Shloka 9

सुग्रीवस्य वैरानुकथनम्

Sugriva’s Account of Enmity and Appeal to Rama

Devanagari script

न्यासभूतमिदं राज्यं तव निर्यातयाम्यहम्।मा च रोषं कृथास्सौम्य मयि शत्रुनिबर्हण।।

Transliteration

nyāsabhūtam idaṃ rājyaṃ tava niryātayāmy aham | mā ca roṣaṃ kṛthāḥ saumya mayi śatrunibarhaṇa ||

Translation

此国度我不过代为保管，如今尽数奉还于你。温和的勇者、灭敌之主啊，愿你莫将怒火指向我。

Word by Word

• न्यासभूतम्: having become a trust; held in deposit
• न्यासभूतम्: कर्म (object-complement to ‘राज्यम्’)
• Type: Adjective
• Root: न्यास + भूत (प्रातिपदिके)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम्; भूत-शब्दः (भू-धातोः क्त-प्रत्ययान्तः) विशेषणरूपेण

• इदम्: this
• इदम्: कर्म (qualifier of object)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिकम्)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम्; ‘राज्यम्’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• राज्यम्: kingdom
• राज्यम्: कर्म (object)
• Type: Noun
• Root: राज्य (प्रातिपदिकम्)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम्

• तव: to you; your
• तव: सम्प्रदान (recipient/possessor relation: “to you/your”)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिकम्)
• Form: षष्ठी-विभक्तिः एकवचनम् (सम्बन्धे)

• निर्यातयामि: I return; I hand back
• निर्यातयामि: क्रिया (main action)
• Type: Verb
• Root: निर् + यत् (धातुः) + णिच् (प्रेरणार्थक) → निर्यातय (धातुरूपम्)
• Form: लट्-लकारः (वर्तमानकालः), उत्तमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्; अर्थः—‘प्रत्यर्पयामि/समर्पयामि’

• अहम्: I
• अहम्: कर्ता (agent)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिकम्)
• Form: प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम्

• मा: do not
• मा: सम्बन्ध (prohibition marker)
• Type: Indeclinable
• Root: मा (अव्ययम्)
• Form: निषेधार्थक-अव्ययम् (prohibitive particle), लोट्/विधिलिङ्-प्रयोगेषु

• च: and
• च: सम्बन्ध (connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्ययम्)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)

• रोषम्: anger
• रोषम्: कर्म (object of ‘कृथाः’)
• Type: Noun
• Root: रोष (प्रातिपदिकम्)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम्

• कृथाः: do; make (here: entertain/harbor)
• कृथाः: क्रिया (prohibited action)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातुः)
• Form: लोट्-लकारः (आज्ञार्थः), मध्यमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्; निषेधेन सह—‘मा ... कृथाः’ = ‘do not do/entertain’

• सौम्य: O gentle one
• सौम्य: सम्बोधन (address)
• Type: Noun
• Root: सौम्य (प्रातिपदिकम्)
• Form: पुंलिङ्गे सम्बोधन-विभक्तिः एकवचनम्

• मयि: in me; towards me
• मयि: अधिकरण (locus: “towards/in me”)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिकम्)
• Form: सप्तमी-विभक्तिः एकवचनम्

• शत्रुनिबर्हण: O slayer of enemies
• शत्रुनिबर्हण: सम्बोधन (address)
• Type: Noun
• Root: शत्रु + निबर्हण (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्गे सम्बोधन-विभक्तिः एकवचनम्; ‘शत्रूणां निबर्हणः’ इति षष्ठी-तत्पुरुषः

Context

'I am handing over this kingdom which was in trust. O slayer of enemies, O good- natured one, give up your anger against me.

Characters & Entities

• Vāli
• Sugrīva
• kingdom (rājya)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

The kingdom is treated as a trust (nyāsa), not private property; dharma demands returning authority to its rightful holder and seeking peace over wrath.

What is the narrative situation?

Sugrīva attempts to pacify Vāli, offering to hand back the kingship and asking him to abandon anger.

Which character virtue is emphasized?

Conciliation and respect for rightful order, expressed through willingness to relinquish power.