Shloka 4
विश्वामित्रस्य यज्ञरक्षा-याचना
Visvamitra Requests Rama for Yajna-Protection
Devanagari script
अहंनियममातिष्ठे सिध्यर्थं पुरुषर्षभ।तस्य विघ्नकरौ द्वौ तु राक्षसौ कामरूपिणौ।।।।
Transliteration
ahaṃ niyamam ātiṣṭhe sidhyarthaṃ puruṣarṣabha | tasya vighnakarau dvau tu rākṣasau kāmarūpiṇau ||
Translation
人中雄者啊，我为使祭仪圆满而持守严峻的戒行；然而有两名能随意变形的罗刹在此作障。
Word by Word
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन
नियमम्religious observance/discipline
नियमम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनियम (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन
आतिष्ठेI undertake/observe
आतिष्ठे:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + स्था (धातु)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; अर्थः: 'I undertake/abide by'
सिध्यर्थम्for success/accomplishment
सिध्यर्थम्:
Prayojana (प्रयोजन/हेतु)
TypeNoun
Rootसिद्धि + अर्थ (प्रातिपदिके)
Formसमासः: सिध्यर्थ = 'सिद्ध्यर्थम्' (for the sake of success; ṣaṣṭhī-tatpuruṣa/arthasamāsa); पुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; प्रयोजनार्थे
पुरुषर्षभO best of men
पुरुषर्षभ:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपुरुष + ऋषभ (प्रातिपदिके)
Formसमासः: 'पुरुषाणाम् ऋषभः' (best of men); पुल्लिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
तस्यof that (rite)
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन
विघ्नकरौcausing obstacles
विघ्नकरौ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootविघ्न + कर (प्रातिपदिके)
Formसमासः: विघ्नकर = 'विघ्नं करोति' (upapada tatpuruṣa); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (Nominative), द्विवचन (dual); 'राक्षसौ' इत्यस्य विशेषणम्
द्वौtwo
द्वौ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; संख्याविशेषणम्
तुbut
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle): contrast
राक्षसौtwo rākṣasas
राक्षसौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराक्षस (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन
कामरूपिणौshape-shifting at will
कामरूपिणौ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकाम + रूपिन् (प्रातिपदिके)
Formसमासः: कामरूपिन् = 'कामेन रूपं यस्य' (instrumental tatpuruṣa; at will); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; 'राक्षसौ' इत्यस्य विशेषणम्
Characters & Entities
V
ViśvāmitraD
DaśarathaR
rākṣasasFAQs
Dharma here includes safeguarding sacred rites and ascetic observances; when adharma disrupts yajña, righteous power and royal support are called upon to protect it.
Viśvāmitra explains that his ongoing observance aimed at completing a sacrificial rite is being obstructed by two shape-shifting demons.
Viśvāmitra’s tapas and niyama (disciplined vow) are highlighted, along with the implied duty of rulers to protect such dharmic acts.