Shloka 4

कबन्धमोक्षः—सुग्रीवमैत्र्युपदेशः

Kabandha’s Release and Counsel to Befriend Sugriva

Devanagari script

स विधूय चितामाशु विधूमोऽग्निरिवोत्थितः।अरजे वाससी बिभ्रन्मालां दिव्यां महाबलः।।।।

Transliteration

sa vidhūya citām āśu vidhūmo ’gnir ivotthitaḥ |

araje vāsasī bibhran mālāṃ divyāṃ mahābalaḥ ||

Translation

他迅速抖落柴堆，如无烟之火般升起；大力者身披洁净衣裳，佩戴天赐花鬘。

Word by Word

• सः: he
• सः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम (pronoun); पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• विधूय: having shaken off
• विधूय: क्रियाविशेषण (Adverbial to main action)
• Type: Verb
• Root: वि-धू (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive); ‘having shaken off’

• चिताम्: the pyre
• चिताम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: चिता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• आशु: quickly
• आशु: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: आशु (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• विधूमः: smokeless
• विधूमः: कर्तृविशेषण (Qualifier of subject)
• Type: Adjective
• Root: वि-धूम (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifier)

• अग्निः: fire
• अग्निः: उपमान (Upamāna/standard of comparison)
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• इव: like
• इव: सम्बन्ध (Comparative marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपमा-वाचक (comparative particle)

• उत्थितः: rose up
• उत्थितः: कर्ता (Karta/Subject predicate)
• Type: Verb
• Root: उत्-स्था (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle used actively); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अरजे: clean, dustless
• अरजे: कर्मविशेषण (Qualifier of object)
• Type: Adjective
• Root: अरज (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, द्विवचन; विशेषण (qualifier)

• वाससी: two garments
• वाससी: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: वस्/वासस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, द्विवचन

• बिभ्रन्: wearing, bearing
• बिभ्रन्: कर्तृविशेषण (Qualifier of subject)
• Type: Verb
• Root: भृ (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त (present active participle); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• मालाम्: garland
• मालाम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: माला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• दिव्याम्: divine
• दिव्याम्: कर्मविशेषण (Qualifier of object)
• Type: Adjective
• Root: दिव्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• महाबलः: very strong
• महाबलः: कर्तृविशेषण (Qualifier of subject)
• Type: Adjective
• Root: महा + बल (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण; कर्मधारय-समास (महान् बलम् यस्य/महद्बलः)

Context

Sugriva will find out the lady of purity and chastity brooding over you in separation in the abode of Ravana. He can send gigantic monkeys in different directions in order to search for her.

Characters & Entities

• Kabandha
• fire (agni)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Right action can become a means of restoration: when a curse/impurity is removed, one’s true nature can re-emerge—an ethical motif of redemption through dharmic intervention.

What is the narrative situation?

Kabandha’s cursed form is ended; he manifests in a purified, radiant form immediately after the cremation.

Which character virtue is emphasized?

Kabandha’s gratitude and truthfulness are implied, preparing him to give sincere guidance to Rama.