Previous Verse
Next Verse

Shloka 24

ताराविलापः

Tara’s Lament over Vāli

किमप्रियं ते प्रिय चारुवेषमया कृतं नाथ सुतेन वा ते।सहाङ्गदां मां प्रविहाय वीरयत्प्रस्थितो दीर्घ मितः प्रवासम्4.20.24।।

kim apriyaṃ te priya cāruveṣa mayā kṛtaṃ nātha sutena vā te |

sahāṅgadāṃ māṃ pravihāya vīra yat prasthito dīrgham itaḥ pravāsam ||

噢,所爱者,衣饰华美的君主啊——我或你的儿子究竟做了什么令你不悦之事,竟使你这位英雄抛下我与安伽陀,从此远行,踏上漫长的离去之途?

गुणदोषकृतम्produced by virtues and faults
गुणदोषकृतम्:
विशेषण (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootगुण + दोष + कृत (कृदन्त; कृ धातु + क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष: (गुणैः दोषैश्च) कृतम्; विशेषण of (फलहेतुकम्/कर्मफलम्) in sense ‘caused by merits and faults’
जन्तुःthe embodied being
जन्तुः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजन्तु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
स्वकर्मone's own action
स्वकर्म:
सम्बन्ध (Genitival sense/सम्बन्ध) (as qualifier)
TypeNoun
Rootस्व + कर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (स्वं कर्म) used attributively
फलहेतुकम्having results as its cause; result-producing
फलहेतुकम्:
विधेय-विशेषण (Predicate adjective/विधेय-विशेषण)
TypeAdjective
Rootफल + हेतु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (फलस्य हेतुः) used as adjective/predicate
अव्यग्रःunconfused, undistracted
अव्यग्रः:
विशेषण (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअव्यग्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण of जन्तुः
तत्that
तत्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; refers to (sarvaṃ śubhāśubham) or to karma-phala
अवाप्नोतिattains
अवाप्नोति:
क्रिया (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootअव-आप् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
सर्वम्all
सर्वम्:
विशेषण (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण of शुभाशुभम्
प्रेत्यafter death
प्रेत्य:
कालाधिकरण (Temporal locus/काल-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootप्र-इ (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formक्त्वर्थक अव्यय (gerund used adverbially): ‘having departed’ = after death
शुभाशुभम्good and bad (results)
शुभाशुभम्:
कर्म (Object/कर्म) (of अवाप्नोति)
TypeNoun
Rootशुभ + अशुभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; इतरेतर-द्वन्द्व (शुभं च अशुभं च) as a collective

'O darling, attractively dressed, you are leaving me and Angada and going too far. What unpleasant deeds we have done (to deserve this).

T
Tārā
V
Vāli
A
Aṅgada

FAQs

The verse reflects the ethical psychology of grief: the bereaved searches for causes and faults, reminding readers that sorrow often turns inward and demands compassion rather than judgment.

Tārā, beside the dying Vāli, asks whether she or Aṅgada has offended him, since he is ‘departing’ on the far journey of death.

Tārā’s humility and emotional honesty—she questions herself rather than only blaming others.