Shloka 21
वालिवधोत्तरशोकः
Sugriva’s Remorse and Tara’s Lament after Vali’s Death
Devanagari script
यद्यङ्गदो वीरवरार्ह जीवेत्जीवेच्छ माता परिपालनार्थम्।विना तु पुत्रं परितापदीनातारा न जीवेदिति निश्चितं मे4.24.21।।
Transliteration
yadyaṅgado vīravarārha jīvet jīveccha mātā paripālanārtham |
vinā tu putraṃ paritāpa-dīnā tārā na jīved iti niścitaṃ me ||
Translation
如果配得上最伟大英雄称号的安伽达还能活着，他的母亲或许为了照顾他而苟活；但若没了儿子，被悲痛击垮的塔拉（Tara）绝无生路。这是我确信无疑的。
Word by Word
यदिif
यदि:
सम्बन्ध/प्रकार (condition marker)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formअव्ययम्; शर्तार्थक-निपातः (conditional particle)
अङ्गदःAngada
अङ्गदः:
कर्ता (agent)
TypeNoun
Rootअङ्गद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः; प्रथमा-विभक्तिः; एकवचनम् (masc., nominative singular)
वीरवरार्हःworthy of the best of heroes
वीरवरार्हः:
विशेषणम् (qualifier of कर्ता)
TypeAdjective
Rootवीर + वर + अर्ह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः; प्रथमा-विभक्तिः; एकवचनम् (masc., nominative singular); समासः—तत्पुरुषः (वीराणां वरः = वीरवरः; वीरवरस्य अर्हः = वीरवरार्हः)
जीवेत्may live
जीवेत्:
क्रिया (verbal action)
TypeVerb
Root√जीव् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative); प्रथम-पुरुषः; एकवचनम्; परस्मैपदम् (may live)
जीवेत्may live
जीवेत्:
क्रिया (verbal action)
TypeVerb
Root√जीव् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative); प्रथम-पुरुषः; एकवचनम्; परस्मैपदम् (may live)
चand
च:
सम्बन्ध (connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चयार्थक-निपातः (conjunction)
माताthe mother
माता:
कर्ता (agent)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः; प्रथमा-विभक्तिः; एकवचनम् (fem., nominative singular)
परिपालनार्थम्for the sake of caring/protecting
परिपालनार्थम्:
प्रयोजनम् (purpose)
TypeNoun
Rootपरि + √पाल् (धातु) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः; द्वितीया-विभक्तिः; एकवचनम् (neut., accusative singular); समासः—तत्पुरुषः (षष्ठी-तत्पुरुषः: परिपालनस्य अर्थः)
विनाwithout
विना:
सम्बन्ध (exclusion marker)
TypeIndeclinable
Rootविना (अव्यय)
Formअव्ययम्; उपसर्गसदृशम्/पूर्वपद-निपातः; वियोगार्थकः (preposition/adverb: without)
तुbut
तु:
सम्बन्ध (contrast/emphasis)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्ययम्; विरोध/विशेषार्थक-निपातः (particle: but/indeed)
पुत्रम्son
पुत्रम्:
अपादान/वियोग (object of separation with विना)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः; द्वितीया-विभक्तिः; एकवचनम् (masc., accusative singular)
परितापदीनाmiserable from grief
परितापदीना:
विशेषणम् (qualifier of तारा)
TypeAdjective
Rootपरिताप + दीन (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः; प्रथमा-विभक्तिः; एकवचनम् (fem., nominative singular); समासः—कर्मधारयः (परितापेन दीना = परितापदीना)
ताराTārā
तारा:
कर्ता (agent)
TypeNoun
Rootतारा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः; प्रथमा-विभक्तिः; एकवचनम् (fem., nominative singular)
नnot
न:
सम्बन्ध (negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्ययम्; निषेधार्थक-निपातः (negation particle)
जीवेत्would live
जीवेत्:
क्रिया (verbal action)
TypeVerb
Root√जीव् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative); प्रथम-पुरुषः; एकवचनम्; परस्मैपदम् (would/may live)
इतिthus
इति:
सम्बन्ध (quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्ययम्; इत्यादि-उद्धरण/वाक्यसमाप्त्यर्थकः (quotative particle)
निश्चितम्certain/decided
निश्चितम्:
विधेय-विशेषणम् (predicate adjective)
TypeAdjective
Rootनिश्चित (कृदन्त/प्रातिपदिक; नि + √चि)
Formनपुंसकलिङ्गः; प्रथमा-विभक्तिः; एकवचनम् (neut., nominative singular); भूतकृदन्तः—क्त (past passive participle) अर्थे विशेषणम्
मेmy / to me
मे:
सम्बन्ध (possessor: of belief/decision)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्तिः; एकवचनम् (genitive singular pronoun)
Characters & Entities
S
SugrivaR
RamaA
AngadaT
TaraFAQs
Dharma includes compassion and protective responsibility toward the bereaved; the survival and care of dependents (mother and son) becomes a moral concern after violence.
Sugrīva worries about the aftermath for Tārā and Angada, linking Tārā’s will to live to Angada’s survival.
Empathy—attention to the suffering of others affected by one’s deeds.