Adhyaya 15
Mahesvara KhandaKedara KhandaAdhyaya 15

Adhyaya 15

本章以层层递进的伦理叙事,阐明权威、越轨与社会秩序之理。诸仙问:因陀罗既已复得天界主权,何以仍陷危机?罗摩沙转述:因陀罗倚重具卓绝祭仪之力的毗湿瓦卢帕(特里希拉斯)为祭司;然其分配供献有所偏私——为天神高声诵咒,却为阿修罗族(代提耶)默诵——遂引发因陀罗疑惧。因轻慢师长、冲动施暴,因陀罗杀毗湿瓦卢帕;其果报即“梵杀罪”(Brahmahatyā)化为实体,紧追不舍。 因陀罗久匿于水中,天界遂现无王之期(arājaka)。经文概括政治与道德之原则:君主有罪,或梵杀罪未得忏净,必致饥馑、灾厄与非时之死。天神请教布里哈斯帕提;他强调蓄意杀害博学祭司之罪极重,往昔功德——纵有百次马祭(aśvamedha)——亦可崩毁。为复治世,纳罗陀举荐那胡沙;然其登座后为欲所驱,强令仙人抬其肩舆并加侮慢,遂被阿伽斯提亚诅为蛇身,秩序再乱。继而推举雅雅提亦告失败:他当众自陈功德,旋即堕落,使天神再度失却相称的“祭王”。

Shlokas

Verse 1

। ऋषय ऊचुः । राज्यं प्राप्तो हि देवेंद्रः कथितस्ते गुरुं विना । गुरोरवज्ञया जातो राज्यभ्रंशो हि तस्य तु

诸仙人说道:“据说天帝因陀罗(Devendra)未依师长而得王权;然而因轻慢上师(guru),他便遭受失国之祸。”

Verse 2

केन प्रणोदितश्चेंद्रो बभूव चिरमासने । तत्सर्वं कथयाशु त्वं परं कौतूहलं हि नः

“因陀罗受谁所促,竟能久居宝座?请速为我们详说一切,因为我们的好奇心极其强烈。”

Verse 3

लोमश उवाच । गुरुणापि विना राज्यं कृतवान्स शचीपतिः । विश्वरूपोक्तविधिना इंद्रो राज्ये स्थितो महान्

罗摩沙说道:“即使没有师尊,舍吉之主因陀罗也夺得王权;依毗湿瓦鲁帕所传之仪轨,大因陀罗安住于主宰之位。”

Verse 4

विश्वकर्मसुतो विप्रा विश्वरूपो महानृपः । पुरोहितोऽथ शक्रस्य याजकश्चाभवत्तदा

“诸位婆罗门啊,毗湿瓦鲁帕——毗湿瓦羯摩之子、伟大的主宰——当时成为释迦罗的家祭司(purohita),亦为主持祭祀的行祭者(yājaka)。”

Verse 5

तस्मिन्यज्ञेऽवदानैश्च यजने असुरान्सुरान् । मनुष्यांश्चैव त्रिशिरा अपरोक्षं शचीपतेः

“在那场祭祀中,凭借供献与礼拜之行,三首者特里希罗同时供奉阿修罗、天神(苏罗),乃至人类——就在舍吉之主因陀罗面前,毫不遮掩。”

Verse 6

देवान्ददाति साक्रोशं दैत्यांस्तूष्णीमथाददात् । मनुष्यान्मध्यपातेन प्रत्यहं स ग्रहान्द्विजः

“他向诸天分献时高声诵宣;而给代底耶则默然施与。至于人类,他以‘中分’相授;如此日复一日,那位两次生的婆罗门分配诸份。”

Verse 7

एकदा तु महेंद्रेण सूचितो गुरुलाघवात् । अलक्ष्यमाणेन तदा ज्ञातं तस्य चिकीर्षितम्

“有一次,因大因陀罗(摩诃因陀罗)以轻重相参的微妙暗示示意,那未被察觉者(毗湿瓦鲁帕)便明白了因陀罗所欲行之事。”

Verse 8

दैत्यानां कार्यसिद्ध्यर्थमवदानं प्रयच्छति । असौ पुरोहितोऽस्माकं परेषां च फलप्रदः

为了岱提耶(阿修罗)事业的成功,他献上祭品和仪式的份额。我们的这位祭司不仅赐予我们果报,甚至也赐予外人。

Verse 9

इति मत्वा तदा शक्रो वज्रेण शतपर्वणा । चिच्छेद तच्छिरांस्येव तत्क्षणादभवद्वधः

帝释天(因陀罗)作如是想,便用百节金刚杵斩断了他的头颅;就在那一刹那,杀戮便完成了。

Verse 10

येनाकरोत्सोमपानमजायंत कपिंजलाः । ततोन्येन सुरापानात्कलविंका भवन्मुखात्

从那曾饮用苏摩酒的口中,生出了鹧鸪(Kapiñjala);接着,由于饮酒的缘故,从另一颗头的口中生出了迦陵频伽鸟(Kalaviṅka)。

Verse 11

अन्याननादजायंत तित्तिरा विश्वरूपिणः । एवं हतो विश्वरूपः शक्रेण मंदभागिना

从另一张口中,鹧鸪(Tittira)从毗湿缚卢普(Viśvarūpa)身上生出。就这样,毗湿缚卢普被不幸的帝释天所杀。

Verse 12

ब्रह्महत्या तदोद्भूता दुर्धर्षा च भयावहा । दुर्धर्षा दुर्मुखा दुष्टा चण्डालरजसान्विता

