Shloka 49
पूर्वदिशि सीतामार्गण-नियोगः
Deployment to the Eastern Quarter for the Search of Sita
Devanagari script
स्वादूदस्योत्तरे देशे योजनानि त्रयोदश।।4.40.49।।जातरूपशिलो नाम महान्कनकपर्वतः।
Transliteration
svādūdasyottare deśe yojanāni trayodaśa | jātarūpaśilo nāma mahān kanakaparvataḥ ||
Translation
在那甘甜之海的北方，相距十三由旬之处，矗立着一座名为阇多卢帕施罗（Jātarūpaśila）的巍峨金山。
Word by Word
स्वादूदस्यof the Svādūda (sweet-water ocean)
स्वादूदस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootस्वादु-उद (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (कर्मधारय/षष्ठीभाव: स्वादु उदः यस्य/स्वादूदः = ‘sweet-water ocean’); पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन (gen sg)
उत्तरेin the northern
उत्तरे:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeAdjective
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी, एकवचन (loc sg); विशेषण
देशेregion
देशे:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootदेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (loc sg)
योजनानिyojanas
योजनानि:
परिमाण (measure)
TypeNoun
Rootयोजन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन (nom/acc pl)
त्रयोदशthirteen
त्रयोदश:
परिमाण (measure qualifier)
TypeAdjective
Rootत्रयोदशन् (संख्या-प्रातिपदिक)
Formद्विगु/संख्यासमास-स्वरूप संख्या; (indeclinable-like numeral) ‘thirteen’—योजनानि इति विशेषण
जातरूपशिलःJātarūpaśila (name)
जातरूपशिलः:
कर्ता (Kartā/subject)
TypeNoun
Rootजातरूप-शिल (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (षष्ठी-तत्पुरुष: जातरूपस्य शिला/शिलाभूतः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
नामnamed
नाम:
विशेषण-निपात (naming particle)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय/निपात)
Formअव्यय (particle) नामार्थक—‘called/named’
महान्great
महान्:
कर्ता (Kartā qualifier)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
कनकपर्वतःgolden mountain
कनकपर्वतः:
कर्ता (Kartā/apposition)
TypeNoun
Rootकनक-पर्वत (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (कर्मधारय: कनकः पर्वतः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
Context
'Thirteen yojanas to the north of this ocean of pure waters is a huge golden mountain called Jatarupasila.
FAQs
Dharma is duty carried out with clarity: the search is not random but disciplined, using precise orientation and measured distances.
Sugriva gives navigational and landmark details to guide the search for Sītā across vast regions.
Leadership and foresight—organizing a mission with concrete, actionable guidance.