Shloka 33

श्रीमद्रामायणकथासङ्क्षेपः / The Ramayana in Synopsis

Narada’s Summary to Valmiki

Devanagari script

मृते तु तस्मिन्भरतो वसिष्ठप्रमुखैर्द्विजै: ।। ।।नियुज्यमानो राज्याय नैच्छद्राज्यं महाबल:।

Transliteration

mṛte tu tasmin bharato vasiṣṭha-pramukhair dvijaiḥ |

niyujyamāno rājyāya naicchad rājyaṃ mahābalaḥ |

Translation

当他（达沙罗陀）去世后，强大的婆罗多虽受婆悉吒等婆罗门劝请登基，却并不愿意接受王位。

Word by Word

• मृते: when (he) had died
• मृते: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Verb
• Root: मृ (धातु) → मृत (कृदन्त-क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; सप्तमी-सम्बन्धे लोके (locative absolute) नपुंसक/पुंलिङ्ग-एकवचन (तस्मिन् इत्यस्य सह)

• तु: but / indeed
• तु: Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधान/विरोधसूचक निपात (particle: but/indeed)

• तस्मिन्: when he (Daśaratha)
• तस्मिन्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; लोके (locative absolute)

• भरतः: Bharata
• भरतः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भरत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्ता

• वसिष्ठप्रमुखैः: by (those) headed by Vasiṣṭha
• वसिष्ठप्रमुखैः: Karana (करण)
• Type: Adjective
• Root: वसिष्ठ-प्रमुख (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन; विशेषणम् (द्विजैः); 'वसिष्ठः प्रमुखः येषाम्' इति प्रमुख-निर्देशः

• द्विजैः: by the brahmins
• द्विजैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन; साधन/कर्तृ-समूहः (agents urging)

• नियुज्यमानः: being urged/appointed
• नियुज्यमानः: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: नि + युज् (धातु) → नियुज्यमान (कृदन्त-शानच्)
• Form: शानच्-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कर्मणि कृदन्त (present passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भरतस्य विशेषणम्

• राज्याय: for the kingdom / for kingship
• राज्याय: Sampradana (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: राज्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान), एकवचन; प्रयोजन/अर्थे (for the purpose of ruling)

• न: not
• न: Pratishedha (प्रतिषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध-निपात (negation)

• ऐच्छत्: desired
• ऐच्छत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: इष् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्; न-निषेधेन सह

• राज्यम्: the kingdom
• राज्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: राज्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; ऐच्छत् इत्यस्य कर्म

• महाबलः: mighty
• महाबलः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: महā-बल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भरतस्य विशेषणम्; कर्मधारयः (महच्च तत् बलम्)

Context

After Dasaratha had passed away, mighty Bharata did not desire to rule the kingdom against the orders by Vasishta and other brahmins.

Characters & Entities

• Bharata
• Daśaratha
• Vasiṣṭha
• Dvijas (brahmins)
• Rājya (kingship)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is integrity over ambition: Bharata refuses power when it would violate righteousness and fairness toward Rāma’s rightful position.

What is the narrative situation?

After Daśaratha’s death, elders attempt to install Bharata as king, but he declines.

Which character virtue is emphasized?

Bharata’s non-attachment to power and commitment to justice and truth (satya) in succession.