Mantra 13
Rishi: Not specified in the excerpt.
Devata: Vāyu and Agni (with ancillary bandhu-entities: goat, nyagrodha, śalmali, camasa).
Chandas: Not securely determinable; mixed liturgical prose-verse.
Samhita Patha (Devanagari)
वा॒युष्ट्वा॑ पच॒तैर॑व॒त्वसि॑तग्रीव॒श्छागै॑र्न्य॒ग्रोध॑श्चम॒सैः श॑ल्म॒लिर्वृद्ध्या॑ । ए॒ष स्य रा॒थ्यो वृषा॑ प॒ड्भिश्च॒तुर्भि॒रेद॑गन्ब्र॒ह्मा कृ॑ष्णश्च नोऽवतु॒ नमो॒ऽग्नये॑
Transliteration
vāyúṣ ṭvā pacatáir avatv ásitagrīváś chāgáir nyagródhaś camasáiḥ śálmalir vṛ́ddhyā | eṣá syá rāthyó vṛ́ṣā paḍbhíś catúrbhir íd agan bráhmā kṛ́ṣṇaś ca no 'vatu námo 'gnáye
Translation
愿伐由（Vāyu）以诸烹者护佑汝；愿黑颈者与诸山羊护佑汝；愿榕树（Nyagrodha）以诸杯盏护佑汝；愿娑罗摩梨（Śalmali）以增长护佑汝。此乘车之雄牛以四足而行；愿黑色的婆罗门（Brahman）亦护佑我等。敬礼于阿耆尼（Agni）。
Padapatha (Word Analysis)
वायुः । त्वा । पचता । इरवत् । असित-ग्रीवः । छागैः । न्यग्रोधः । चमसैः । शल्मलिः । वृद्ध्या । एषः । स्यः । राथ्यः । वृषा । पड्भिः । चतुर्भिः । इत् । अगन् । ब्रह्मा । कृष्णः । च । नः । अवतु । नमः । अग्नये ।
Word by Word
वायुःVāyu (Wind-god)
वायुः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिक)
त्वाyou (thee)
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
पचतैःwith the cookers/with those who cook
पचतैः:
करण
TypeNoun/Adjective
Rootपचत् (पच्-धातोः शतृ/वर्तमानकृदन्त-प्रातिपदिक)
अवत्may (he) protect
अवत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootअव् (रक्षणे)
असितग्रीवःthe black-necked one
असितग्रीवः:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective
Rootअसित-ग्रीव (प्रातिपदिक; बहुव्रीहिः)
छागैःwith goats
छागैः:
करण
TypeNoun
Rootछाग (प्रातिपदिक)
न्यग्रोधःthe nyagrodha (banyan)
न्यग्रोधः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootन्यग्रोध (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
चमसैःwith cups/ladles (chamasa-vessels)
चमसैः:
करण
TypeNoun
Rootचमस (प्रातिपदिक)
शल्मलिःthe śalmali tree (silk-cotton tree)
शल्मलिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootशल्मलि (प्रातिपदिक)
वृद्ध्याwith increase/growth
वृद्ध्या:
करण
TypeNoun
Rootवृद्धि (प्रातिपदिक)
एषःthis
एषः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम)
स्यःhe/that (Vedic: syáḥ)
स्यः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootस (सर्वनाम; वैदिक-रूप)
राथ्यःpertaining to the chariot/charioteer
राथ्यः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootराथ्य (प्रातिपदिक; रथ-सम्बन्धी)
वृषाthe bull (vigorous one)
वृषा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवृषन्/वृष (प्रातिपदिक)
पड्भिःwith six
पड्भिः:
करण
TypeNumeral
Rootषष् (संख्या-प्रातिपदिक; वैदिक रूप: पड्)
चतुर्भिःwith four
चतुर्भिः:
करण
TypeNumeral
Rootचतुर् (संख्या-प्रातिपदिक)
एदगन्they went/they came
एदगन्:
क्रिया
TypeVerb
Rootइ (गत्यर्थे) + अ-आगम (वैदिक लुङ्-रूप)
ब्रह्माBrahmā / the Brahman-priest
ब्रह्मा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
कृष्णःthe black one / Kṛṣṇa
कृष्णः:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective
Rootकृष्ण (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
नःof us / our
नः:
सम्प्रदान/सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
अवत्may (he) protect
अवत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootअव् (रक्षणे)
नमःobeisance
नमः:
कर्म
TypeNoun
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
अग्नयेto Agni
अग्नये:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
V
VāyuA
AgniB
Brahmā (kṛṣṇa)A
Ancillary bandhus (Chāga/goat, Nyagrodha, Śalmali, Camasa)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes