Shloka 24
दक्षिणदिशि सीतान्वेषण-आदेशः
Commissioning the Southern Search for Sītā
Devanagari script
द्वीपस्तस्यापरे पारे शतयोजनमायतः।अगम्यो मानुषैर्दीप्तस्तं मार्गध्वं समन्ततः।।।।
Transliteration
dvīpas tasyāpare pāre śatayojanam āyataḥ |
agamyo mānuṣair dīptas taṃ mārgadhvaṃ samantataḥ ||
Translation
越过此处，在更远的彼岸，有一座光辉灿然之岛，绵延百由旬，人间难至。你们当从四面八方细细搜寻。
Word by Word
द्वीपःisland
द्वीपः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootद्वीप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तस्यof it/its
तस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
अपरेon the other
अपरे:
विशेषण (Qualifier of पारे)
TypeAdjective
Rootअपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; 'on the other' (agreeing with पारे)
पारेon the farther shore/side
पारे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootपार (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; 'on the far side'
शतयोजनमायतःextending a hundred yojanas
शतयोजनमायतः:
विशेषण (Qualifier of द्वीपः)
TypeAdjective
Rootशत + योजन + आयत (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; द्विगु-समासः (शतं योजनानि) + आयत (क्त/निष्ठा from √यम् with आ-; 'extended'); अर्थः: 'extended to a hundred yojanas'
अगम्यःinaccessible
अगम्यः:
विशेषण (Qualifier of द्वीपः)
TypeAdjective
Rootअ + गम्य (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; गम्य (यत्/ण्यत्-प्रत्ययान्त from √गम्) with नञ्; 'not reachable'
मानुषैःby humans
मानुषैः:
करण (Karaṇa/Agent-instrument; 'by humans')
TypeNoun
Rootमानुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
दीप्तःshining
दीप्तः:
विशेषण (Qualifier of द्वीपः)
TypeAdjective
Rootदीप्त (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त from √दीप् (to shine)
तम्that (island)
तम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
मार्गध्वम्search (you all)
मार्गध्वम्:
क्रिया (Verb; आदेश)
TypeVerb
Rootमार्ग् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), बहुवचन; आत्मनेपद (ध्वम्)
समन्ततःall around
समन्ततः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसमन्ततः (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb: 'on all sides')
Context
'Beyond this, on the other side of the sea stretching over an area of a hundred yojanas is an island difficult to reach for humans. Which you may explore.
FAQs
Dharma here is perseverance in a righteous task: even difficult, remote regions must be searched carefully when duty demands it.
Sugriva directs the team to a distant island and commands a comprehensive search.
Dṛḍha-niścaya (steadfast determination) in service of a just cause.