Shloka 68

शिवध्यानपूजनवर्णनम्

Description of Śiva Meditation and Worship

Devanagari script

तनुमध्याम्पृथुश्रोणीम्पीतसूक्ष्मतराम्बराम् । सर्वाभरणसम्पन्नां ललाटतिलकोज्ज्वलाम्

Transliteration

tanumadhyāmpṛthuśroṇīmpītasūkṣmatarāmbarām | sarvābharaṇasampannāṃ lalāṭatilakojjvalām

Translation

她腰肢纤细而胯部丰阔，身着极其轻柔的黄色细衣；遍体珠饰具足，额间的提拉迦印记光辉灿然。

Word by Word

• तनु-मध्याम्: slender-waisted
• तनु-मध्याम्: विशेषण (Viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: तनु (प्रातिपदिक) + मध्य (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय (तनुः मध्यः यस्याः), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• पृथु-श्रोणीम्: broad-hipped
• पृथु-श्रोणीम्: विशेषण (Viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: पृथु (प्रातिपदिक) + श्रोणी (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय (पृथ्वी श्रोणी यस्याः), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• पीत-सूक्ष्मतर-अम्बराम्: wearing yellow, very fine garments
• पीत-सूक्ष्मतर-अम्बराम्: विशेषण (Viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: पीत (प्रातिपदिक) + सूक्ष्मतर (प्रातिपदिक; तर्अ-प्रत्यय) + अम्बर (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय (पीतं सूक्ष्मतरं च अम्बरं यस्याः), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• सर्व-आभरण-सम्पन्नाम्: adorned with all ornaments
• सर्व-आभरण-सम्पन्नाम्: विशेषण (Viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + आभरण (प्रातिपदिक) + सम्पन्न (कृदन्त; सम्-√पद्/√पद्)
• Form: तत्पुरुषसमास (सर्वैः आभरणैः सम्पन्ना), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• ललाट-तिलक-उज्ज्वलाम्: bright with a forehead-tilaka
• ललाट-तिलक-उज्ज्वलाम्: विशेषण (Viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: ललाट (प्रातिपदिक) + तिलक (प्रातिपदिक) + उज्ज्वल (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमास (ललाटतिलकेन उज्ज्वला), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Umāpati

Mantra Metadata

Type: stotra

Shakti Dimension

Shakti Form: Umā

Role: nurturing

Characters & Entities

• Parvati

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

The verse uses sacred aesthetics—garments, ornaments, and tilaka—to indicate inner auspiciousness (śrī) and divine presence, guiding devotees toward reverent contemplation of the Goddess as Shiva’s inseparable Śakti.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

In Shaiva practice, Saguna devotion includes honoring Shiva together with Śakti; describing the Goddess’s auspicious marks supports devotional visualization (dhyāna) that complements Linga worship by affirming Shiva’s power as manifest grace.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Adopt a simple dhyāna: visualize the Divine Mother with an auspicious forehead tilaka while repeating the Panchakshara mantra “Om Namaḥ Śivāya,” cultivating purity and devotion before Shiva-puja.