HomeRamayanaBala KandaSarga 46Shloka 21

Shloka 21

न हन्तव्यो न हन्तव्य इत्येवं दितिरब्रवीत्।निष्पपात ततश्शक्रो मातुर्वचनगौरवात्।।1.46.21।।

na hantavyo na hantavya ity evaṃ ditir abravīt | niṣpapāta tataḥ śakro mātur vacana-gauravāt || 1.46.21 ||

“不可杀他,不可杀他!”底提如此说道。于是释迦因敬重母亲之言而退去。

not
:
Nishedha (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय
हन्तव्यःto be killed
हन्तव्यः:
Vidhi/Nishedha (विधि/निषेध)
TypeAdjective
Rootहन् (धातु) + तव्यत् (कृदन्त)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त (gerundive/future passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'to be killed'
not
:
Nishedha (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय
हन्तव्यःto be killed
हन्तव्यः:
Vidhi/Nishedha (विधि/निषेध)
TypeAdjective
Rootहन् (धातु) + तव्यत् (कृदन्त)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; repetition for emphasis
इतिthus
इति:
Vakyartha (वाक्यार्थ-सूचक)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय, उद्धरणसूचक
एवम्in this way
एवम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकारवाचक
दितिःDiti
दितिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदिति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
निष्पपातcame out/leapt out
निष्पपात:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनिस् + पत् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
ततःthen
ततः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, क्रम/कालवाचक
शक्रःIndra
शक्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशक्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन
मातुःof (his) mother
मातुः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन
वचन-गौरवात्out of respect for the word(s)
वचन-गौरवात्:
Hetu (हेतु/पञ्चमी)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक) + गौरव (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष समास; नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, पञ्चमी (अपादान), एकवचन; 'out of respect for the words'

Highly powerful Indra, even while saying to the crying embryo "Do not weep, Do not weep" severed it.

D
Diti
Ś
Śakra (Indra)

FAQs

Respect for a mother’s command and restraint: even a powerful being must stop when corrected by rightful authority.

Diti awakens, forbids the killing, and Indra desists and exits due to reverence for her words.

Deference to elders/parents (mātṛ-vacana-gaurava) and the capacity to stop (self-restraint).