HomeRamayanaBala KandaSarga 46Shloka 17

Shloka 17

दृष्ट्वा तामशुचिं शक्र: पादत: कृतमूर्धजाम्।शिरस्स्थाने कृतौ पादौ जहास च मुमोद च।।1.46.17।।

dṛṣṭvā tām aśuciṃ śakraḥ pādataḥ kṛtamūrdhajām | śirass-thāne kṛtau pādau jahāsa ca mumoda ca || 1.46.17 ||

因陀罗见她姿势不净——发垂向足,双足却置于本应为头之处——便大笑而心生欢喜。

दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund)
ताम्her
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
अशुचिम्impure (in posture)
अशुचिम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअशुचि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; qualifying 'ताम्'
शक्रःIndra
शक्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशक्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन
पादतःat the feet-side
पादतः:
Adhikarana (अधिकरण-अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootपाद (प्रातिपदिक)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb) = 'from/at the feet-side'
कृत-मूर्धजाम्with hair placed (towards the feet)
कृत-मूर्धजाम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकृत (कृदन्त) + मूर्धज (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय/तत्पुरुष समास (कृताः मूर्धजाः यस्याः); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; qualifying 'ताम्'
शिरः-स्थानेin the place of the head
शिरः-स्थाने:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootशिरस् (प्रातिपदिक) + स्थान (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष समास; नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन
कृतौplaced
कृतौ:
Kriya (क्रियापद-भाव)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; agreeing with 'पादौ' (feet having been placed)
पादौthe two feet
पादौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), द्विवचन
जहासlaughed
जहास:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootहस् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय (conjunction)
मुमोदrejoiced
मुमोद:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootमुद् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय (conjunction)

Indra laughed. He rejoiced at the sight of her ominous posture of sleeping with her feet towards her head and her hair falling on her feet.

Ś
Śakra (Indra)
D
Diti

FAQs

It cautions that adharma often exploits moments of weakness; maintaining disciplined conduct and purity is presented as protective in the narrative worldview.

Indra notices Diti sleeping improperly and takes it as a favorable opening for his next act.

Negatively, Indra’s opportunism is foregrounded; the implied virtue for the listener is steadiness and careful observance.