Shloka 10

सगरस्य पुत्रलाभः

Sagara’s Boons, Progeny, and the Rise of the Sixty Thousand

Devanagari script

एक: कस्यास्सुतो ब्रह्मन् का बहून् जनयिष्यति।श्रोतुमिच्छावहे ब्रह्मन् सत्यमस्तु वचस्तव।।।।

Transliteration

ekaḥ kasyāḥ suto brahman kā bahūn janayiṣyati | śrotum icchāvahe brahman satyam astu vacas tava || 1.38.10 ||

Translation

噢通达梵者：谁将得一子为嗣，谁又将生育众多？我二人愿闻其详，噢梵仙；愿你所言真实不虚。

Word by Word

• एकः: one (son)
• एकः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; संख्यावाचक (one [son])

• कस्याः: of which (of us)
• कस्याः: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नवाचक सर्वनाम

• सुतः: son
• सुतः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• ब्रह्मन्: O Brahman-sage
• ब्रह्मन्: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा, एकवचन; ऋषिसम्बोधन

• का: which (woman)
• का: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नवाचक सर्वनाम

• बहून्: many
• बहून्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: बहु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (of implied ‘sons’)

• जनयिष्यति: will beget
• जनयिष्यति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: लृट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• श्रोतुम्: to hear
• श्रोतुम्: Prayojana (प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त कृदन्त (infinitive), ‘to hear’

• इच्छावहे: we two wish
• इच्छावहे: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: इष् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), उत्तमपुरुष, द्विवचन; आत्मनेपद

• ब्रह्मन्: O Brahman-sage
• ब्रह्मन्: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा, एकवचन

• सत्यम्: true
• सत्यम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय (predicate nominal)

• अस्तु: let it be
• अस्तु: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative/benedictive sense), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• वचः: word, statement
• वचः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वचस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तव: your
• तव: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

Context

O knower of Brahman! which of us will beget one, and who many sons? O Brahmarshi! we wish to hear. Let your words come true".

Characters & Entities

• Bhṛgu
• Keśinī
• Sumatī
• Sagara (implied context)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Satya and faith in ṛṣi-vākya: the righteous order treats a sage’s truthful speech as dependable and worthy of trust.

What is the narrative situation?

Sagara’s queens ask Bhṛgu about the outcome of their boon—whether one will bear a single heir and the other many sons.

Which character virtue is emphasized?

Reverent inquiry: they seek knowledge respectfully and affirm confidence in the sage’s truthfulness.