Shloka 14

किष्किन्धाकाण्डे षट्त्रिंशः सर्गः — सुग्रीवस्य भय-त्यागः, कृतज्ञता, तथा लक्ष्मणेन सान्त्वन-प्रेरणा

Sugriva’s Reassurance and Lakshmana’s Counsel

Devanagari script

यस्ते प्रभाव स्सुग्रीव यच्च ते शौचमार्जवम्।अर्हस्त्वं कपिराज्यस्य श्रियं भोक्तुमनुत्तमाम्।।।।

Transliteration

yas te prabhāvaḥ sugrīva yac ca te śaucam ārjavam | arhās tvaṃ kapirājyasya śriyaṃ bhoktum anuttamām ||

Translation

苏格利婆啊，你有如此威力，又具如此清净与正直；你确实堪当享受猴王国度无上的荣华福泽。

Word by Word

• यः: which/that (your)
• यः: Karta (कर्ता/Subject of implied clause)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)

• ते: your
• ते: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th), एकवचन; सर्वनाम

• प्रभावः: power/majesty
• प्रभावः: Karta (कर्ता/Subject; in relative clause)
• Type: Noun
• Root: प्रभाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• सुग्रीव: O Sugriva
• सुग्रीव: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सुग्रीव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• यत्: and that which
• यत्: Karta (कर्ता/Subject; in relative clause)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयबोधक

• ते: your
• ते: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th), एकवचन

• शौचम्: purity
• शौचम्: Karta (कर्ता/Subject; in relative clause)
• Type: Noun
• Root: शौच (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन

• आर्जवम्: straightforwardness
• आर्जवम्: Karta (कर्ता/Subject; in relative clause)
• Type: Noun
• Root: आर्जव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन

• अर्हः: you deserve
• अर्हः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अर्ह् (धातु) + शतृ/अच्? (प्रातिपदिक-रूप अर्ह)
• Form: लट्-लकार (Present), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन, परस्मैपदम्; रूपम्: अर्हसि (पाठानुसार), अर्थे 'you deserve'

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा (1st), एकवचन

• कपिराज्यस्य: of the monkey-kingdom
• कपिराज्यस्य: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Noun
• Root: कपिराज्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन

• श्रियम्: prosperity
• श्रियम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: श्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• भोक्तुम्: to enjoy
• भोक्तुम्: Prayojana (प्रयोजन/Infinitive purpose)
• Type: Verb
• Root: भुज् (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), अव्ययभाव (indeclinable verbal)

• अनुत्तमाम्: unsurpassed
• अनुत्तमाम्: Karma (कर्म/Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अनुत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् श्रियम्

Context

'O Sugriva! with you as associate, valiant hero Rama will kill his enemies in war very soon. There is no doubt about it.

Characters & Entities

• Lakṣmaṇa
• Sugrīva

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma links rulership with character: prosperity is legitimate when grounded in purity (śauca) and upright honesty (ārjava).

What is the narrative situation?

Lakṣmaṇa affirms Sugrīva’s worthiness to rule and enjoy royal prosperity, reinforcing alliance through respectful recognition.

Which character virtue is emphasized?

Sugrīva’s śauca and ārjava—inner and outer integrity as qualifications for kingship.