपश्चिरकालादुपागतः

“把我那守礼有德的弟子带来,并备好阿尔伽供水与洗足之水。因为这位国王隔了很久才来到此处。”

Verse 160

जामाता सांप्रतं राजा योग्यास्य च सुता मम । ततः स चिंतयामास राजा जामातृ कारणम्

“如今这位国王将成为我的女婿,我的女儿也配得上他。”因此,国王开始思量成为女婿的缘由与方式。

Verse 161

मौनेन विधिना राजा जगृहेऽर्घ्यं द्विजाज्ञया । तमासनगतं विप्रो गृहीतार्घ्यं महामुनिः

“依照守默之仪,国王遵婆罗门之命受取阿尔伽供水。那位大圣婆罗门既受阿尔伽,仍端坐于其座。”

Verse 162

प्रस्तुतं प्राह राजेन्द्रं नृपते कुशलं पुरे । कोशे बले च मित्रे च भृत्यामात्य प्रजासु च । तथात्मनि महाबाहो यत्र सर्वं प्रतिष्ठितम्

随后,他以得体之辞对诸王之主说道:“大王啊,你城中一切安好吗——国库、军旅、盟友、臣仆与大臣,以及百姓都安泰吗?而你自身呢,噢大臂勇者,万事所依之人,可也安康?”

Verse 163

पत्नी च ते कुशलिनी याऽत्र स्थाने हि तिष्ठति । अन्यासां कुशलं ब्रूहि याः संति तव मंदिरे

你的王后——住在此处此地者——可安好无恙?也请告诉我,你宫中其余诸位夫人的安康如何。

Verse 164

राजोवाच । त्वत्प्रसादादकुशलं नास्ति राज्ये क्वचिन्मम । जातकौतूहलोऽस्म्यस्मि मम भार्याऽत्र का मुने

国王说道:承蒙你的恩德,我国境之内无处有不祥。然而我心生强烈好奇——噢,牟尼啊——在此地,我的妻子究竟是谁?

Verse 165

प्रमुच उवाच । रेवती ते वरा भार्या किं न वेत्सि नृपोत्तम । त्रैलोक्यसुन्दरी या तु कथं सा विस्मृता तव

普罗牟迦说道:瑞瓦蒂乃是你最殊胜的王后,你为何不知,噢,诸王之最?她是三界之美,你怎能将她遗忘?

Verse 166

राजोवाच । सुभद्रां शांतपापां च कावेरीतनयां तथा । सूरात्मजानुजातां च कदंबां च वरप्रजाम्

国王说道:(我记得)苏婆陀罗、善灭罪者(商塔帕帕),以及迦维利之女;还有苏罗之女所生者;并且迦檀婆——皆蒙赐上妙子嗣。

Verse 168

ऋषिरुवाच । प्रियेति सांप्रतं प्रोक्ता रेवती सा प्रिया तव । तदन्यथा न भविता वचनं नृपसत्तम

仙人说道:方才她被称作“挚爱”;那位瑞瓦蒂确是你的挚爱。此言绝不会有别,噢,诸王之最。

Verse 169

राजोवाच । नास्ति भावकृतो दोषः क्षम्यतां तद्वचो मम । विनिर्गतं वचोवक्त्रान्नाहं जाने द्विजोत्तम

国王说道:“并无真正出于故意之过——愿你宽恕我所说之言。言语一旦离口,我便不能尽知、亦难尽控,噢,最尊胜的婆罗门。”

Verse 170

ऋषिरुवाच । नास्ति भावकृतो दोषः परिवेद्मि कुरुष्व तत् । वह्निना कथितस्त्वं मे जामाताद्य भविष्यसि

圣者说道:“并无出于故意之过,我已明了。你当行其所当行。因为火神阿耆尼已向我提及你;今日你将成为我的女婿。”

Verse 171

इत्यादिवचनै राजा भार्या मेने स रेवतीम् । ऋषिस्तथोद्यतः कर्तुं विवाहं विधि पूर्वकम् । उवाच कन्या पितरं किञ्चिन्मे श्रूयतां पितः

