Shloka 5

आभरण-प्रत्यभिज्ञानम्

Recognition of Sītā’s Ornaments

Devanagari script

भार्यावियोगजं दुःखं न चिरात्त्वं विमोक्ष्यसे।अहं तामानयिष्यामि नष्टां वेदश्रुतीमिव।।4.6.5।।

Transliteration

bhāryāviyogajaṃ duḥkhaṃ na cirāt tvaṃ vimokṣyase | ahaṃ tām ānayiṣyāmi naṣṭāṃ vedaśrutīm iva || 4.6.5 ||

Translation

不久你将从与妻子离别所生的悲痛中解脱。我必将她带回给你——如同失落的吠陀圣启再度复归。

Word by Word

• भार्यावियोगजम्: born of separation from (your) wife
• भार्यावियोगजम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भार्या-वियोग-ज (प्रातिपदिक; √जन् (धातु) + ज-प्रत्यय)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; विशेषणम्; समासः—तत्पुरुषः (भार्यायाः वियोगः → भार्यावियोगः; तस्मात् जातम्)

• दुःखम्: grief
• दुःखम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: दुःख (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म; 2nd case), एकवचन

• न: not
• न: Sambandha (सम्बन्ध; निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (particle of negation)

• चिरात्: after long (i.e., long time)
• चिरात्: Adhikarana (अधिकरण; काल)
• Type: Indeclinable
• Root: चिर (प्रातिपदिक)
• Form: पञ्चमी-प्रयोगे अव्ययीभावार्थः; कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (प्रयोगतः), प्रथमा (कर्ता; 1st case), एकवचन; सर्वनाम

• विमोक्ष्यसे: will be freed / will be relieved
• विमोक्ष्यसे: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + √मुच् (धातु)
• Form: लृट् (भविष्यत्काल; Future), मध्यमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्

• अहम्: I
• अहम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा (1st case), एकवचन; सर्वनाम

• ताम्: her
• ताम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म; 2nd case), एकवचन; सर्वनाम

• आनयिष्यामि: I will bring
• आनयिष्यामि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + √नी (धातु)
• Form: लृट् (Future), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• नष्टाम्: lost
• नष्टाम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नष्ट (प्रातिपदिक; √नश् (धातु) क्त-प्रत्यय)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषणम् (past passive participle)

• वेदश्रुतीम्: Vedic revelation / Vedic lore
• वेदश्रुतीम्: Upamana (उपमान; तुलनायाम्)
• Type: Noun
• Root: वेद-श्रुति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (वेदस्य श्रुतिः)

• इव: like
• इव: Upamana-marker (उपमा-सूचक)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: उपमा-अव्यय (comparative particle)

Context

'Very soon you will be relieved of the grief caused by the separation from your wife. Just as Visnu retrieved the Vedas (carried away by the demons, Madhu and Kaitabha) I will deliver her to you.

Characters & Entities

• Sugriva
• Rama
• Sita (implied)
• Veda (as sacred revelation; metaphor)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma appears as loyalty and keeping one’s word: Sugriva offers truthful assurance and commits to action as an ally, framing Sita’s recovery as a restoration of sacred order.

What is the narrative situation?

Sugriva comforts Rama and vows to recover Sita, using a Vedic metaphor to emphasize certainty and value.

Which character virtue is emphasized?

Sugriva’s fidelity (mitra-dharma) and confidence grounded in commitment.