Ramayana — Bala Kanda, Sarga 25, Shloka 20
ताटकावृत्तान्तः
The Account of Tāṭakā and the Royal Duty to Protect
Devanagari script
विष्णुनापि पुरा राम भृगुपत्नी दृढव्रता।अनिन्द्रं लोकमिच्छन्ती काव्यमाता निषूदिता।।।।
Transliteration
viṣṇunāpi purā rāma bhṛgu-patnī dṛḍha-vratā | anindraṃ lokam icchantī kāvya-mātā niṣūditā ||
Translation
罗摩啊，甚至在远古之时，毗湿奴也诛杀了持坚固誓愿的婆利古之妻——迦毗耶之母——因为她渴求一个没有因陀罗的世界。
Word by Word
विष्णुनाby Viṣṇu
विष्णुना:
Karana (करण/Agent)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपेक्षार्थक-अव्यय (also/even)
पुराformerly
पुरा:
Kala (काल/Time)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय
रामO Rāma
राम:
Sambodhana (सम्बोधन/Address)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
भृगुपत्नीBhṛgu's wife
भृगुपत्नी:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootभृगु-पत्नी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः (तत्पुरुषः) — भृगोः पत्नी (wife of Bhṛgu)
दृढव्रताfirm-vowed
दृढव्रता:
Karta (कर्ता/Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootदृढ-व्रत (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः (कर्मधारयः) — दृढं व्रतं यस्याः (firm in vow)
अनिन्द्रम्without Indra
अनिन्द्रम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootअ-इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; नञ्-समास/नकारार्थ (without Indra)
लोकम्world
लोकम्:
Karma (कर्म/Object of icchantī)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
इच्छन्तीdesiring
इच्छन्ती:
Karta (कर्ता/Subject qualifier)
TypeVerb
Root√इष् (इष्-धातु) + शतृ
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (qualifies bhṛgupatnī/kāvyamātā)
काव्यमाताmother of Kāvya (Śukra)
काव्यमाता:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootकाव्य-माता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः (तत्पुरुषः) — काव्यस्य माता (mother of Kāvya/Śukra)
निषूदिताwas slain
निषूदिता:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootनि-√सूद् (सूद्-धातु) + क्त
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि भाव (was slain)
Context
"O best of ascetics, I have heard the yakshas possess little prowess. How can a woman who is by gender weak possess the strength of a thousand elephants?
Characters & Entities
V
ViśvāmitraR
RāmaV
ViṣṇuB
BhṛguI
IndraFAQs
Dharma includes preserving cosmic and social order; even revered figures may be opposed when their resolve threatens that order.
Viśvāmitra adds another traditional precedent to justify strong action against a dangerous female adversary.
Upholding order (dharma-sthiti) over partiality or sentiment.