听了这些话,国王便认定勒伐蒂为妻。圣者随即准备依正法仪轨举行婚礼。却见少女对父亲说道:“父亲,请听我说一件事。”

Verse 172

यदि मे पतिना तात विवाहं कर्तुमिच्छसि । रेवत्यृक्षं विवाहं मे तत्करोतु प्रसादतः

“父亲,若你愿将我许配给此夫君,愿凭你的慈恩,使我的婚礼在‘勒伐蒂’宿(Revatī nakṣatra)之时举行。”

Verse 173

ऋषिरुवाच । रेवत्यृक्षश्च न वै भद्रे चन्द्रयोगे दिवि स्थितम् । ऋक्षाण्यन्यान्यपि संति सुभ्रूर्वैवाहकानि च

圣者说道:“温柔的孩子啊,勒伐蒂宿此刻并未在天穹与月相合而住。然而还有别的星宿,眉目清秀的少女啊,也同样适宜婚配。”

Verse 174

कन्योवाच । तात तेन विना कालो विकलः प्रतिभाति मे । विवाहो विकले तात मद्विधायाः कथं भवेत्

少女说道:“父亲啊,若无那(与勒瓦蒂相应的时辰),连时间本身在我看来也似有缺憾。父亲啊,时机未圆满之时,像我这样的人之婚姻,怎能如法成就?”

Verse 175

प्रमुञ्च उवाच । ऋतवागिति विख्यातस्तपस्वी रेवतीं प्रति । चकार कोपं क्रुद्धेन तेनर्क्षं तन्निपातितम्

普罗门遮说道:“有一位名闻遐迩的苦行仙人,名曰日多瓦克(Ṛtavāk)。因与勒瓦蒂之事,他生起忿怒;在盛怒之中,使那星宿坠落。”

Verse 176

मया चास्मै प्रतिज्ञाता भार्येति विदितं तव । न चेच्छसि विवाहं त्वं संकटं नः समागतम्

“而我已许诺将你许配给他为妻——你对此心知肚明。若你不肯应允婚事,大难便已临到我们。”

Verse 177

कन्योवाच । ऋतवागेव स मुनिः किमेतत्तप्तवान्स्वयम् । न त्वया मम तातेन ब्रह्मबन्धोः सुताऽस्मि किम्

少女说道:“那位牟尼果真是日多瓦克(Ṛtavāk)吗——如此苦行真是他亲自修成的吗?还是因为你啊父亲,我竟被当作‘梵名之亲’(brahma-bandhu,徒有婆罗门之名者)的女儿一般对待?”

Verse 178

ऋषिरुवाच । ब्रह्मबन्धोः सुता न त्वं तपस्वी नास्ति मेऽधिकः । सुता त्वं च मया देया नान्यत्कर्तुं समुत्सहे

仙人说道:“你并非 brahma-bandhu 之女;世间无有苦行者胜于我。你必须由我将你许出(成婚);除此之外,我无意另作他途。”

Verse 179

कन्योवाच । तपस्वी यदि मे तातस्तत्किमृक्षमिदं दिवि । समारोप्य विवाहो मे कस्मान्न क्रियते पुनः

少女说道:“父亲啊,若他真是苦行仙人,那么天上这星宿又是什么?既已将它复归原位,为何我的婚礼不再按正时重新举行?”

Verse 180

ऋषिरुवाच एवं भवतु भद्रं ते भद्रे प्रीतिमती भव । आरोपयामीन्दुमार्गे रेवत्यृक्षं कृते तव

仙人说道:“如是成就;愿吉祥属于你,温柔的女子啊——愿你满怀欢喜。为你之故,我将把‘勒伐底’星宿安置在月之轨道上。”

Verse 181

ततस्तपःप्रभावेन रेवत्यृक्षं महामुनिः । यथा पूर्वं तथा चक्रे सोमयोगि द्विजोत्तमः । विवाहं दुहितुः कृत्वा जामातरमुवाच ह