那时,梵天杀业(Brahmahatyā)显现了出来——不可阻挡且带来恐怖:凶猛、面目可憎、邪恶,并沾满了贱民(Caṇḍāla)的尘土。

Verse 13

ब्रह्महत्या सुरापानं स्तेयं गुर्वंगनागमः । इत्येषामप्यघवतामिदमेव च निष्कृतिः

杀害婆罗门之罪(Brahmahatyā)、饮酒、偷盗,以及亲近师尊之妻——即便犯此等重罪者,也唯有此一法被宣说为赎罪之道。

Verse 14

नामव्याहरणं विष्णोर्यतस्तद्विषया मतिः । त्रिशिरा धूम्रहस्ता सा शक्रं ग्रस्तुमुपाययौ

由于她的心念系于此事——即称诵毗湿奴之名——那位(Brahmahatyā)三首、双手如烟黯黑者,便上前欲擒住释迦罗(因陀罗)。

Verse 15

ततो भयेन महता पलायनपरोऽभवत् । पलायमानं तं दृष्ट्वा ह्यनुयाता भयावहा

于是他被大恐惧所攫,唯念奔逃。见他逃遁,那带来惊怖的(Brahmahatyā)便紧追不舍。

Verse 16

यतो धावति साऽधावत्तिष्ठंतमनुतिष्ठति । अंगकृता यथा छाया शक्रस्यपरिवेष्टितुम् । आयाति तावत्सहसा इंद्रोऽप्यप्सु न्यमज्जत

他奔向何处,她亦奔向何处;他停住之时,她也停在身旁——如同由自身之躯所生的影子,前来缠裹释迦罗。于是忽然间,因陀罗也沉入水中。

Verse 17

शीघ्रत्वेन यथा विप्राश्चिरंतनजलेचरः

诸婆罗门啊,他确实迅疾——宛如自古栖行于水中的古老水族。

Verse 18

एवं दिव्यशतं पूर्णं वर्षाणां च शचीपतेः । वसतस्तस्य दुःखेन तथा चैव शतद्वयम् । अराजकं तदा जातं नाकपृष्ठे भयावहम्

就这样,舍支之主因陀罗的整整一百个天年过去了;又因他的忧苦,另两百天年亦随之流逝。那时天界无主,连在天穹之上也令人战栗。

Verse 19

तदा चिंतान्विता देवा ऋषयोऽपि तपस्विनः । त्रैलोक्यं चाऽपदा ग्रस्तं बभूव च तदा द्विजाः

那时诸天忧惧满怀,连苦行的仙圣亦然。噢二次生者,当时三界尽为灾厄所攫。

Verse 20

एकोऽपि ब्रह्महा यत्र राष्ट्रे वसति निर्भयः । अकालमरणं तत्र साधूनामुपजायते

即便在一国之中,只有一名弑婆罗门者无惧而居,彼处亦会令善人遭逢非时之死。

Verse 21

राजा पापयुतो यस्मिन्राष्ट्रे वसति तत्र वै । दुर्भिक्षं चैव मरणं तथैवोपद्रवा द्विजाः

凡有罪垢之王居于其国者,彼处确会生起饥馑与死亡,并有诸多灾扰,噢婆罗门们。

Verse 22

भवंति बहवोऽनर्थाः प्रजानां नाशहेतवे । तस्माद्राज्ञा तु कर्तव्यो धर्म्मः श्रद्धापरेण हि

诸多不祥纷起,遂成百姓覆亡之因。是故国王当以信心与谨慎之诚,护持并奉行达摩。

Verse 23

तथा प्रकृतयो राज्ञः शुचजित्वेन प्रतिष्ठिताः । इन्द्रेण च कृतं पापं तेन पापेन वै द्विजाः । नानाविधैर्महातापैः सोपद्रवमभूज्जगत्

同样,国王的臣民安住于战胜忧苦与清净之中。然而因帝释天(因陀罗)造下罪业,由此罪业——噢,婆罗门们——世间遂受扰害,遭遇种种巨大苦恼与动乱。

Verse 24

शौनक उवाच । अश्वमेधशतेनैव प्राप्तं राज्यं महत्तरम् । देवानामखिलं सूत कस्माद्विघ्रमजायत । शक्रस्य च महाभाग यथावत्कथयस्व न

绍那迦说道:“以一百次马祭(阿湿婆美陀)便获得了极其宏大的王权。可是,噢苏多,为何对一切诸天竟生起障碍?又,吉祥者啊,请如实讲述释迦(帝释天、因陀罗)之事。”

Verse 25

सूत उवाच । देवानां दानवानां च मनुष्याणां विशेषतः । कर्म्मैव सुखदुःखानां हेतुभूतं न संशयः

苏多说道:“对于诸天、达那婆,以及尤其对人类而言,唯有业(karma)才是乐与苦之因——毫无疑问。”

Verse 26

इन्द्रेण च कृतं विप्रा महद्भूतं जुगुप्सितम् । गुरोरवज्ञा च कृता विश्वरूपवधः कृतः

而因陀罗——噢,婆罗门们——做下了重大而可憎之事:他轻慢师长,并杀害了毗湿瓦卢帕(Viśvarūpa)。

Verse 27

गौतमस्य गुरोः पत्नी सेविता तस्य तत्फलम् । प्राप्तं महेंद्रेण चिरं यस्य नास्ति प्रतिक्रिया

摩诃因陀罗(因陀罗)长久承受了亵犯乔达摩之师之妻的果报;对此行径,并无轻易的对治之法。

Verse 28

ये हि दृष्कटतकर्म्माणो न कुर्वंति च निष्कृतिम् । दुर्दशां प्रप्नुवन्त्येते यथैवेन्द्रः शतक्रतुः

凡造作重恶而不行忏悔赎罪(prāyaścitta)者,必堕苦境——正如行百祭的因陀罗(Śatakratu)亦曾如此。

Verse 29

दुष्कृतोपार्जितस्या तः प्रायाश्चित्तं हि तत्क्षणात् । कर्तव्यं विधिवद्विप्राः सर्वपापोपशांतये

因此,由恶行所积之罪,应当立刻依仪轨行忏悔赎罪(prāyaścitta),婆罗门啊,为使一切罪业得以息灭。

Verse 30

उपपातकमध्यस्तं महापातकतां व्रजेत्

若执滞于小罪(upapātaka)不出,便可能因此堕入大罪(mahāpātaka)之境。

Verse 31

ततः स्वधर्मनिष्ठां च ये कुर्वंति सदा नराः । प्रातर्मध्याह्नसायाह्ने तेषां पापं विनश्यति

随后,那些恒常安住于自身法(svadharma)的人,其罪在三时交会处消灭:清晨、正午与黄昏。

Verse 32

प्राप्नुवंत्युत्तमं लोकं नात्र कार्या विचारणा । तस्मादसौ दुराचारः प्राप्ते वै कर्मणः फलम्

他们得至最胜之界——对此不必疑虑。因此,那作恶者确已领受自身业行之果报。

Verse 33

स प्रधार्य तदा सर्वे लोकपालास्त्वरान्विताः । बृहस्पतिमुपागम्य सर्वमात्मनि धिष्ठितम् । कथयामासुरव्यग्रा इंद्रस्य च गुरुं प्रति

众护世者思量既定,便急速前往拜见布里哈斯帕提(Bṛhaspati);心无纷乱,如实禀告一切经过,呈于因陀罗之师。

Verse 34

देवैरुक्तं वचो विप्रा निशम्य च बृहस्पतिः । अराजकं च संप्राप्तं चिंतयामास बुद्धिमान्

婆罗门啊,布里哈斯帕提听闻诸天所言,智者沉思,见无王之乱已然发生。

Verse 35

किं कार्यं चाद्य कर्तव्यं कथं श्रेयो भविष्यति । देवानां चाद्य लोकानामृषीणां भावितात्मनाम्

“今日当作何事,当行何道?福祉将如何生起——为诸天、为诸世界、亦为自持修心之仙圣(ṛṣi)?”

Verse 36

मनसैव च तत्सर्वं कार्याकार्यं विचार्य च । जगाम शक्रं त्वरितो देवैः सह महायशाः

他在心中权衡一切可为与不可为之事后,那位声名显赫者(布里哈斯帕提)便与诸天同往,迅速前去觐见释迦罗(因陀罗)。

Verse 37

प्राप्तो जलाशयं तं च यत्रास्ते हि पुरंदरः । यस्य तीरे स्थिता हत्या चंडालीव भयावहा

他抵达那座湖泊,普兰达罗(因陀罗)正住于彼处;湖岸上立着婆罗门杀罪(Brahmahatyā),如同可怖的旃陀罗女一般,令人心生战栗。

Verse 38

तत्रोविष्टास्ते सर्वे देवा ऋषिगणान्विताः । आह्वानं च कृतं तस्य शक्रस्य गुरुणा स्वयम्

