Shloka 26

हनूमत्संवादः / Hanuman’s Diplomatic Approach to Rama and Lakshmana

Devanagari script

सचिवोऽयं कपीन्द्रस्य सुग्रीवस्य महात्मनः।तमेव काङ्क्षमाणस्य ममान्तिकमुपागतः।।

Transliteration

sacivo ’yaṃ kapīndrasya sugrīvasya mahātmanaḥ | tam eva kāṅkṣamāṇasya mamāntikam upāgataḥ ||

Translation

“此乃大心之猴王苏格利瓦的辅臣；而我所寻者正是那位苏格利瓦——他的使者已来到我近前。”

Word by Word

• सचिवः: minister
• सचिवः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सचिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अयम्: this (one)
• अयम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• कपीन्द्रस्य: of the lord of monkeys
• कपीन्द्रस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: कपि + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कपीनाम् इन्द्रः)

• सुग्रीवस्य: of Sugriva
• सुग्रीवस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सुग्रीव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• महात्मनः: of the great-souled (one)
• महात्मनः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; कर्मधारयः

• तम्: him
• तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• एव: indeed/only
• एव: Niyama (नियम/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (emphatic particle ‘only/indeed’)

• काङ्क्षमाणस्य: of (me) wishing (for him)
• काङ्क्षमाणस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Verb
• Root: √काङ्क्ष् (धातु)
• Form: कृदन्त; शानच् (present middle participle), पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ‘of (me) desiring’

• मम: my
• मम: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तम-पुरुष-सर्वनाम; षष्ठी, एकवचन

• अन्तिकम्: near (to me)
• अन्तिकम्: Gati/Karma (गति/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अन्तिक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; अव्ययीभावार्थे ‘to the vicinity’

• उपागतः: has come
• उपागतः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उप-√गम् (धातु)
• Form: कृदन्त; क्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘has come/approached’

Context

'Here is minister to Sugriva, the great chief of monkeys whom I wish to see.

Characters & Entities

• Rama
• Lakshmana
• Sugriva
• Hanuman

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma as purposeful action: Rama recognizes rightful opportunity—an alliance for a just cause—and prepares to proceed without confusion or delay.

What is the narrative situation?

Rama identifies the newcomer as Sugriva’s minister and notes that this connects directly to the very person he intends to meet.

Which character virtue is emphasized?

Clarity of aim and strategic wisdom: Rama immediately understands the significance of the envoy’s arrival.