随后,凭借苦行的威力,那位大牟尼——最胜的两次生者,安住于苏摩瑜伽——使勒伐底月宿恢复如初。为女儿成就婚礼后,他便对女婿开口说道。

Verse 182

औद्वाहिकं ते भूपाल कथ्यतां किं ददाम्यहम् । दुष्प्रापमपि दास्यामि विद्यते मे महत्तपः

“大王啊,请说出你所愿的婚礼赠礼——我当赐你何物?纵是难得之物,我亦将赐予,因为我具大苦行之力。”

Verse 183

राजोवाच । मनोः स्वायंभुवस्याहमुत्पन्नः संततौ मुने । मन्वंतराधिपं पुत्रं त्वत्प्रसादाद्वृणोम्यहम्

国王说道:“仙人啊,我出自自生摩奴(Svāyambhuva Manu)的族系。承蒙你的恩泽,我所求之愿是:赐我一子,未来当为一劫期(Manvantara)之主。”

Verse 184

ऋषिरुवाच । भविष्यति महीपालो महाबलपराक्रमः । रेवती रेवतीकुण्डे स्नात्वा पुत्रं जनिष्यति

圣仙说道:“必将诞生一位统御大地的君王,具大力与大勇。瑞瓦蒂在瑞瓦蒂圣池(Revati-kuṇḍa)沐浴之后,将生下一子。”

Verse 185

एवं कृत्वा गतो राजा सा च पुत्रमजीजनत् । रैवतेति कृतं नाम बभूव स मनुर्नृपः

如此行毕,国王离去,她便诞下一子。那位具王者之相的摩奴,被赐名为“赖瓦塔”(Raivata)。

Verse 186

अमुना च तदा प्रोक्तमस्मिन्रैवतके गिरौ । स्त्रियः स्नानं करिष्यंति तासां पुत्रा महाबलाः । दीर्घायुषो भविष्यंति दुःखदारिद्र्यवर्जिताः

当时他在这赖瓦塔迦山宣告:“女子若在此沐浴,其子必具大力;并将寿命绵长,远离忧苦与贫乏。”

Verse 187

नारद उवाच । इत्युक्ते पर्वतो राजन्दीर्घो भूत्वा पपात सः । एतौ तौ संस्मृतौ देवौ सभार्यौ हरिशंकरौ

那罗陀说道:“此言既出,哦大王,那山先伸长,继而坠落。于是,人们忆念并祈请那两位神祇——哈利与商羯罗——以及他们的配偶。”

Verse 188

स्मृतमात्रौ तदाऽयातौ तेन बद्धौ पुरा यतः । यत्राहं तत्र स्थातव्यं भवद्भ्यामिति निश्चितम्

他们一被忆念,便立刻到来,因为往昔曾被他所系缚。早已坚决定下:“我在何处,你们二位也必须驻留于彼处。”

Verse 189

अतो विष्णुहरौ देवौ स्थितौ तौ पर्वतोत्तमे । गिरौ रैवतके रम्ये स्वर्णरेखानदीजले । आराधयद्धरिं देवं रेवती तां च सोब्रवीत्

因此,两位神祇——毗湿奴与哈罗(湿婆)——安住在最胜之山、秀丽的罗伊瓦塔迦山上,临近娑伐那勒迦河之水。于彼处,勒瓦蒂礼敬哈利主,主便对她开示。

Verse 190

भवताच्चंद्रयोगस्ते गगने ब्राह्मणाज्ञया । अन्यद्वृणीष्व तुष्टोऽहं वरं मनसि यत्स्थितम्

“依婆罗门之命,你与月神的结合已在天穹成就。如今再择一愿——我已欢喜;你心中所念,尽可祈求。”

Verse 191

रेवत्युवाच । गिरौ रैवतके देव स्थातव्यं भवता सदा । मया स्नानं कृतं यत्र तत्र स्नास्यंति ये जनाः

勒瓦蒂说道:“噢主啊,愿你恒常安住于罗伊瓦塔迦山。凡我曾行圣浴之处,众人亦将在彼处沐浴。”

Verse 192

तेषां विष्णुपुरे वासो भवत्विति वृतं मया । एवमस्तु तदा प्रोच्य गिरौ रैवतके स्थितः । दामोदरश्चतुर्बाहुः स्वयं रुद्रोपि संस्थितः

