Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

मैत्रीप्रतिष्ठा

Rama–Sugriva Alliance and Fire-Rite of Friendship

राजसूयाश्वमेधैश्च वह्निर्येनाभितर्पितः।दक्षिणाश्च तथोत्सृष्टा गावश्शतसहस्रशः4.5.5।।तपसा सत्यवाक्येन वसुधा येन पालिता।स्त्री हेतोस्तस्य पुत्रोऽयं रामस्त्वां शरणं गतः4.5.6।।

rājasūyāśvamedhaiś ca vahnir yenābhitarpitaḥ |

dakṣiṇāś ca tathotsṛṣṭā gāvaḥ śata-sahasraśaḥ || 4.5.5 ||

tapasā satya-vākyena vasudhā yena pālitā |

strī-hetoḥ tasya putro 'yaṃ rāmas tvāṃ śaraṇaṃ gataḥ || 4.5.6 ||

那位君王以罗阇苏耶与马祭使祭火得以满足,又施放丰厚的达克希那——牛群以数十万计;并以苦行与真实之言护持大地:那位君王之子,此罗摩,为了一位女子而来投你,求得庇护。

राजसूयाश्वमेधैःby the Rājasūya and Aśvamedha (sacrifices)
राजसूयाश्वमेधैः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootराजसूय + अश्वमेध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; द्वन्द्व-समास (rājasūya + aśvamedha)
and
:
सम्बन्ध (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; conjunction
वह्निःFire (Agni)
वह्निः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootवह्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
येनby whom
येन:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम (relative pronoun)
अभितर्पितःwas satisfied/gratified
अभितर्पितः:
क्रिया (Kriyā/Predicate)
TypeVerb
Rootअभि + तृप् (धातु) + णिच् (causative) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (PPP/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि: ‘was gratified’
दक्षिणाःgifts (dakṣiṇās)
दक्षिणाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootदक्षिणा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
and
:
सम्बन्ध (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; conjunction
तथाlikewise
तथा:
क्रिया-विशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/समुच्चय (thus/also)
उत्सृष्टाःwere bestowed
उत्सृष्टाः:
क्रिया (Kriyā/Predicate)
TypeVerb
Rootउत् + सृज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (PPP/क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मणि: ‘were given away’ (agreeing with दक्षिणाः)
गावःcows
गावः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
शतसहस्रशःin hundreds and thousands
शतसहस्रशः:
क्रिया-विशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootशत + सहस्र + शस् (अव्यय-प्रत्यय)
Formअव्यय; परिमाणवाचक (distributive/quantitative adverb: by hundreds and thousands)
तपसाby austerity
तपसा:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
सत्यवाक्येनby truthful speech
सत्यवाक्येन:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootसत्य + वाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; कर्मधारय: सत्यं वाक्यम् (truthful word)
वसुधाthe earth
वसुधा:
कर्म (Karma/Patient-subject in passive)
TypeNoun
Rootवसुधा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
येनby whom
येन:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम
पालिताwas ruled/protected
पालिता:
क्रिया (Kriyā/Predicate)
TypeVerb
Rootपाल् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (PPP/क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि: ‘was protected/ruled’
स्त्रीof a woman
स्त्री:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootस्त्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (Genitive/6th), एकवचन; हेतोः इति सह (cause-phrase)
हेतोःbecause of
हेतोः:
हेतु (Cause)
TypeNoun
Rootहेतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; कारणवाचक (cause)
तस्यof him
तस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
पुत्रःson
पुत्रः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अयम्this
अयम्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
रामःRama
रामः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; पुत्रः इति विशेष्यस्य apposition
त्वाम्you
त्वाम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया, एकवचन
शरणम्refuge
शरणम्:
कर्म (Karma/Goal)
TypeNoun
Rootशरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; गत्यर्थे द्वितीया (goal)
गतःhas come (seeking)
गतः:
क्रिया (Kriyā/Predicate)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (PPP/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि: ‘has gone/come’

'O Rama, by your grace I will get my wife and kingdom back. O king! accomplish this so that I can destroy my, elder brother, my enemy, O lion among men !

R
Rama
D
Dasaratha
A
Agni (Vahni)
E
earth (Vasudha)
S
Sita
H
Hanuman
S
Sugriva

FAQs

True kingship is grounded in satya (truthfulness), tapas (self-discipline), and dāna (generosity); dharma is validated by sustained ethical rule, not mere power.

Hanumān strengthens Sugrīva’s confidence in Rāma by describing Daśaratha’s dharmic rule and presenting Rāma as heir to that tradition, now seeking help to recover Sītā.

The lineage-virtue of satya and righteous governance: Daśaratha’s truth and austerity, and by implication Rāma’s worthiness and moral stature.