Shloka 5

कुशनाभकन्याशतविवाहः — The Marriage of Kuśanābha’s Hundred Daughters

and the Birth of Brahmadatta

Devanagari script

तासां तद्वचनं श्रुत्वा राजा परमधार्मिक:।प्रत्युवाच महातेजा: कन्याशतमनुत्तमम्।।1.33.5।।

Transliteration

tāsāṁ tadvacanaṁ śrutvā rājā paramadhārmikaḥ | pratyuvāca mahātejāḥ kanyāśatam anuttamam || 1.33.5 ||

Translation

至为正法、光辉炽盛的国王听见女儿们的话语，便对那无比殊胜的一百位少女答言。

Word by Word

• तासाम्: of them
• तासाम्: Sambandha (सम्बन्ध/Possessor)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (f.), षष्ठी-विभक्ति (Gen. 6th), बहुवचन (Pl.)

• तत्: that
• तत्: Karma (कर्म/Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n.), द्वितीया-विभक्ति (Acc. 2nd), एकवचन; विशेषण

• वचनम्: speech; words
• वचनम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: वचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n.), द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु) + त्वा (कृदन्त)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund/absolutive); पूर्वकालिक क्रिया (having heard)

• राजा: the king
• राजा: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा-विभक्ति (Nom. 1st), एकवचन (Sg.)

• परमधार्मिकः: supremely righteous
• परमधार्मिकः: Karta (कर्ता/Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: परम + धार्मिक (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास: परमः धार्मिकः; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• प्रत्युवाच: replied
• प्रत्युवाच: Kriya (क्रिया/Predicate)
• Type: Verb
• Root: प्रति + वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd), एकवचन, परस्मैपद

• महातेजाः: of great splendor/power
• महातेजाः: Karta (कर्ता/Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: महत् + तेजस् (प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहि-समास: महत् तेजः यस्य सः; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• कन्याशतम्: a hundred maidens
• कन्याशतम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: कन्या + शत (प्रातिपदिक)
• Form: द्विगु-समास (numerical): शतं कन्यानाम्; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• अनुत्तमम्: excellent; unsurpassed
• अनुत्तमम्: Karma (कर्म/Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अनुत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying कन्याशतम्)

Context

The deeply religious and highly powerful king, having heard those words of his one hundred exceptional daughters, replied:

Characters & Entities

• King Kūśanābha

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

A dhārmika king listens before judging; righteous governance begins with attentive hearing of those affected, especially one’s dependents.

What is the narrative situation?

The daughters have reported their stance and suffering; the king now responds to them formally.

Which character virtue is emphasized?

Rājadharma: patient listening, moral authority, and responsible speech.