Shloka 22
ताराविलापः
Tara’s Lament over Vāli
Devanagari script
तस्या विलपितं श्रुत्वा वानर्यस्सर्वतश्च ताः।परिगृह्याङ्गदं दीनं दुःखार्ता परिचुक्रुशुः4.20.22।।
Transliteration
tasyā vilapitaṃ śrutvā vānaryas sarvataś ca tāḥ |
parigṛhyāṅgadaṃ dīnaṃ duḥkhārtā paricukruśuḥ ||
Translation
听到她的哀诉，众母猴从四面聚拢；她们抱起可怜的安伽陀，悲苦所迫，放声恸哭。
Word by Word
तस्याःof her
तस्याः:
सम्बन्ध (Possessor/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन
विलपितम्lamentation, wailing
विलपितम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवि-लप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle used as noun), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; object of श्रुत्वा
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
पूर्वकाल (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु) + त्वा (कृदन्त)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive), ‘having heard’
वानर्यःfemale monkeys
वानर्यः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवानरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
सर्वतःfrom all sides, everywhere
सर्वतः:
क्रियाविशेषण (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वतः (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (adverb of place)
चand
च:
सम्बन्ध/समुच्चय (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
ताःthose (women)
ताः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; refers to vānarīḥ
परिगृह्यhaving taken hold of
परिगृह्य:
पूर्वकाल (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootपरि-ग्रह् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formल्यबन्त/क्त्वार्थक अव्यय (gerund), ‘having seized/embraced’
अङ्गदम्Angada
अङ्गदम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअङ्गद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
दीनम्wretched, miserable
दीनम्:
विशेषण (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदीन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण of अङ्गदम्
दुःखार्ताःafflicted with sorrow
दुःखार्ताः:
विशेषण (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदुःखार्त (प्रातिपदिक: दुःख + आर्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष (दुःखेन आर्ताः) qualifying vānarīḥ
परिचुक्रुशुःcried out loudly
परिचुक्रुशुः:
क्रिया (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootपरि-क्रुश् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
Context
On hearing the wailing of Tara, all the other wives of Vali held the piteous (in their arms) Angada and wailed, overwhelmed with sorrow:
Characters & Entities
T
TārāA
AṅgadaFAQs
Communal dharma: in calamity, the community gathers, supports the vulnerable (the child-heir), and shares mourning rather than leaving grief isolated.
After Tārā’s lament, the other wives gather around and hold Aṅgada, crying in collective sorrow.
Compassion and solidarity—protecting and consoling Aṅgada amid political and familial upheaval.