在那里,诸天神祇与众仙圣(ṛṣi)同坐一处;而天师布里哈斯帕提(Bṛhaspati)亲自召唤释迦罗(Śakra,因陀罗)。

Verse 39

समुत्थितस्ततः शक्रो ददर्श स्वगुरुं तदा । बाष्पपूरितवक्त्रो हि बृहस्पतिमभाषत

于是释迦罗(因陀罗)起身,瞻见自己的师尊;面容盈满泪水,便对布里哈斯帕提说道。

Verse 40

प्रणिपत्य च तत्रत्यान्कृताञ्जलिरभाषत । तदा दीनमुखो भूत्वा मनसा संविमृश्य च

他向在座诸位顶礼,合掌而陈;继而神色黯然,于心中深深思量。

Verse 41

स्वयमेव कृतं पूर्वमज्ञानलक्षणं महत् । अधुनैव मया कार्यं किं कर्तव्यं वद प्रभो

往昔我亲自造下重业,皆由无明所致。如今我当如何行?请告知我,主宰啊。

Verse 42

प्रहस्योवाच भगवान्बृहस्पति रुदारधीः । पुरा त्वया कृतं यच्च तस्येदं कर्मणः फलम्

具坚固慧解的圣者布里哈斯帕提含笑说道:“你往昔所作之事,如今这便是那业行之果。”

Verse 43

मां च उद्दिश्य भो इंद्र तद्भोगादेव संक्षयः । प्रायश्चितं हि हत्याया न दृष्टं स्मृतिकारिभिः

噢,因陀罗啊,若你将行持归向于我,此业唯有通过亲受其果报方得消尽。因为诸《斯摩利提》之作者并未规定婆罗门被杀之罪的赎罪法。

Verse 44

अज्ञानतो हि यज्जातं पापं तस्य प्रतिक्रिया । कथिता धर्म्मशास्त्रज्ञैः सकामस्य न विद्यते

由无明而生之罪,通达《达摩沙斯特拉》者已宣说其对治之法;然若明知故犯之罪,则不被承认为有此等救治。

Verse 45

सकामेन कृतं पापमकामं नैव जायते । ताभ्यां विषयभेदेन प्रायश्चित्तं विधीयते

有意所作之罪,不同于无意而犯之罪;依此境况之差别,方制定相应的赎罪法(prāyaścitta)。

Verse 46

मरणांतो विधिः कार्यो कामेन हि कृतेन हि । अज्ञानजनिते पापे प्रायश्चित्तं विधीयते

若是出于故意之行,戒律之裁断甚至延及至死(即最严之惩)。然由无明而生之罪,则制定赎罪之法。

Verse 47

तस्मात्त्वया कृतं यच्च स्वयमेव हतो द्विजः । पुरोहितश्च विद्वांश्च तस्मान्नास्ति प्रतिक्रिया

因此,由你亲手所为,那位婆罗门——亦是你博学的祭司(purohita)——已被杀害;对此并无可对治之法,亦无轻易的赎罪。

Verse 48

यावन्मरणमप्येति तावदप्सु स्थिरो भव

当安住于水中,坚定不移,如是持续,直至死亡亦将临近。

Verse 49

शताश्वमेधसंज्ञं च यत्फलं तव दुर्मते । तन्नष्टं तत्क्षणादेव घातितो हि द्विजो यदा

愚迷之人啊!你所有的福德——纵被称作等同百次马祭(Aśvamedha)——也在刹那间尽毁,因为婆罗门一被杀害之时便已断灭。

Verse 50

सच्छिद्रे च यथा तोयं न तिष्ठति घटेऽण्वपि । तथैव सुकृतं पापे हीयते च प्रदक्षिणम्

如同满是孔洞的器皿中,水连一滴也留不住;同样,罪业当前,善行亦会减损——乃至恭敬绕行(pradakṣiṇā)之功德也失其力。

Verse 51

तस्माच्च दैवसंयोगात्प्राप्तं स्वर्गादिकं च यैः । यथोक्तं तद्भवेत्तेषां धर्मिष्ठानां न संशयः

因此,诸义人因宿命因缘之会合而得的天界等诸成就——正如所宣说——必定如实成就于奉持正法(dharma)者;对此毫无疑惑。

Verse 52

एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य शक्रो वचनमब्रवीत् । कुकर्मणा मदीयेन प्राप्तमेतन्न संशयः

闻其言后,释迦罗(因陀罗)答曰:“毫无疑问——此等境况临到我身,正是由于我自己的恶业。”

Verse 53

अमरावती माशु त्वं गच्छ देवर्षिबिः सह । लोकानां कार्यसिद्ध्यर्थे देवानां च बृहस्पते । इंद्रं कुरु महाभाग यस्ते मनसि रोचते

