Shloka 12
ताराविलापः
Tārā’s Lament over Vāli
Devanagari script
पतिहीना तु या नारी कामं भवतु पुत्रिणी।धनधान्यैस्सुपूर्णाऽपि विधवेत्युच्यते बुधैः।।
Transliteration
patihīnā tu yā nārī kāmaṃ bhavatu putriṇī | dhana-dhānyaiḥ supūrṇāpi vidhavety ucyate budhaiḥ ||
Translation
女子若失其夫——纵然有子嗣，纵然财谷充盈——智者仍称她为寡妇。
Word by Word
पतिहीनाwithout a husband
पतिहीना:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपति + हीन (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पतेः हीना) विशेषणम् (नारी)
तुbut
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अन्वय-अव्यय (but/indeed)
याwho (any)
या:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम
नारीwoman
नारी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनारी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
कामम्even if
कामम्:
Anujna (अनुज्ञा)
TypeIndeclinable
Rootकामम् (अव्यय)
Formअनुज्ञा/सम्भावना-अव्यय (even if, let it be)
भवतुmay she be
भवतु:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलोट् (Imperative/optative sense), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
पुत्रिणीhaving sons
पुत्रिणी:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुत्रिन् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (नारी)
धनधान्यैःwith wealth and grain
धनधान्यैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootधन + धान्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (धनं च धान्यं च)
सुपूर्णाwell-filled, abundant
सुपूर्णा:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु + पूर्ण (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (नारी)
अपिeven
अपि:
Avadharana (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपवाद-अव्यय (even/also)
विधवाwidow
विधवा:
Pratipadya (प्रतिपाद्य/नाम)
TypeNoun
Rootविधवा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘इति’ इत्यनेन नामनिर्देशः
इतिthus (called)
इति:
Iti (इति)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/नामनिर्देश-अव्यय (quotative: thus)
उच्यतेis called
उच्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि (Passive)
बुधैःby the wise
बुधैः:
Kartr (कर्ता/agent in passive)
TypeNoun
Rootबुध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
Context
'Even if a woman without husband, is blessed with sons and abundant wealth and grain, still learned people call her a widow.
Characters & Entities
T
TārāV
VāliFAQs
It reflects social-dharma as perceived in the epic world: marital status defines a woman’s social identity regardless of material prosperity.
Tārā, now bereft of Vāli, articulates the harsh truth that wealth or children cannot remove the designation of widowhood.
Satya (truthfulness) in grief—she voices an uncomfortable social reality without embellishment.