“愿那些人得居毗湿奴之城”——此乃我所立之誓。主言“如是”。于是四臂的达摩达罗安住于罗伊瓦塔迦山;鲁陀罗(湿婆)自身亦在彼处驻立。

Verse 193

गंगाद्याः सरितः सर्वाः संस्थिता विष्णुना सह । क्षीरोदे मथ्यमाने तु यदा वृक्षः समुत्थितः

一切河流,自恒河起,皆与毗湿奴同在彼处;当乳海被搅动之时,圣树便从中涌现而出。

Verse 194

आमर्द्दे देवदैत्यानां तेन सामर्दकी स्मृता । अस्मिन्वृक्षे स्थिता लक्ष्मीः सदा पितृगृहे नृप

由于它生于诸天与阿修罗激烈碾压般的争战之中,故被追忆为“萨玛尔达姬”(Sāmardakī)。在此树上,吉祥天女拉克什米常恒安住,噢大王,宛如居于祖先的家宅。

Verse 195

शिवालक्ष्मीः स्मृतो वृक्षः सेव्यते सुरसत्तमैः । देवैर्ब्रह्मादिभिः सर्वैर्वृक्षोऽसौ वैष्णवः स्मृतः

此树被称念为“湿婆—吉祥”(Śivālakṣmī),为诸天中最胜者恭敬供奉。诸神自梵天起皆宣说:此树确为毗湿奴派(Vaiṣṇava)之性。

Verse 196

सर्वैः संचिंत्य मुक्तोऽसौ गिरौ रैवतके पुरा । अस्य वृक्षस्य यात्रां ये करिष्यंति हरेर्दिने

众人周详思量之后,那(圣树/圣临)昔日被安置于赖伐多迦山。凡在哈利之日(毗湿奴的圣日)前来此树行朝圣者……

Verse 197

फाल्गुने च सिते पक्ष एकादश्यां नृपोत्तम । तेषां पुत्राश्च पौत्राश्च भविष्यंति गुणाधिकाः । प्रांते विष्णुपुरे वासो जायतेनात्र संशयः

在法尔古那月的白分(上弦),于十一日斋(Ekādaśī),噢最胜之王——那些虔敬者的子与孙将德行丰盛;而最终必得居于毗湿奴之城,此事毫无疑惑。

Verse 198

बलिरुवाच । कथमेतद्व्रतं कार्यं वैष्णवं विष्णुवल्लभम् । रात्रौ जागरणं कार्यं विधिना केन तद्वद

巴利说道:“这毗湿奴派的誓戒(vrata),为毗湿奴所喜爱,当如何奉行?夜间守醒之行又应依何法则?请为我宣说。”

Verse 199

नारद उवाच । फाल्गुनस्य सिते पक्ष एकादश्यामुपोषितः । स्नात्वा नद्यां तडागे वा वाप्यां कूपे गृहेऽपि वा

那罗陀说道:“在法尔古那月明半月的十一斋日(Ekādaśī)当守斋;随后当沐浴——或于河中、池塘、水库、井中,乃至在家亦可。”

Verse 200

गत्वा गिरौ वने वाऽपि यत्र सा प्राप्यते शिवा । पूज्या पुष्पैः शुभै रात्रौ कार्यं जागरणं नरैः

前往山中,或入林间,只要在那能得见吉祥的湿婆圣力(Śivā之圣在)之处,当以清净瑞花供奉;夜间众人应守夜警醒。

Verse 201

अष्टाधिकशतैः कार्या फलैस्तस्याः प्रदक्षिणा । प्रदक्षिणीकृत्य नगं भोक्तव्यं तु फलं नरैः

当以一百零八枚果实行其绕行礼(pradakṣiṇā)。如是绕行圣树之后,众人方可食用那果实。

Verse 202

करकं जलपूर्णं तु कर्त्तव्यं पात्रसंयुतम् । हविष्यान्नं तु कर्त्तव्यं दीपः कार्यो विधानतः

当备一只盛满清水的水罐,并配以合宜的器皿;又当备办haviṣya供食,并依仪轨供奉明灯。