勿再迟延——与诸天仙圣者同往阿摩罗伐底。为使诸世界之事务得以成就,亦为诸天之利,噢,布里哈斯帕提:请任命为因陀罗者,噢大福德者,唯取汝心所悦之人。

Verse 54

यथा मृतस्तथा हं वै ब्रह्महत्यावृतो महान् । रागद्वेषसमुत्थेन पापेनास्मि परिप्लुतः

我实如已死——被“梵杀罪”(brahmahatyā)这大罪所笼罩。我被由贪爱与嗔恨所生之恶业洪流所淹没。

Verse 55

तस्मात्त्वरान्विता यूयं देवराजानमाशुः वै । कुर्वतु मदनुज्ञाताः सत्यं प्रतिवदामि वः

因此,你们当速速行事,赶紧安立一位天界之王。依我许可而行——我对你们所言皆为真实。

Verse 56

एवमुक्तास्तदा सर्वे बृहस्पतिपुरोगमाः । एत्यामरावतीं तूर्णं पुरंदरविचेष्टितम् । कथयामासुरव्यग्रा शचीं प्रति यथा तथा

众人既受此言——以布里哈斯帕提为首——便迅速前往阿摩罗伐底;因普兰达罗(因陀罗)的境况而心中激荡,却毫不紊乱地将一切经过,如实禀告于舍姬。

Verse 57

राज्यस्य हेतोः किं कार्यं विमृशंतः परस्परम्

他们彼此商议思量: “为这天国之政权(天界的治理),当作何举?”

Verse 58

एवं विमृश्यमानानां देवानां तत्र नारदः । यदृच्छयागतस्तत्र देवर्षिरमितद्युतिः

诸天正如此商议之时,光辉无量的天仙圣者那罗陀,偶然来到彼处。

Verse 59

उवाच पूजितो देवान्कस्माद्यूयं विचेतसः । तेनोक्ताः कथयामासुः सर्वं शक्रस्य चेष्टितम्

他受诸天礼敬供养后,对众神说道:“你们为何如此沮丧?”被如此询问,他们便将释迦(因陀罗)的一切所作所为尽皆告知。

Verse 60

गतमिंद्रस्य चेंद्रत्वमेनसा परमेण तु । ततः प्रोवाच तान्देवान्देवर्षिर्नारदो वचः

“因陀罗的帝主之位,因极重之罪而离去。”随后天仙圣者那罗陀对诸天说出此言。

Verse 61

यूयं देवाश्च सर्वज्ञास्तपसा विक्रमेण च । तस्मादिंद्रो हि कर्तव्यो नहुषः सोमवंशजः

“诸天皆为全知,又具苦行之力与英勇之威;因此,当立苏摩王族所生的那胡沙为因陀罗。”

Verse 62

सोऽस्मिन्राष्ट्रे प्रतिष्ठाप्यस्त्वरितेनैव निर्जराः । एकोनमश्वमेधानां शतं तेन महात्मना । कृतमस्ति महाभागा नहुषेण च यज्वना

“因此,诸不死者,当速速将他安立于此国主之位;因为那胡沙这位大心而吉祥的祭主,已完成九十九次马祭(阿湿婆美陀)。”

Verse 63

शच्या श्रुतं च तद्वाक्यं नारदस्य मुखोद्गतम् । गतांतःपुरमव्यग्रा बाष्पपूरितलोचना

舍姬(Śacī)听闻那从那罗陀(Nārada)口中宣出的言辞。她心不惊惶,走入内宫,双眸盈满泪水。

Verse 64

नारदस्य वचः श्रुत्वा सर्वे देवान्वमोदयन्

诸天听闻那罗陀(Nārada)之言,皆大欢喜。

Verse 65

नहुषं राज्यमारोढुमैकपद्येन ते यदा । आनीतो हि तदा राजा नहुषो ह्यमरावतीम्

当诸天欲令那胡沙(Nahūṣa)登临王权之位时,国王那胡沙果然以一迈之势被迎至阿摩罗伐底(Amarāvatī)。

Verse 66

राज्यं दत्तं महेंद्रस्य सुरैः सर्वैर्महर्षिभिः । तदागस्त्यादयः सर्वे नहुषं पर्युपासत

摩诃因陀罗(Mahendra,因陀罗 Indra)之王权由诸天与大圣仙共同授予。其时,阿伽斯提耶(Agastya)等众皆前来侍奉那胡沙(Nahūṣa)。

Verse 67

गंधर्वाप्सरसो यक्षा विद्याधरमहोरगाः । यक्षाः सुपर्णाः पतगा ये चान्ये स्वर्गवासिनः

乾闼婆与阿普萨罗(Gandharva、Apsarā)、夜叉(Yakṣa)、持明者(Vidyādhara)、大蛇族,以及苏帕尔那(Suparṇa)与诸般有翼之众——诚然一切天界住民——皆聚集于彼处。

