HomeRamayanaBala KandaSarga 65Shloka 1
Next Verse

Shloka 1

विश्वामित्रस्य ब्राह्मर्षित्वप्राप्तिः

Viśvāmitra Attains Brahmarṣi Status

अथ हैमवतीं राम दिशं त्यक्त्वा महामुनि:।पूर्वां दिशमनुप्राप्य तपस्तेपे सुदारुणम्।।।।

atha haimavatīṃ rāma diśaṃ tyaktvā mahāmuniḥ |

pūrvāṃ diśam anuprāpya tapas tepe sudāruṇam || 1.65.1 ||

随后,罗摩啊,那位大圣离开喜马瓦特之地,来到东方方域,修行极其严酷的苦行。

अथthen/thereafter
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रमसूचक/सम्बन्धबोधक (indeclinable particle: then/thereafter)
हैमवतीम्(the) Himālayan
हैमवतीम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootहैमवती (प्रातिपदिक) < हिमवत्-सम्बन्धी
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; विशेषण (fem. acc. sg.)
रामO Rāma
राम:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/vocative), एकवचन
दिशम्direction/quarter
दिशम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
त्यक्त्वाhaving left/abandoned
त्यक्त्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootत्यज् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive); ‘having abandoned’
महामुनिःthe great sage
महामुनिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहामुनि (प्रातिपदिक) = महा + मुनि
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन; कर्मधारय-समास (a great sage)
पूर्वाम्eastern
पूर्वाम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; विशेषण
दिशम्direction/quarter
दिशम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
अनुप्राप्यhaving reached
अनुप्राप्य:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootअनु-प्र-आप् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund); ‘having reached’
तपःausterity/penance
तपः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; ‘तपस्’ (neut. acc. sg.)
तेपेperformed/practised
तेपे:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootतप् (धातु)
Formलिट् (परिपूर्णभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
सुदारुणम्very severe
सुदारुणम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसुदारुण (प्रातिपदिक) = सु + दारुण
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; विशेषण (qualifying तपः)

Excited by the charming warble of the cuckoo, Viswamitra opened his eyes.

R
Rāma
V
Viśvāmitra (mahāmuni)
H
Himavat (Himalaya region)
E
East (pūrvā diś)

FAQs

Dharma as resilience: when obstacles arise, one recommits to righteous effort, even changing place and conditions to protect the integrity of one’s spiritual purpose.

With his austerities previously disrupted, Viśvāmitra relocates from the Himalayan region to the eastern direction to continue harsher penance.

Determination and renunciant discipline—he does not abandon his aim but intensifies his practice.