Shloka 24

एकोनचत्वारिंशः सर्गः (Aranyakanda 39): राक्षसस्य रामत्रासवर्णनम् / The Demon’s Account of Rama

Fear

Devanagari script

यदि शूर्पणखाहेतोर्जनस्थानगतः खरः।।3.39.23।।अतिवृत्तो हतः पूर्वं रामेणाक्लिष्टकर्मणा।अत्र ब्रूहि यथातत्त्वं को रामस्य व्यतिक्रमः।।3.39.24।।

Transliteration

yadi śūrpaṇakhāhetoḥ janasthānagataḥ kharaḥ || (3.39.23)

ativṛtto hataḥ pūrvaṃ rāmeṇākliṣṭakarmaṇā |

atra brūhi yathātattvaṃ ko rāmasya vyatikramaḥ || (3.39.24)

Translation

若阇那斯坦那的迦罗为舒尔帕那卡而越界，先前已被行事不劳的罗摩所杀——那么请你如实说：罗摩在此究竟有何过失？

Word by Word

• इदम्: this
• इदम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया (2nd/Accusative)

• वचः: speech, words
• वचः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया (2nd/Accusative)

• बन्धुहितार्थिना: by one seeking relatives' welfare
• बन्धुहितार्थिना: Kartr (कर्ता/Agent)
• Type: Noun
• Root: बन्धु + हित + अर्थिन् (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (हितस्य अर्थी; बन्धूनां हितस्य अर्थी); पुंलिङ्ग; एकवचन; तृतीया

• मया: by me
• मया: Kartr (कर्ता/Agent)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; एकवचन; तृतीया

• यथा: as
• यथा: Prakara (प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: प्रकारार्थक-अव्यय (as)

• उच्यमानम्: being spoken
• उच्यमानम्: Karma (कर्म)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: शानच्-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कर्मणि (present passive participle); नपुंसकलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया; विशेषण (of वचः)

• यदि: if
• यदि: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: शर्तार्थक-अव्यय (if)

• न: not
• न: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय

• अभिपत्स्यसे: you will comply/accept
• अभिपत्स्यसे: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अभि + पद् (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future); आत्मनेपदम्; मध्यमपुरुष; एकवचन

• स-बान्धवः: together with (your) kinsmen
• स-बान्धवः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स + बान्धव (प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहि-समास (बान्धवैः सह); पुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा; विशेषण (of implied 'त्वम्')

• त्यक्ष्यसि: you will abandon
• त्यक्ष्यसि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: त्यज् (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future); परस्मैपदम्; मध्यमपुरुष; एकवचन

• जीवितम्: life
• जीवितम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: जीवित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया

• रणे: in battle
• रणे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; एकवचन; सप्तमी

• हतः: slain
• हतः: Kriya (क्रिया)
• Type: Adjective
• Root: हन् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (PPP); पुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा; विधेय-भाव (predicate of implied 'त्वम्')

• अद्य: today
• अद्य: Kala (काल)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (today/now)

• रामेण: by Rama
• रामेण: Kartr-karana (कर्तृ-करण/Agent in passive)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; एकवचन; तृतीया

• शरैः: with arrows
• शरैः: Karana (करण/Instrument)
• Type: Noun
• Root: शर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; बहुवचन; तृतीया

• अजिह्मगैः: straight-flying
• अजिह्मगैः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अ + जिह्म + ग (प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहि/कर्मधारय-प्रायः (अजिह्मं गमनं येषां ते); पुंलिङ्ग; बहुवचन; तृतीया; विशेषण (of शरैः)

Context

For the sake of Surpanakha, Khara of Janasthana committed excesses and got killed by Rama who can accomplish things with ease.Tell me truly if Rama did violate anything here.

Characters & Entities

• Marīca
• Rāvaṇa
• Śūrpaṇakhā
• Khara
• Janasthāna
• Rāma

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

The ethical claim remains: righteous response to aggression is not a Dharma-violation; the true breach lies with the one who ‘exceeded limits’ (ativṛtta).

What is the narrative situation?

A duplicated/reiterated challenge to Rāvaṇa’s premise, preserved in the supplied Southern Recension formatting.

Which character virtue is emphasized?

Insistence on truthful attribution of blame (Satya-yukta nyāya): identifying the original transgressor before seeking retaliation.