Shukla Yajur Veda — Adhyaya 1, Mantra 30
Rishi: Yājñavalkya-tradition (White Yajurveda transmission; specific ṛṣi attribution not explicit in the given excerpt).
Devata: Aditi; Viṣṇu; Agni (instrumental identifications serving the offering-act).
Chandas: Yajus (prose formula; not metrical in the strict ṛc-sense).
Samhita Patha (Devanagari)
अदि॑त्यै॒ रास्ना॑सि विष्णो॑र्वे॒ष्पो॒ऽस्यू॒र्जे त्वा ऽद॑ब्धेन त्वा॒ चक्षु॒षाव॑पश्यामि । अ॒ग्नेर्जि॒ह्वासि॑ सु॒हूर्दे॒वेभ्यो॒ धाम्ने॑ धाम्ने मे भव॒ यजु॑षे यजुषे
Transliteration
ádityai rā́snāsi viṣṇór veṣpó ’sy ū́rje tvā́ ’dáb dhena tvā́ cákṣuṣā́vap aśyāmi | agné r jihvā́si suhū́r devébhyo dhā́mne dhā́mne me bhava yájuṣe yajuṣe
Translation
你是阿底提（Aditi）的缰绳；你是毗湿奴（Viṣṇu）的嫩芽。为求滋养，我取用你；凭借你，以不可挫败之力，我以此眼观照祭仪。你是阿耆尼（Agni）的舌，是为诸神善呼之者；于每一处居所，愿你成为我的；于每一道《夜柔》（Yajus）祭辞，愿你成为我的，于每一行《夜柔》之业亦然。
Padapatha (Word Analysis)
अदि॑त्यै । रास्ना॑ असि । विष्णोः । वे॒ष्पः॑ । अ॒सि॒ । ऊ॒र्जे । त्वा॒ । अ॒द॑ब्धेन । त्वा॒ । चक्षु॑षा । अ॒व॒प॒श्या॒मि॒ । अ॒ग्नेः । जि॒ह्वा असि । सु॒हूः । दे॒वेभ्यः॑ । धाम्ने॑ धाम्ने । मे॒ । भ॒व॒ । यजु॑षे यजुषे
Word by Word
अदित्यैto Aditi
अदित्यै:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअदिति (प्रातिपदिक) / आदित्य (देवता-नाम)
रास्ना(you) are the rein/bridle
रास्ना:
कर्तृ
TypeNoun
Rootरास्ना (प्रातिपदिक)
असिare
असि:
—
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
विष्णोःof Viṣṇu
विष्णोः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
वेष्पः(you) are the strap/band
वेष्पः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवेष्प (प्रातिपदिक; उपकरण/बन्धन-विशेष)
असिare
असि:
—
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
ऊर्जेfor strength/nourishment
ऊर्जे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootऊर्ज्/ऊर्जा (प्रातिपदिक)
त्वाyou (as object)
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अदब्धेनwith the uninjured/unfailing (one/means)
अदब्धेन:
करण
TypeAdjective
Rootअदब्ध (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चक्षुषाwith (my) eye/sight
चक्षुषा:
करण
TypeNoun
Rootचक्षुस् (प्रातिपदिक)
अवपश्यामिI look upon / I behold
अवपश्यामि:
—
TypeVerb
Rootपश् (धातु) + अव (उपसर्ग)
अग्नेःof Agni
अग्नेः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
जिह्वा(you) are the tongue
जिह्वा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootजिह्वा (प्रातिपदिक)
असिare
असि:
—
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
सुहूः(you are) the good-invocation / good ladle-call
सुहूः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसुहू (प्रातिपदिक; स्त्री)
देवेभ्यःto the gods
देवेभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
धाम्नेfor (each) abode/splendour
धाम्ने:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootधामन् (प्रातिपदिक)
धाम्नेfor (each) abode/splendour
धाम्ने:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootधामन् (प्रातिपदिक)
मेmy / for me
मे:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
भवbecome / be
भव:
—
TypeVerb
Rootभू (धातु)
यजुषेfor the Yajus-formula
यजुषे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootयजुस् (प्रातिपदिक)
यजुषेfor the Yajus-formula
यजुषे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootयजुस् (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
A
AditiV
ViṣṇuA
AgniRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes