Shloka 5

कबन्धवधः

The Severing of Kabandha’s Arms and the Opening of Dialogue

Devanagari script

भीषणोऽयं महाकायो राक्षसो भुजविक्रमः।लोकं ह्यतिजितं कृत्वा ह्यावां हन्तुमिहेच्छति।।।।

Transliteration

bhīṣaṇo 'yaṃ mahākāyo rākṣaso bhujavikramaḥ | lokaṃ hy atijitaṃ kṛtvā hy āvāṃ hantum ihecchati ||

Translation

这罗刹可怖而身躯巨大，臂力雄强。既已压服世间，如今竟欲在此杀害我们。

Word by Word

• भीषणः: horrible
• भीषणः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: भीषण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (राक्षसः इति)

• अयम्: this
• अयम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• महाकायः: huge-bodied
• महाकायः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: महा (प्रातिपदिक) + काय (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारयः (महान् कायः यस्य); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्

• राक्षसः: demon
• राक्षसः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राक्षस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• भुजविक्रमः: mighty-armed/with arm-strength
• भुजविक्रमः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: भुज (प्रातिपदिक) + विक्रम (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (भुजानां विक्रमः यस्य); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्

• लोकम्: the world
• लोकम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• हि: indeed
• हि: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निश्चय/कारण (particle: indeed/for)

• अतिजितम्: having been thoroughly conquered
• अतिजितम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अति + जि (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) ‘over-conquered’; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (लोकम् इति)

• कृत्वा: having done
• कृत्वा: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त; (having done/made)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निश्चय/कारण (particle)

• आवाम्: us two
• आवाम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; द्वितीया, द्विवचन

• हन्तुम्: to kill
• हन्तुम्: Prayojana (प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive); प्रयोजनार्थक (to kill)

• इह: here
• इह: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (here)

• इच्छति: intends/desires
• इच्छति: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: इष् (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपदम्; प्रथमपुरुष, एकवचन

Context

Having heard this, Lakshmana, who was greatly suffering gathered courage at appropriate time and said these salutary words:

Characters & Entities

• Lakshmana
• Rama
• Kabandha
• loka (world)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma requires clear-eyed recognition of adharma: naming a threat truthfully is part of responsible action and protection.

What is the narrative situation?

Lakshmana characterizes Kabandha’s power and intent, strengthening the case for immediate defense.

Which character virtue is emphasized?

Practical wisdom—accurate appraisal of danger before acting.