Verse 68

तदा महोत्सवो जातो देवपुर्यां निरंतरः । शंखतूर्यमृदंगानि नेदुर्दुंदुभयः समम्

于是,在诸天之城中,不绝的大庆典兴起;法螺、号角与鼓声齐鸣,战鼓亦同声轰然作响。

Verse 69

गायकाश्च जगुस्तत्र तथा वाद्यानि वादकाः । नर्तका ननृतुस्तत्र तथा राज्यमहोत्सवे

在那里,歌者高唱,乐师奏响诸般乐器,舞者亦翩然起舞——这便是那盛大的王者灌顶庆典。

Verse 70

अभिषिक्तस्तदा तत्र बृहस्पतिपुरोगमैः

随后,就在彼处,他受灌顶加冕,由布里哈斯帕提(天师)领众主祭。

Verse 71

अर्चितो देवसूक्तैश्च यथा वद्ग्रहपूजनम् । कृतवांश्चैव ऋषिभिर्विद्वद्भिर्भावितात्मभिः

他以赞颂诸天的圣颂而受礼敬,依如法之行星(九曜)供奉之仪;诸位博学而自持、心神澄定的仙圣亦一并成办诸般法事。

Verse 72

तथा च सर्वैः परिपूजितो महान्राजा सुराणां नहुषस्तदानीम् । इंद्रासने चेंद् समानरूपः संस्तूयमानः परमेण वर्चसा

于是,当时伟大的那胡沙王——诸天之中的统御者——为众所共敬。端坐因陀罗之座,形貌宛如因陀罗自身,在赞颂声中以无上光辉灿然照耀。

Verse 73

सुगंधदीपैश्च सुवाससा युतोऽलंकारभोगैः सुविराजितांगः । बभौ तदानीं नहुषो मुनीद्रैः संस्तूयमानो हि तथाऽमरेंद्रैः

以芬芳之灯与华美衣裳庄严,其肢体因珠宝与享乐而灿然生辉;那时那胡沙(Nahuṣa)光耀显现,受诸大牟尼称颂,亦为诸不死天王所赞叹。

Verse 74

इति परमकलान्वितोऽसौ सुरमुनिवरगणैश्च पूज्यमानः । नहुषनृपवरोऽभवत्तदानीं हृदि महता हृच्छयेनतप्तः

如是,虽具至高诸艺,且受众天神与卓越仙圣之众礼敬供养;然那位最胜之王那胡沙,于彼时心中却为强烈炽燃的欲望所灼。

Verse 75

नहुष उवाच । इंद्राणी कथमद्यैव नायाति मम सन्निधौ । तां चाह्वयत शीघ्रं भो मा विलंबितुमर्हथ

那胡沙说道:“因何因陀罗尼今日竟不来至我前?诸位速速召她前来,切莫迟延。”

Verse 76

नहुपस्य वचः श्रुत्वा बृहस्पतिरुदारधीः । शचीभवनमासाद्य उवाच च सविस्तरम्

闻那胡沙之言,心怀高贵的布里哈斯帕提(Bṛhaspati)前往舍姬(Śacī)之居所,并向她详尽陈说。

Verse 77

शक्रस्य दुर्निमित्तेन ह्यनीतो नहुषोऽत्र वै । राज्यार्ते भामिनि त्वं च अर्द्धासनगता भव

因释迦罗(因陀罗)遭逢不祥之兆,那胡沙确已被迎至此处。噫,性情炽烈的夫人,为了国度之事,你亦当就半座宝座而坐。

Verse 78

शची प्रहस्य चोवाच बृहस्पतिमकल्मषम् । असौ न परिपूर्णो हि यज्ञैः शक्रासने स्थितः । एकोनमश्वमेधानां शतं कृतमनेन वै

舍吉(Śacī)含笑对无垢的布里哈斯帕提(Bṛhaspati)说道:“他虽坐在释迦罗(因陀罗)之座上,却未以祭祀功德圆满。确实,他已行一百次马祭(Aśvamedha),但还缺一次。”

Verse 79

तस्मान्न योग्यो प्रहस्य चोवाच बृहस्पतिमकल्पणषम् । असौ न परिपूर्णो हि यज्ञैः शक्रासने स्थितः । अवाह्यवाहनेनैव अत्रागत्य लभेत माम्

她含笑对布里哈斯帕提说:“因此他不配。虽坐在释迦罗之座上,他的祭祀功德仍未圆满。让他只乘那种‘不可牵引’的乘具来到此处——那时他才可得我。”

Verse 80

तथेति गत्वा त्वरितो बृहस्पतिरुवाच तम् । नहुषं कामसंतप्तं शच्योक्तं च यथातथम्

“就如此吧。”布里哈斯帕提迅速前往,将舍吉所言一一转告给那被欲火灼烧的那胡沙(Nahūṣa)。

Verse 81

तथेति मत्वा राजासौ नहुषः काममोहितः । विमृश्य परया बुद्ध्या अवाह्यं किं प्रशस्यते

那胡沙王被欲望迷惑,心想“就如此吧”,便以敏锐之智思量:“所谓‘不可牵引’的乘具,究竟是哪一种被称颂的呢?”

