Mantra 12
Rishi: Āditya/Varuṇa hymn-tradition (Śukla transmission)
Devata: Varuṇa (as Āditya); Aditi as the telos of release
Chandas: Triṣṭubh-like (ṛgvedic provenance; commonly recognised as RV 1.24.15-type formula)
Samhita Patha (Devanagari)
उदु॑त्त॒मं व॑रुण॒ पाश॑म॒स्मदवा॑ध॒मं वि म॑ध्य॒मᳪ श्र॑थाय । अथा॑ व॒यमा॑दित्य व्र॒ते तवाना॑गसो॒ अदि॑तये स्याम
Transliteration
úd uttamáṃ varuṇa pā́śam asmád avā́dhamáṃ ví madhyamáṃ śrathāya | áthā vayám āditya vraté tavānā́gaso áditaye syāma
Translation
伐楼那啊，解开加于我等之最高之缚；解开最低之缚；并解开其中之缚。于是，阿底提耶啊，依住于汝之誓法，我等得以无过，归属于阿底提（无边者）。
Padapatha (Word Analysis)
उत् । उत्तमम् । वरुण । पाशम् । अस्मत् । अवाधमम् । वि । मध्यमम् । श्रथाय । अथ । वयम् । आदित्य । व्रते । तव । अनागसः । अदितये । स्याम
Word by Word
उत्up/out (as verbal prefix)
उत्:
—
TypeIndeclinable
Rootउत् (उपसर्ग)
उत्तमम्the highest/uppermost
उत्तमम्:
Karma (विशेषणरूपेण) / क्रियाविशेषण
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक; तमप्-प्रत्ययान्त, उच्/उद्-तुलनार्थे ‘उत्’ + तम)
वरुणO Varuṇa
वरुण:
सम्बोधन
TypeNoun (proper) / Vocative
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
पाशम्noose, bond
पाशम्:
Karma
TypeNoun
Rootपाश (प्रातिपदिक)
अस्मत्from us
अस्मत्:
Apādāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अवाधमम्the lowest/lowermost
अवाधमम्:
Karma (विशेषणरूपेण) / क्रियाविशेषण
TypeAdjective
Rootअवाधम (प्रातिपदिक; अधम-तमप्, ‘अव’ उपसर्गयुक्तः)
विapart, asunder (prefix)
वि:
—
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग)
मध्यमम्the middle
मध्यमम्:
Karma (विशेषणरूपेण) / क्रियाविशेषण
TypeAdjective
Rootमध्यम (प्रातिपदिक)
श्रथायloosen! unbind!
श्रथाय:
क्रिया (आज्ञा)
TypeVerb
Rootश्रथ् (धातु; श्रथँ—बंधनविमोचने/शिथिलीकरणे)
अथthen, thereafter
अथ:
—
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
वयम्we
वयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आदित्यO Āditya
आदित्य:
सम्बोधन
TypeNoun (proper) / Vocative
Rootआदित्य (प्रातिपदिक)
व्रतेin (your) ordinance/vow, in the sacred law
व्रते:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootव्रत (प्रातिपदिक)
तवof you, your
तव:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अनागसःsinless, guiltless
अनागसः:
Kartā (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनागस् (प्रातिपदिक; अ-नागस् ‘sinless’)
अदितयेfor Aditi
अदितये:
Sampradāna
TypeNoun
Rootअदिति (प्रातिपदिक)
स्यामmay we be
स्याम:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु; असँ—भुवि)
Entities Mentioned
V
Varuṇa (Āditya)Ā
Ādityas (as the vrata/ordinance)A
AditiRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes