HomeRamayanaBala KandaSarga 41Shloka 2
Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

अंशुमान्—अश्वान्वेषणम्, दिशागजसंवादः, कपिलदाहवृत्तान्तः, गङ्गोपदेशः

Anshuman’s Search for the Horse and the Counsel to Bring Ganga

शूरश्च कृतविद्यश्च पूर्वैस्तुल्योऽसि तेजसा।पितृ़णां गतिमन्विच्छ येन चाश्वोऽपवाहित:।।।।

śūraś ca kṛtavidyaś ca pūrvais tulyo 'si tejasā | pitṝṇāṃ gatim anviccha yena cāśvo 'pavāhitaḥ ||

你既英勇又精通学艺;在威光上与先祖无异。去追寻先祖所行之路——也追寻那夺走祭马之人的去向。

śūraḥvaliant
śūraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootśūra (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine), Prathamā vibhakti (Nominative, 1st), Ekavacana (Singular); viśeṣaṇa of implied 'tvam'
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-nipāta (conjunction/particle)
kṛtavidyaḥlearned / having acquired knowledge
kṛtavidyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootkṛta (कृ धातु, क्त) + vidyā (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; tatpuruṣa (kṛtā vidyā yena saḥ) = 'one who has acquired learning'
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-nipāta (conjunction)
pūrvaiḥwith the ancestors / predecessors
pūrvaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootpūrva (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Tṛtīyā vibhakti (Instrumental, 3rd), Bahuvacana (Plural)
tulyaḥequal
tulyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Roottulya (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; predicate adjective with 'asi'
asiyou are
asi:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootas (अस् धातु)
FormLaṭ lakāra (Present), Madhyama-puruṣa (2nd person), Ekavacana (Singular)
tejasāby (your) splendor / prowess
tejasā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Roottejas (प्रातिपदिक)
FormNapुṃsaka-liṅga (Neuter), Tṛtīyā vibhakti (Instrumental, 3rd), Ekavacana; hetu/viśeṣaṇa-instrument sense
pitṝṇāmof the forefathers
pitṝṇām:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootpitṛ (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Ṣaṣṭhī vibhakti (Genitive, 6th), Bahuvacana (Plural)
gatimpath / course
gatim:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootgati (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (Feminine), Dvitīyā vibhakti (Accusative, 2nd), Ekavacana
anvicchaseek / search
anviccha:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootanu√iṣ (इष् धातु)
FormLoṭ lakāra (Imperative), Madhyama-puruṣa, Ekavacana; parasmaipada; 'anviccha' (search!)
yenaby whom / whereby
yena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootyad (यद् प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga/Napuṃsaka, Tṛtīyā vibhakti (Instrumental, 3rd), Ekavacana; relative pronoun
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-nipāta (conjunction)
aśvaḥthe horse
aśvaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootaśva (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā vibhakti (Nominative, 1st), Ekavacana
apavāhitaḥcarried away / stolen
apavāhitaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootapa√vah (वह् धातु) + kta (क्त)
FormKta-participle (past passive participle), Puṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; agrees with 'aśvaḥ'

'You are valiant. You have acquired knowledge (in various fields). You are illustrious like your ancestors. Pursue the track taken by your uncles and by the thief who ran away with the horse'.

S
Sagara
A
Anśumān
S
sacrificial horse (aśva)

FAQs

Kṣatriya-dharma: competence (knowledge + valor) must be used in service of truth and responsibility—recovering what is stolen and finding the rightful path.

Sagara (or the narrative report of his command) commissions Anśumān to follow the trail of the princes and the thief who removed the sacrificial horse.

Readiness for duty: disciplined learning joined to courage.