Verse 82

स बुद्ध्या च चिरं स्मृत्वा ब्राह्मणाश्चतपस्विनः । अवाह्याश्च भवंत्यस्मादात्मानं वाहयाम्यहम्

他久思之后得出结论:“婆罗门——具苦行之力者——确是‘不可令其牵引’的。故我将令自己由他们抬载而行。”

Verse 83

द्वाभ्यां च तस्याः प्राप्त्यर्थमिति मे हृदि वर्तते । शिबिकां च ददौ ताभ्यां द्विजाभ्यां काममोहितः

“凭这两人,我必能得她”——此念萦绕其心。为欲望所迷,他将一乘肩舆赐与那两位婆罗门。

Verse 84

उपविश्य तदा तस्यां शिवबिकायां समाहितः । सर्पसर्पेति वचनान्नोदयामास तौ तदा

随后他端坐于那肩舆之中,心神自持;并以“走!走!”之语命令那二人,催逼他们前行。

Verse 85

अगस्त्यः शिबिकावाही ततः क्रुद्धोऽशपन्नृपम् । विप्राणामवमंता त्वमुन्मत्तोऽजगरो भव

阿伽斯底耶正抬着肩舆,遂怒而咒王曰:“你轻慢婆罗门,当成狂乱之巨蟒!”

Verse 86

शापोक्तिमात्रतो राजा पतितो ब्राह्मणस्य हि । तत्रैवाजगरो भूत्वा विप्रशापो दुरत्ययः

诅咒方一出口,国王便伏倒在婆罗门前;当场化为巨蟒,因为婆罗门之咒难以逾越。

Verse 87

यथा हि नहुषो जातस्तथा सर्वेऽपि तादृशाः । विप्राणामवमानेन पतिन्ति निरयेऽशुचौ

正如那胡沙堕入如此败亡,一切行径相同者亦复如是:因侮辱婆罗门,便迅速坠入不净诸地狱。

Verse 88

तस्मासर्वप्रयत्नेन पदं प्राप्य विचक्षणैः । अप्रमत्तैर्नरैर्भाव्यमिहामुत्र च लब्धये

因此,智者既已得至相称之位,当以尽力精勤、常怀不放逸之警觉而住,使今世与后世之安乐福祉皆得成就。

Verse 89

तथैव नहुषः सर्प्पो जातोरण्ये महाभये । एवं चैवाभवत्तत्र देवलोके ह्यराजकम्

果然如此,纳胡沙在极其可怖的森林中化为巨蛇;于是,在那天界之中便出现了无王之境。

Verse 90

तथैव ते सुराः सर्वे विस्मयाविष्टचेतसः । अहो बत महत्कष्टं प्राप्तं राज्ञा ह्यनेन वै

于是诸天众神心神尽为惊异所摄,齐声叹曰:“哀哉!此王实自招如是大难!”

Verse 91

न मर्त्य लोको न स्वर्गो जातो ह्यस्य दुरात्मनः । सतामवज्ञया सद्यः सुकृतं दग्धमेव हि

对那恶心之人而言,人间与天界皆不复可得;因轻慢贤善之士,其所积功德即刻焚尽。

Verse 92

याज्ञिको ह्यपरो लोके कथ्यतां च महामुने । तदोवाच महातेजा नारदो मुनिसत्तमः

“世间还传说有另一位行祭祀者(堪为君王)——请为我等宣说其事,噢大牟尼。”于是光辉炽盛的那罗陀,诸仙之最胜者,开口说道。

Verse 93

ययातिं च महाभागा आनयध्वं त्वरान्विताः । देवदूतास्तु वै तूर्णं ययातिं द्रुतमानयन्

“诸位有福者,速速把雅雅提带来!”于是天界使者立刻疾速将雅雅提带到。

Verse 94

विमानमारुह्य तदा महात्मा ययौ दिवं देवदूतैः समेतः । पुरस्कृतो देववरैस्तदानीं तथोरगैर्यक्षगंधर्वसिद्धैः

随后,那位大德登上天界飞车(vimāna),与天使同往天界;当时他受诸天上首尊神礼敬,并为那伽、夜叉、乾闼婆与悉达所尊崇。

Verse 95

आयातः सोऽमरावत्यां त्रिदशैरभितोषितः । इंद्रासने चोपविष्टो बभाषे च स सत्वरम्

抵达阿摩罗伐底后,他为诸天迎接而心生欢悦;坐于因陀罗之座上,便立刻开口发言,毫不迟延。

Verse 96

नारदेनैवमुक्तस्तु त्वं राजा याज्ञिको ह्यसि । सतामवज्ञया प्राप्तो नहुषो दंदशूकताम्

那罗陀如是告诫道:“大王啊,你确是行祭(yajña)之人。因轻慢贤善,纳胡沙已堕入蛇身之境。”

