HomeRamayanaBala KandaSarga 12Shloka 8
Previous Verse
Next Verse

Shloka 8

द्वादशः सर्गः — Aśvamedha-saṅkalpa

Daśaratha resolves on the Horse Sacrifice

मम लालप्यमानस्य पुत्रार्थं नास्ति वै सुखम्।तदर्थं हयमेधेन यक्ष्यामीति मतिर्मम।।।।

mama lālapyamānasya putrārthaṃ nāsti vai sukham | tadarthaṃ hayamedhena yakṣyāmīti matir mama ||

“我因渴望得子而心火炽燃,实无安乐。故我已决意:当行马祀——阿湿婆梅陀祭。”

yajña-arthamfor the sake of sacrifice
yajña-artham:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeNoun
Rootyajña (प्रातिपदिक) + artha (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2/द्वितीया), Singular (एकवचन); purpose-accusative (प्रयोजन-द्वितीया)
prasava-arthamfor begetting offspring
prasava-artham:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeNoun
Rootprasava (प्रातिपदिक) + artha (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2/द्वितीया), Singular (एकवचन); purpose-accusative
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चयबोधक-अव्यय)
svarga-arthamfor heaven
svarga-artham:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeNoun
Rootsvarga (प्रातिपदिक) + artha (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2/द्वितीया), Singular (एकवचन); purpose-accusative
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चयबोधक-अव्यय)
nareśvaraḥlord of men (king)
nareśvaraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootnara (प्रातिपदिक) + īśvara (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1/प्रथमा), Singular (एकवचन)
labhateobtains
labhate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootlabh (धातु)
FormLakāra: Laṭ (लट्, Present), Ātmanepada (आत्मनेपद), Puruṣa: Prathama (प्रथम), Vachana: Eka (एकवचन)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चयबोधक-अव्यय)
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
FormSarvanāma (सर्वनाम), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1/प्रथमा), Singular (एकवचन)
tamthat
tam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
FormSarvanāma (सर्वनाम), Masculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2/द्वितीया), Singular (एकवचन)
kāmamdesire/boon
kāmam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkāma (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2/द्वितीया), Singular (एकवचन)
dvija-mukhyātfrom the foremost Brahmin
dvija-mukhyāt:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootdvija (प्रातिपदिक) + mukhya (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Ablative (5/पञ्चमी), Singular (एकवचन)
viśām-patiḥlord of the people
viśām-patiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootviś (प्रातिपदिक) + pati (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1/प्रथमा), Singular (एकवचन); apposition to nareśvaraḥ/saḥ

"There is no happiness for me. I am overwhelmed with grief as I have no son. Therefore, I intend to perform a horse-sacrifice.

D
Daśaratha
A
Aśvamedha (hayamedha)

FAQs

Satya in self-disclosure and dharmic channeling of desire: Daśaratha admits his suffering honestly and seeks a lawful remedy through sanctioned ritual rather than adharma.

Daśaratha explains to the priests why he wishes to undertake the Aśvamedha—his grief at being without an heir.

Truthfulness and self-restraint: he does not hide his motive, yet commits to a dharmically regulated course.