Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 12

Devanagari script

अथ प्राप्तान्गणान्दृष्ट्वा दानवास्ते धृतायुधाः । निश्चक्रमुर्वै सहसा युद्धार्थमतिगर्विताः

Transliteration

atha prāptāngaṇāndṛṣṭvā dānavāste dhṛtāyudhāḥ | niścakramurvai sahasā yuddhārthamatigarvitāḥ

Translation

见诸伽那到来，那些执兵的达那婆，骄慢自满，便骤然冲出迎战。

Word by Word

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Discourse connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक (then/now)

• प्राप्तान्: arrived, having come
• प्राप्तान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: प्र-आप् (धातु) → प्राप्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त); पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन; विशेषण

• गणान्: troops/attendants (gaṇas)
• गणान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गण (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya (पूर्वक्रिया/Adverbial action)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु) → दृष्ट्वा (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वकालिक क्रिया (having seen)

• दानवाः: the demons (Dānavas)
• दानवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दानव (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन

• ते: those
• ते: Karta (Apposition/कर्ता-समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• धृतायुधाः: with weapons held/armed
• धृतायुधाः: Karta (Qualifier of subject/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: धृत (धृ-धातु, क्त) + आयुध (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (कर्मधारयवत्/उपपद); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण

• निश्चक्रमुः: they sallied forth
• निश्चक्रमुः: Kriya (Main action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि: + क्रम् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/Perfect); प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• वै: indeed
• वै: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: अव्यय; निश्चयार्थक/खलु-अर्थ (indeed)

• सहसा: suddenly
• सहसा: Kriya-viseshana (Adverb/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सहसा (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (suddenly)

• युद्धार्थम्: for battle
• युद्धार्थम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: युद्ध (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी/चतुर्थीभाव: युद्धस्य/युद्धाय अर्थः); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; प्रयोजनार्थे

• अतिगर्विताः: very proud/arrogant
• अतिगर्विताः: Karta (Qualifier of subject/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अति (उपसर्ग/अव्यय) + गर्वित (गर्व-प्रातिपदिक, क्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण

Speaker

Deductive (Nāgara Khaṇḍa Tīrthamāhātmya narrator; likely Sūta/Lomaharṣaṇa speaking to sages)

Visual Art Cues

Scene: Armed Dānavas, swollen with pride, surge out suddenly as they behold the arriving gaṇas; the moment is charged with impending clash—raised weapons, dust, and war-cries.

Characters & Entities

• Śiva’s gaṇas
• Dānavas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Excessive pride provokes conflict and hastens ruin; humility aligns one with dharma.

Which specific holy site (Tīrtha) is glorified here?

Not specified in this verse; it functions as narrative support within the Tīrthamāhātmya chapter.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.