Verse 97

ये प्राप्नुवंति धर्मिष्ठा दैवेन परमं पदम् । प्राक्तनेनैव मूढास्ते न पश्यंति शुभाशुभम्

即便是持守正法之人,也可能因宿命之力而得至最高境位;然而被往昔业力所迷,他们不能辨别吉祥与不吉祥。

Verse 98

पतंति नरके घोरे स्तब्धा वै नात्र संशयः

傲慢之人必定堕入可怖的地狱——对此毫无疑惑。

Verse 99

ययातिरुवाच । यैः कृतं पुण्यं तेषां विघ्नः प्रजायते । अल्पकत्वेन देवर्षे विद्धि सर्वं परं मम

耶雅提说道:即便行了功德之人,也会生起障碍。噢,天界圣仙,请知这是我最后的话:这一切皆由于自身努力之微薄与局限。

Verse 100

महादानानि दत्तानि अन्नदानयुतानि च । गोदानानि बहून्येव भूमिदानयुतानि च

曾施行广大布施——并施食;又多次施牛,亦施土地。

Verse 101

तथैव सर्वाण्यपि चोत्तमानि दानानि चोक्तानि मनीषिभिर्यदा । एतानि सर्वाणि मया तदैव दत्तानि काले च महाविधानतः

同样,凡智者所宣说的最上布施,我当时皆悉数奉行——于适时之际,完全依大法仪轨而施。

Verse 102

यज्ञैरिष्टं वाजपेयातिरात्रैर्ज्योतिष्टोमै राजसूयादिभिश्च । शास्त्रप्रोक्तैरश्वमेधादिभिश्च यूपैरेषालंकृता भूः समंतात्

诸般祭祀已举行——如Vājapeya、Atirātra、Jyotiṣṭoma、Rājasūya等;又依经典所说而行Aśvamedha等大祭。四方周遍,大地以祭柱庄严。

Verse 103

देवदेवो जगन्नाथ इष्टो यज्ञैरनेकशः । गालवाय पुरे दत्ता कन्या त्वेषा च माधवी

诸神之神、世间之主,曾以多次祭祀而受崇奉。此处城中,这位少女摩陀毗(Mādhavī)被许配给伽罗婆(Gālava)。

Verse 104

पत्नीत्वेन चतुर्भ्यश्च दत्ताः कन्या मुने तदा । गालवस्य गुरोरर्थे विश्वामित्रस्य धीमतः

噢,牟尼圣者,那时此女为伽罗婆之师、睿智的毗湿瓦密多(Viśvāmitra)之故,被赐为四人之妻。

Verse 105

एवं भूतान्यनेकानि सुकृतानि मया पुरा । महांति च बहून्येव तानि वक्तुं न पार्यते

如是,往昔我曾行诸多善业——伟大而繁多,实难尽述。

Verse 106

भूयः पृष्टः सर्वदेवैः स राजा कृतं सर्वं गुप्तमेव यथार्थम् । विज्ञातुमिच्छाम यथार्थतोपि सर्वे वयं श्रोतुकामा ययाते

诸神再三发问,那位国王仍将自己所行之事如实隐而不宣。然而我们众皆愿得其真相,噢,耶耶提(Yayāti)——我们渴望聆听。

Verse 107

वचो निशम्य देवानां ययातिरमितद्युतिः । कथयामास तत्सर्वं पुण्यशेषं यथार्थतः

听罢诸神之言,光辉无量的耶耶提(Yayāti)如实尽述其所积福德(puṇya)之余,毫无隐瞒。

Verse 108

कथितं सर्वमेतच्च निःशेषं व्यासवत्तदा । स्वपुण्यकथनेनैव ययातिरपतद्भुवि

随后他以毗耶娑之风范,将这一切无遗尽述;而仅因自述己之功德,雅雅提便坠落于地。

Verse 109

तत्क्षणादेव सर्वेषां सुराणां तत्र पश्यताम् । एवमेव तथा जातमराजकमतंद्रितम्

就在那一刹那,诸天在彼处亲眼所见,果然如是发生:国土顿成无王之境,众皆不得再安然自若。

Verse 110

अन्यो न दृश्यते लोके याज्ञिको यो हि तत्र वै । शक्रासनेऽभिषे कार्यं श्रूयतां हि द्विजोत्तमाः

于世间彼处,别无他人可见为具足资格之祭主。故当为因陀罗之座行灌顶加冕之礼——诸最胜婆罗门啊,请谛听。

Verse 111

सर्वे सुराश्च ऋषयोऽथ महाफणींद्रा गन्धर्वयक्षखगचारणकिंनराश्च । विद्याधराः सुरगणाप्सरसां गणाश्च चिंतापराः समभवन्मनुजास्तथैव

诸天与诸仙、伟大的龙蛇之王、乾闼婆、夜叉、群鸟、查罗那与紧那罗;持明者、天众之群与阿普萨拉斯之队——乃至人类亦然——皆充满忧惧与焦虑。