Shloka 31

अयोमुखी-दर्शनम् तथा कबन्ध-प्रवेशः

Ayomukhi Encounter and the ظهور of Kabandha

Devanagari script

भक्षयन्तं महाघोरानृक्षसिंहमृगद्विपान्।घोरौ भुजौ विकुर्वाणमुभौ योजनमायतौ।।।।

Transliteration

bhakṣayantaṁ mahā-ghorān ṛkṣa-siṁha-mṛga-dvipān |

ghorau bhujau vikurvāṇam ubhau yojanam āyatau ||3.69.31||

Translation

他吞噬着可怖的熊、狮、鹿与象；并挥舞两条骇人的臂膀，双臂各长一由旬。

Word by Word

• कराभ्याम्: with (his) two hands
• कराभ्याम्: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: kara (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, द्विवचन

• विविधान्: various
• विविधान्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: vividha (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषणम्

• गृह्य: having seized
• गृह्य: Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: grah (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund/त्वान्त); ‘having seized/taken’

• ऋक्षान्: bears
• ऋक्षान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: ṛkṣa (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• पक्षि-गणान्: flocks of birds
• पक्षि-गणान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: pakṣi (प्रातिपदिक) + gaṇa (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (pakṣiṇāṃ gaṇāḥ)

• मृगान्: deer/animals
• मृगान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: mṛga (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• आकर्षन्तम्: dragging
• आकर्षन्तम्: Karma (कर्म)
• Type: Verb
• Root: ā-kṛṣ (धातु)
• Form: वर्तमान-कृदन्त (शतृ), परस्मैपदी; पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘dragging/pulling’

• विकर्षन्तम्: dragging away
• विकर्षन्तम्: Karma (कर्म)
• Type: Verb
• Root: vi-kṛṣ (धातु)
• Form: वर्तमान-कृदन्त (शतृ), परस्मैपदी; पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘pulling apart/dragging away’

• अनेकान्: many
• अनेकान्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: aneka (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषणम्

• मृग-यूथ-पान्: leaders of herds of deer
• मृग-यूथ-पान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: mṛga (प्रातिपदिक) + yūtha (प्रातिपदिक) + pa (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (mṛgāṇāṃ yūthānāṃ pāḥ)

• स्थितम्: standing
• स्थितम्: Karma (कर्म)
• Type: Verb
• Root: sthā (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘standing’ (qualifies kabandham implied)

• आवृत्य: having blocked
• आवृत्य: Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ā-vṛ (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund); ‘having covered/blocked’

• पन्थानम्: path
• पन्थानम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: panthan (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• तयोः: of those two
• तयोः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), द्विवचन

• भ्रात्रोः: of the two brothers
• भ्रात्रोः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: bhrātṛ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, द्विवचन

• प्रपन्नयोः: of the two who had approached
• प्रपन्नयोः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: pra-pad (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, षष्ठी, द्विवचन; ‘having arrived/approached’ (qualifies bhrātroḥ)

Context

The terrific demon kept eating bears, lions, deer and elephants, catching with both his arms stretching up to one yojana.

Characters & Entities

• Kabandha

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is framed as protection of the vulnerable and restraint against predation; Kabandha’s indiscriminate violence represents adharma that must be checked.

What is the narrative situation?

The narration continues describing Kabandha’s monstrous strength and his violent feeding in the forest.

Which character virtue is emphasized?

For Rama and Lakshmana, the implied virtue is kṣātra-dharma (righteous valor): confronting destructive forces to restore safety and order.