HomeRamayanaBala KandaSarga 56Shloka 6
Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

बालकाण्ड ५६: विश्वामित्र–वसिष्ठ अस्त्रसंघर्षः

Visvamitra and Vasistha: Contest of Divine Weapons

वारुणं चैव रौद्रं च ऐन्द्रं पाशुपतं तथा।ऐषीकं चापि चिक्षेप कुपितो गाधिनन्दन:।।।।

vāruṇaṃ caiva raudraṃ ca aindraṃ pāśupataṃ tathā |

aiṣīkaṃ cāpi cikṣepa kupito gādhinandanaḥ ||

迦提之子盛怒之下,掷出伐楼那、楼陀罗、因陀罗、帕修帕塔,以及艾希迦等诸般神兵。

वारुणम्Vāruṇa weapon
वारुणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवारुण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (वारुणम् अस्त्रम्)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चय/अवधारण-अव्यय (emphatic particle)
रौद्रम्Raudra weapon
रौद्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootरौद्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
ऐन्द्रम्Aindra weapon
ऐन्द्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootऐन्द्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
पाशुपतम्Pāśupata weapon
पाशुपतम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपाशुपत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
तथाalso/likewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb: thus/also)
ऐषीकम्Aiṣīka weapon
ऐषीकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootऐषीक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अप्यर्थ-अव्यय (also/even)
चिक्षेपhe hurled/discharged
चिक्षेप:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootक्षिप् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
कुपितःenraged
कुपितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootकुपित (प्रातिपदिक)
Formकुप् (धातु) + क्त (PPP) → कुपित; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणं ‘गाधिनन्दनः’
गाधिनन्दनःson of Gādhi
गाधिनन्दनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगाधि (प्रातिपदिक) + नन्दन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (गाधेः नन्दनः = पुत्रः)

Shame! Where is the might of a kshatriya? The energy of a brahmin is the real energy. The staff of Brahma has singly destroyed all my weapons".

V
Viśvāmitra
G
Gādhi
V
Varuṇa
R
Rudra
I
Indra

FAQs

Anger multiplies harm and clouds judgement; Dharma warns that krodha drives one to excess and escalation.

After one weapon is neutralized, Viśvāmitra escalates by deploying multiple divine weapons.

By contrast (implicitly), the needed virtue is self-control; Viśvāmitra’s lack of restraint is highlighted.