Shloka 33

वाली–रामसंवादः

Rama’s Justification to Vali on Rājadharma

Devanagari script

शासनाद्वाऽपिमोक्षाद्वा स्तेनः स्तेयाद्विमुच्यते।राजात्वशासन्पापस्य तदवाप्नोति किल्बिषम्4.18.33।।

Transliteration

śāsanād vā’pi mokṣād vā stenaḥ steyād vimucyate | rājā tv aśāsan pāpasya tad avāpnoti kilbiṣam ||

Translation

无论因惩罚，或因依法释放，盗贼都能从盗窃之罪中得解脱；但国王若不惩治罪人，便将那罪垢揽于自身。

Word by Word

• अन्यैः: by others
• अन्यैः: Karana (करण/Agent)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• अपि: also
• अपि: Nipata (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (also)

• कृतम्: committed
• कृतम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past participle) ‘done’, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘पापम्’ इति विशेषण

• पापम्: sin
• पापम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• प्रमत्तैः: careless, negligent
• प्रमत्तैः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रमत्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; ‘वसुधाधिपैः’ इति विशेषण

• वसुधाधिपैः: by kings of the earth
• वसुधाधिपैः: Karana (करण/Agent)
• Type: Noun
• Root: वसुधा + अधिप (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (वसुधायाः अधिपाः/kings of earth), पुल्लिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• प्रायश्चित्तम्: atonement
• प्रायश्चित्तम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: प्रायश्चित्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• कुर्वन्ति: they perform
• कुर्वन्ति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• तेन: by that
• तेन: Karana (करण/Means)
• Type: Noun
• Root: तद् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• तत्: that
• तत्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Noun
• Root: तद् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘रजः’ इति विशेषण (that very)

• शाम्यते: is pacified/removed
• शाम्यते: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: शम् (धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद, कर्मणि-प्रयोग (passive sense)

• रजः: taint, impurity
• रजः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: रजस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Characters & Entities

• Rama
• Vali
• king (rājā)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

A ruler has a moral duty to enforce justice; neglecting to punish wrongdoing transfers culpability to the king and corrupts governance.

What is the narrative situation?

Rama explains why punishment is not merely permitted but required for kingship, strengthening his defense against Vali’s accusation.

Which character virtue is emphasized?

Accountability in leadership—upholding satya and social order by not tolerating adharma.